Shtojca për Kulturë

Kodi i lashtë i Besës dhe historia që përsëritet

Kodi i lashtë i Besës dhe historia që përsëritet
Hebrenj e shqiptarë në Prishtinë, 1942

Sipas kodit të lashtë të Besës, nëse dikujt i ofrohen mikpritja dhe premtimi për mbrojtje, ata duhen respektuar pavarësisht rreziqeve dhe çmimit. Kjo traditë është vlerësuar dhe njohur në botë si kod, që ka ndihmuar në shpëtimin e shumë jetëve të komunitetit hebraik... Është e vërtetë se historia mund të përsëritet, por kësaj radhe ishin hebrenjtë ata që do të mbronin shqiptarët e rrezikuar për shfarosje nga regjimi i Milosheviqit. Ishte bashkëndjenja e popullit hebraik me fatin e refugjateve shqiptarë nga Kosova

 

Sipas kodit të lashtë të Besës, nëse dikujt i ofrohen mikpritja dhe premtimi për mbrojtje, ata duhen respektuar pavarësisht rreziqeve dhe çmimit. Kjo traditë është vlerësuar dhe njohur në botë si kod, që ka ndihmuar në shpëtimin e shumë jetëve të komunitetit hebraik... Është e vërtetë se historia mund të përsëritet, por kësaj radhe ishin hebrenjtë ata që do të mbronin shqiptarët e rrezikuar për shfarosje nga regjimi i Milosheviqit. Ishte bashkëndjenja e popullit hebraik me fatin e refugjateve shqiptarë nga Kosova

Përse shqiptarët u solidarizuan me hebrenjtë kur në Evropë ata po përndiqeshin gjithandej? Përgjigjen e kësaj pyetjeje e gjejmë te kodi i lashtë i nderit te shqiptarit, te Besa dhe mikpritja. Në Kosovë dhe Shqipëri nuk ekziston ligji i moskalimit të pragut të derës së oborrit ose “trespassing”, siç thonë amerikanët. Ekziston një ligj tjetër – Besa, mikpritja, miku. “Shtëpia e shqiptarit është e Zotit dhe e mikut”, thotë Kanuni i Lekë Dukagjinit, që ka qenë Kushtetuta e vërtetë shqiptare që sfidoi edhe sistemin e drejtësisë së shtetit osman. Ndërsa Norman Greshaman, fotografi i njohur hebre-amerikan, në filmin “Besa” (“Premtimi”) thotë: “Shqiptarët nuk kanë aq shumë për të eksportuar, por ata kanë një produkt unik në botë: Besën shqiptare”. Sipas kodit të lashtë të Besës, nëse dikujt i ofrohen mikpritja dhe premtimi për mbrojtje, ata duhet respektuar pavarësisht rreziqeve dhe çmimit. Sipas traditës së njohur shqiptare, kodit zakonor, kur dikujt i ofrohet ndihmë apo mikpritje në shtëpi, atëherë shtëpia e mikpritësit, domethënë e shqiptarit, konsiderohet si “shtëpia e Zotit dhe e mikut”. Kjo traditë është vlerësuar dhe njohur në botë si kod që ka ndihmuar në shpëtimin e shumë jetëve të komunitetit hebrenj. Gjithashtu një element tjetër që vështrohet me të drejtë, shpesh e kushtëzuar me trajtimin që iu bë hebrenjve, është toleranca fetare e shqiptarëve.

Historiani i njohur kanadez, Bernd Fischer, mendon se derisa në “vendet e tjera në Ballkan dhe në pjesën tjetër të Evropës institucionalizuan diskriminimin dhe morën pjesë qoftë pasivisht ose në mënyrë entuziaste në një nga krimet më të mëdha kundër njerëzimit, siç ishte rasti ndaj hebrenjve, shqiptarët, shpesh duke e ditur mirë edhe rrezikun vetjak, ua hapën dyert e vendit të tyre dhe madje edhe shtëpitë jo vetëm hebrenjve vendas, por edhe hebrenjve nga shtetet e tjera. Asgjë nuk flet më shumë sesa kjo për shpirtin fisnik të popullit shqiptar”.