Ti ishe i tillë – një flakë që nuk digjte vetëm për vete

Skena ishte fusha jote e betejës, ku luftoje jo për triumf, por për të shndërruar jetën në art dhe artin në jetë. A nuk është kjo, gjysh, ajo që e dallon të përjetshmin nga i zakonshmi? Nuk është frymëmarrja që na mban gjallë, por ajo dritë e brendshme që digjet, që shkëlqen dhe konsumon çdo grimcë të qenies sonë. Ti ishe i tillë – një flakë që nuk digjte vetëm për vete, por ndriçonte rrugën për të gjithë ata që të shikonin

I dashur gjysh,

Ka vende në këtë botë ku hija e përkohshmërisë tërhiqet, dhe aty, nën dritën e reflektorëve, përjetësia ngre kokën si një skulpturë e gdhendur në qiell. Teatri është një prej tyre. Skena, ajo platformë e drurit që mban peshën e kaq shumë jetëve, është për mua tempulli i të pavdekshmëve. Dhe ti, gjysh, je prifti i parë i këtij tempulli. Në çdo hap që bëj mbi të, në çdo fjalë që shqiptoj, ndiej frymën tënde, atë erë të amshuar që ngrihet nga thellësitë e qenies sime dhe i jep kuptim çdo gjëje që prek.

Ti ishe një krijues, një ndërtues i botëve që nuk ekzistojnë veçse në shpirtin e atyre që guxojnë të ëndërrojnë. Skena ishte fusha jote e betejës, ku luftoje jo për triumf, por për të shndërruar jetën në art dhe artin në jetë. A nuk është kjo, gjysh, ajo që e dallon të përjetshmin nga i zakonshmi? Nuk është frymëmarrja që na mban gjallë, por ajo dritë e brendshme që digjet, që shkëlqen dhe konsumon çdo grimcë të qenies sonë. Ti ishe i tillë – një flakë që nuk digjte vetëm për vete, por ndriçonte rrugën për të gjithë ata që të shikonin.

A mund të kuptohet arti yt pa skenën? Jo. Skena ishte hapësira ku ti përkufizoje veten. Ishte altari yt, vendi ku perënditë dhe njerëzit bashkoheshin përmes fjalëve. Në çdo rol që luaje, ishte sikur nëpërmjet tij e lindte, dhe përmes saj, ne kuptonim diçka të re për veten tonë. Sot, unë jam thjesht një pasardhëse e përulur e këtij tempulli. Unë ngjitem mbi skenë jo për të gjetur veten, por për të gjetur ty. Sepse ti je atje, në çdo dridhje të reflektorëve, në çdo tingull të duartrokitjeve, në çdo rrahje zemre të publikut që na shikon.

Gjysh, arti yt ishte një formë lufte, një betejë për kuptim në një botë që shpesh refuzon ta kuptojë veten. Ti ishe si një ushtar i vetëm, i armatosur me fjalë dhe ndjenja, duke u përballur me kaosin. Dhe skena ishte mburoja jote, ajo hapësirë ku rregulli dhe kaosi takoheshin në një vallëzim të furishëm. Ti nuk ishe një aktor i zakonshëm; ti ishe krijuesi i rrëfimeve të reja, rrëfimeve që e sfidonin botën të shikonte përtej sipërfaqes së vet.

Sot, ndërsa qëndrova në mes të skenës, ndjeva peshën e atyre rrëfimeve. Ishte një peshë e ëmbël, një barrë që nuk të lodh, por të jep forcë. Atë, në atë moment, e kuptova më qartë se ne, aktorët, nuk jemi thjesht interpretues. Ne jemi si Prometeu që sjell zjarrin nga malet e larta të frymëzimit, për t’ua dhuruar njerëzve. Por zjarri ynë nuk është ai që djeg – është ai që ndriçon.

Ti më mësove se arti është lufta më e madhe e njeriut kundër harresës. Të gjithë jemi të dënuar të zhdukemi, por ata që krijojnë, e që ngjallin një pjesë të shpirtit të tyre në botën e të tjerëve, e tejkalojnë këtë dënim. Ti ishe një prej tyre, gjysh. Kur ngjiteshe në skenë, nuk ishe vetëm një aktor – ishe një “monument i gjallë”, një shenjë e përjetshme e mosnënshtrimit ndaj kohës. Dhe sot, unë ngjitem mbi skenë me bindjen e plotë se çdo rol që luaj, çdo fjalë që shqiptoj, është një akt rezistence kundër harresës.

Kur dritat e reflektorëve bien mbi mua, më duket sikur po përqafoj dritën tënde. Kur duartrokitjet mbushin ajrin, më duket sikur ato janë duartrokitjet për ty. Dhe kur heshtja rikthehet, atëherë ndiej më shumë se kurrë praninë tënde. Ti je aty, në atë heshtje, duke më kujtuar se arti nuk qëndron vetëm në atë që flasim, por edhe në atë që nuk guxojmë t’i themi.

A të kujtohet, gjysh, kur më thoshe se arti nuk është kurrë vetëm për aktorin? Më kujtohet si tani: “Artisti nuk është veçse një vegël në duart e përjetësisë. Ne nuk krijojmë për vete. Ne krijojmë për botën, për ata që na dëgjojnë dhe për ata që kurrë nuk do të na dëgjojnë.” Dhe sot, kur unë flas, e di se ti po dëgjon. Je ti që më mësove të shoh përtej rolit, përtej fjalëve, përtej skenës.

Por a je vërtet larg, gjysh? Jo. Ti je këtu, në çdo grimcë të teatrit, në çdo dritë që ndriçon, në çdo erëreshkë që na përqafon kur perdja bie. Në çdo tingull që ngrihet nga shpirti im dhe bashkohet me atë tëndin, në atë hapësirë të padukshme ku arti nuk ka fillim as fund.

Ti je fryma që më shtyn të ngjitem mbi skenë, edhe kur ndiej frikën të më pushtojë. Ti je drita që më ndriçon edhe kur bota përreth është e errët. Ti je ai flakadani që kurrë nuk shuhet, ai kujtim që as koha nuk mund ta fshijë.

Dhe kështu, gjysh, unë premtoj të mbaj gjallë zjarrin që ti ndeze dikur. Unë do të luftoj për ta mbajtur artin tënd gjallë, për ta ruajtur atë trashëgimi që më dhe, për të qenë po aq e guximshme dhe e përjetshme sa ishe ti.

Në fund të fundit, a nuk është kjo ajo që na mban gjallë? Jo frymëmarrja, por krijimi. Jo jeta, por arti. Dhe unë, gjysh, jam e përjetshme, sepse ti je i përjetshëm. Ti jeton në çdo fjalë që unë shqiptoj, në çdo emocion që zgjoj, në çdo shikim që kthej drejt qiellit.

Me dashuri të pafund,

Gresa

Marrë nga monografia “Shani Pallaska – emblemë e një epoke” me autor Visar Krushën, botuar nga “Integra”