Numri i punëtorëve të vdekur gjatë përgatitjes së Katarit për Kupën e Botës mund të mos dihet kurrë. Por debati për këtë tashmë ka pasur ndikim në imazhin e shtetit të Gjirit, thonë ekspertët.
Një nga vendet më të pasura në botë, Katari, është transformuar që kur FIFA ia dha të drejtën e organizimit të turneut në vitin 2010. Ka ndërtuar një metro të re, rrokaqiej, autostrada, universitete të reja, muze dhe një port, krahas shtatë stadiumeve të reja dhe një tjetri të rindërtuar. Grupet e të drejtave të njeriut dhe raportet e mediave thonë se mijëra punëtorë mund të kenë vdekur në kantieret e mëdha të ndërtimit. Qeveria i quan pretendimet “të egra dhe fyese” dhe thotë se po shqyrton veprime “ligjore” për të mbrojtur emrin e vendit.
FIFA dhe sindikatat ndërkombëtare që i bënë presion Katarit, thonë se më shumë fokus duhet të ketë në reformat që ka ndjekur Katari për të përmirësuar sigurinë, për të vendosur një pagë minimale dhe për t'u dhënë punëtorëve më shumë të drejta për të ndryshuar vendet e punës dhe madje edhe për të lënë vendin.
Me Katarin të vendosur për modernizim, vendi përballet me presion nga Organizata Ndërkombëtare e Punës e OKB-së (ILO), sindikatat dhe qeveritë e huaja për të përmirësuar mbledhjen e të dhënave dhe për t'i dhënë fund polemikave.
Gazeta britanike “The Guardian”, shkaktoi stuhi të madhe me një raport në shkurt të vitit 2021, ku thuhej se 6500 punëtorë nga India, Bangladeshi, Nepali, Pakistani dhe Sri Lanka vdiqën midis viteve 2011 dhe 2020. Ky raport bazohej në shifrat zyrtare nga vende të ndryshme. Shumë media të tjera e kanë përdorur këtë për të raportuar se 6500 njerëz vdiqën në stadiumet e Kupës së Botës, duke nxitur teoritë e egra të konspiracionit të mediave sociale.
ILO, e cila ka një zyrë në Doha që nga viti 2018, i quajti shifrat “mashtruese” dhe tha se ato ishin lidhur gabimisht me vendet e Kupës së Botës, pa kontekstin e duhur. Qeveria thotë se shifrat shfrytëzojnë vdekjet e të gjithë punëtorëve të huaj gjatë dekadës “dhe ia atribuon Kupës së Botës. Kjo nuk është e vërtetë”.
“Kjo shifër (6500) është bërë ikonë sepse i përgjigjet një pyetjeje që askush nuk mund t'i përgjigjet”, tha Jean-Baptiste Guegan, akademik dhe shkrimtar në Francë për politikën sportive ndërkombëtare.
Gjithashtu, duke pasur parasysh publicitetin që ka marrë, mund të vihet në dyshim se ka qenë instrument i një strategjie të huaj. Shifrat e tjera mezi e ndihmojnë debatin. Sipas Katarit, ka pasur 37 vdekje të punëtorëve të huaj të lidhur me vendet e Kupës së Botës dhe vetëm tre në “aksidentet e lidhura me punën”.
Një raport i ILO-së tha se kishte 50 vdekje dhe 500 lëndime serioze midis punëtorëve të huaj në vitin 2020. Agjencia e OKB-së tha se shifrat mund të ri-raportohen për shkak të dobësive të dhënave. Max Tunon, kreu i zyrës së ILO-së në Doha, tha se shifra 6500 ishte “jashtëzakonisht problematike” sepse “është një shifër që ka mbetur në mendjet e njerëzve dhe njerëzit padyshim ia atribuojnë ndërtimit të stadiumeve të Kupës së Botës”.
Duke përmendur një debat të fundit në parlamentin e BE-së mbi të drejtat e njeriut, ai shtoi se kjo shifër po ndikonte në vendimmarrjen për Katarin.
“Ishte shumë evidente që politikëbërësit, duke përfshirë edhe parlamentarët, kishin qëndrime shumë të forta për Katarin bazuar në atë që kishin lexuar në media. Nuk ishte befasuese të dëgjoje referencë për shifrën 6500. Nuk ishte e habitshme të dëgjoje një supozim se dy milionë punëtorë emigrantë në vend janë viktima të punës së detyruar. Dhe nuk ishte e habitshme të dëgjoje se të gjithë lidhnin gjithçka në Katar me Kupën e Botës”, u shpreh ai.
ILO po i bën presion Katarit që të përmirësojë mbledhjen e të dhënave si dhe zbatimin e reformave. Shumë vdekje janë evidentuar për “shkaqe natyrore” dhe grupe të drejtave dhe të tjerë thonë se kjo mund të fshehë shumë aksidente në punë.
“Për shkak se Katari nuk arrin të hetojë në mënyrë adekuate shkaqet e vdekjes së punëtorëve, është shumë e vështirë të dihet saktësisht se sa punëtorë kanë vdekur nga puna në vapën ekstreme të Katarit. Por nuk ka dyshim se çështja është jashtëzakonisht serioze”, tha Steve Cockburn, një studiues i lartë për Amnesty International. “Në projektet e Kupës së botës dhe të tjera, mijëra vdekje gjatë dekadës së fundit mbeten të pashpjegueshme. Të paktën qindra prej tyre ka të ngjarë të kenë qenë të lidhura me kushte të pasigurta pune”.