Shtojca për Kulturë

Pesëdhjetë ditët e pavarësisë së arbëreshëve – histori e harruar trishtimi

Emri i ekspozitës “Mëma më fal - Mamma perdonami” i punuar në filigran nga mjeshtrit e Prizrenit, është një homazh i shumëfishtë
 

Artistja arbëreshe, Genny Pettrotta, me “Mëma më fal – Mamma perdonami” i sjell skenës bashkëkohore artistike të Kosovës një video- instalacion i cili pasqyron historinë e trishtë të arbëreshëve për të cilën dihet shumë pak. Janë ditët kur Hora e Arbëreshëvet shpalli pavarësinë, Giacomo Petrotta e udhëhoqi Republikën, u torturua keqas, por historia nuk përfundon këtu

Në dimrin e viteve 1944-1945, shpërthyen kryengritje popullore në disa qytete të ndryshme siciliane. Kundërshtohej sistemi feudal që popullatën e privonte nga të korrat. Pasojë qe zia e bukës.

Në Piana degli Albanesi ose në Horën e Arbëreshëvet, më 31 dhjetor 1944, në mes të këtyre kryengritjeve, do të shpallej “Republika Popullore Fshatare e Piana degli Albanesi”, e udhëhequr prej Giacomo Petrottas, një kundërshtar ushtarak që kishte lënë rishtazi Partinë Komuniste Italiane në protestë kundër pranimit të ish-fashistëve dhe individëve bashkëpunonin me mafinë si anëtarë të partisë. Rebelimi shpërtheu me zbulimin e grurit të mbjellë nga fermerët vendas që ishte fshehur nga pronarët e tokave në një hambar publik, i zbuluar nga një polic. Me të dëgjuar lajmin, kryengritësit u mblodhën në sheshin kryesor dhe shpallën Republikën. Ngritën flamurin e kuq duke ndërprerë çdo lloj komunikimi telegrafik dhe telefonik me kryeqytetin, Palermon. Republika Popullore mori kontrollin e bashkisë. Dëboi fashistët e mbetur dhe shpalli sovranitetin. Por Republika qe jetëshkurtër. Zgjati jo më shumë se 50 ditë. Më 20 shkurt 1945, dy mijë oficerë pushtuan Horën e Arbëreshëvet, arrestuan Giacomo Petrotta tek i nënshtruan atë tok me rebelët e tjerë. Torturat qenë të pamëshirshme. Giacomo Petrotta duroi dhjetë ditë torturë, i vendosur në pozicione të dhimbshme në një tip arkivoli me dimensione 1 metër me 80 centimetra. Duart dhe këmbët i kishte të lidhura në qoshet e kutisë me tela të hollë metalikë. I hidhej ujë e kripë gjersa goditej vazhdimisht, si për ta shpaguar dyfish “fajin” e bërë.