Sëmundje të ndryshme i çuan ata në rrugë të ngjashme - çrregullimi bipolar në rastin e saj dhe çrregullimi skizoafektiv në të tijin - gjendje të konsideruara prej shumë kohësh si të dallueshme dhe të palidhura. Por një numër në rritje i kërkimeve tregon se çrregullimi bipolar, skizofrenia dhe diagnoza e ndërmjetme e çrregullimit skizoafektiv ndajnë baza të përbashkëta gjenetike, si dhe simptoma dhe shenja të mbivendosura
(AP) - Kur Chastity Murry pati pushimin e saj të parë psikotik, hyri në banjën e saj dhe piu një shishe të tërë me pilula, duke shpresuar të vdiste. Vajza e saj adoleshente ia shpëtoi jetën.
Rreth asaj kohe, më shumë se një dekadë më parë, burri që do të bëhej bashkëshorti i saj, Dante Murry, gjithashtu humbi lidhjen me realitetin dhe mendoi të vetëvritej.
Sëmundje të ndryshme i çuan ata në rrugë të ngjashme - çrregullimi bipolar në rastin e saj dhe çrregullimi skizoafektiv në të tijin - gjendje të konsideruara prej shumë kohësh si të dallueshme dhe të palidhura.
Por një numër në rritje i kërkimeve tregon se çrregullimi bipolar, skizofrenia dhe diagnoza e ndërmjetme e çrregullimit skizoafektiv ndajnë baza të përbashkëta gjenetike, si dhe simptoma dhe shenja të mbivendosura.
Faktor rreziku
"Ato mund të konsiderohen si pjesë e një spektri", tha dr. Morgan Sheng, i cili bashkëdrejton një qendër kërkimore psikiatrike në Institutin e gjerë të MIT-it dhe Harvard-it.
Çrregullimi bipolar njihet për shkaktimin e luhatjeve ekstreme të humorit. Skizofrenia karakterizohet nga deluzione, halucinacione dhe të menduarit të çrregullt. Çrregullimi skizoafektiv përfshin simptomat e të dyjave.
Teoria se ato ekzistojnë në një vazhdimësi ka fituar terren pasi gjithnjë e më shumë studime kanë zbuluar se variacionet në disa nga të njëjtat gjenet ndikojnë në sa të ndjeshëm janë njerëzit ndaj këtyre kushteve. Një nga shembujt më të fundit është gjeni AKAP11, të cilin shkencëtarët në Broad dhe gjetkë e përcaktuan si një faktor të fortë rreziku për çrregullimin bipolar dhe skizofreninë në hulumtimin e botuar në revistën Nature Genetics këtë vit.
Ekspertët thonë se këto njohuri do t'i ndihmojnë mjekët të kuptojnë më mirë se çfarë i shtyn sëmundjet, se si ato ndikojnë në organin më famëkeq të trupit dhe çfarë mund të bëhet më shumë për të ndihmuar njerëzit. Në fund të rrugës, ekspertët parashikojnë se hulumtimi mund të ndihmojë në drejtimin e trajtimit dhe të çojë në barna më të mira. Tani për tani ata shpresojnë se kjo përforcon idenë se çrregullime të tilla janë të rrënjosura biologjikisht dhe jo dështime morale ose kushte misterioze dhe të panjohura.
"Kjo është ajo që na jep shkenca - një tregues i qartë se ka shënues gjenetikë dhe faktorë rreziku", tha dr. Ken Duckworth, shefi mjekësor për Aleancën Kombëtare për Sëmundjet Mendore.
"Ajo është më e ëmbël se unë”
Familja Murry - të cilët u takuan përmes aleancës dhe u martuan në vitin 2020 - shpresojnë që hulumtimi të japë përgjigje për ta dhe për shumë të tjerë me sëmundje mendore që ata kanë njohur. Me ndihmën e mjekëve dhe të njëri-tjetrit, ata po i mbajnë nën kontroll çrregullimet e tyre dhe kanë gjetur qëllimin për të ndihmuar të tjerët në vështirësi të ngjashme.
Chastity Murry, 48 vjeç, i quajti ata partnerë të përsosur. "Po”, tha Dante Murry, 50 vjeç, duke buzëqeshur. "Ajo është më e ëmbël se unë”.
Sëmundja mendore shfaqet në të dy familjet e tyre - duke e ndjekur të sajën për të paktën pesë breza, thotë ajo.
Njohja e kësaj "më ndihmoi të kuptoj pse po më ndodh kjo", tha Chastity Murry. "Kjo mundësi ishte gjithmonë aty”.
Sheng tha se gjenetika luan një rol të madh në çrregullimin bipolar, çrregullimin skizoafektiv dhe skizofreninë. Por përvoja dhe mjedisi gjithashtu luajnë një rol të madh, dhe këto gjëra ndërveprojnë në mënyra delikate. Pra, nuk është se të gjithë me gjene rreziku janë të destinuar të sëmuren.
Morgan tha se një gjen rreziku i rëndë për skizofreninë, për shembull, mund të rrisë 10 fish mundësinë e prekjes nga kjo sëmundje. Por kjo e çon atë vetëm në 10%, pasi rreziku në të gjithë popullsinë për të zhvilluar sëmundje është 1%. Duke pasur parasysh këto gjasa, prindërit me këtë gjen mund të mos kenë fëmijë me këtë sëmundje.
Por “nëse merrni një familje të tërë të zgjeruar që ka atë gjen rreziku, do të ketë një numër rastesh që shfaqen”, tha Morgan. “Është një hedhje zaresh”.
"Vazhdimësia e psikozës"
Ekspertët thonë se sëmundje të tjera gjatë asaj që disa e quajnë "vazhdimësia e psikozës" janë gjithashtu më të mundshme. “Kur shikoni një familje, nëse keni një person me skizofreni, ju keni më shumë gjasa të keni skizofreni vetë, por keni më shumë gjasa të keni edhe bipolare”, tha Dr Fernando Goes, një psikiatër në Universitetin Johns Hopkins.
E njëjta gjë vlen edhe për çrregullimin skizoafektiv, tregojnë studimet.
Nuk ka teste për këto kushte - të cilat së bashku prekin rreth 9 milionë amerikanë të rritur - kështu që diagnoza bazohet në historinë dhe simptomat ndonjëherë të mbivendosura. Për shembull, psikoza mund të ndodhë në të tre sëmundjet.
Kjo mund të vështirësojë diagnozën. Sally Littlefield nga Oakland, Kaliforni, u diagnostikua me çrregullim bipolar, më pas çrregullim skizoafektiv, pasi u fut në psikozë gjatë një takimi pune në vitin 2018. Për 10 muaj, ajo ishte e bindur se një ekip psikologësh kishin marrë kontrollin e jetës së saj dhe po eksperimentonin mbi të. kundër vullnetit të saj.
Në një moment gjatë një episodi maniak, Littlefield endej rrugëve të San Franciskos, duke thyer shtëpi dhe makina, duke vjedhur dyqane dhe duke u hedhur nga një çati e një makine në tjetrën. Ajo përfundimisht u kap nga policia dhe u shtrua në spital. Ajo kuptoi se ishte e sëmurë kur iluzionet e saj u bënë aq madhështore sa besonte se ishte presidente e Shteteve të Bashkuara.
Ajo tha se tani po ecën mirë dhe është e gatshme të tregojë historinë e saj për të ndihmuar në largimin e stigmës, diskriminimit dhe turpit, gjë që "parandalon shumë prej nesh të shërohen".
Njerëzit me sëmundje mendore shpresojnë që stigma të zbehet pasi mjekët mësojnë më shumë se si lindin këto çrregullime dhe ndikojnë në tru.