Më shumë se 35 vjet pas aksidentit më të keq bërthamor në botë, qentë e Chernobylit bredhin mes ndërtesave të kalbura, të braktisura brenda dhe rreth fabrikës së mbyllur – disi ende në gjendje të gjejnë ushqim, të rriten dhe të mbijetojnë.
Shkencëtarët shpresojnë se studimi i këtyre qenve mund t'u mësojë njerëzve truke të reja se si të jetojnë në mjediset më të ashpra dhe më të degraduara.
Ata publikuan në revistën “Science Advances”, të parën nga ato që shpresojnë se do të jenë shumë studime gjenetike, duke u fokusuar në 302 qen të lirë që jetojnë në një "zonë përjashtimi" të përcaktuar zyrtarisht rreth vendit të katastrofës. Ata identifikuan popullimin, nivelet e ndryshme të ekspozimit ndaj rrezatimit të të cilëve mund t'i kenë bërë ata gjenetikisht të dallueshëm nga njëri-tjetri dhe qentë e tjerë në mbarë botën.
"Ne e kemi pasur këtë mundësi të artë" për të hedhur bazat për t'iu përgjigjur një pyetjeje vendimtare: "Si mund të mbijetoni në një mjedis armiqësor si ky për 15 breza?" tha Elaine Ostrander e Institutit Kombëtar të Kërkimit të Gjenomit Njerëzor, raportoi AP.
Ambienti i Chernobylit është veçanërisht brutal. Në prill 1986 një shpërthim dhe zjarr në centralin e Ukrainës shkaktoi derdhje radioaktive në atmosferë. 30 punëtorë vdiqën menjëherë pasi ndodhi kjo, kurse numri afatgjatë i vdekjeve nga helmimi i rrezatimit vlerësohet të arrijë në mijëra.
Studiuesit thonë se shumica e qenve që po studiojnë duken të jenë pasardhës të kafshëve që banorët ishin detyruar t’i linin prapa kur evakuuan zonat.
Përmes ADN-në, ata identifikuan qentë që jetojnë në zona me ekspozim të lartë ndaj niveleve të rrezatimit, të nivelit të mesëm dhe të ulët.
Edhe
Punëtorët në Chernobyl tregojnë si ua vodhën karburantin rusëve për ta parandaluar katastrofën
Tani mund të fillojnë të shohin ndryshimet që kanë pësuar në ADN.
“Mund t’i krahasojmë dhe të themi: çfarë është ndryshe, çfarë ka ndryshuar, çfarë është zhvilluar, çfarë të ndihmon, çfarë të ndikon në nivelin e ADN-së”, tha Ostrander.
Shkencëtarët thanë se studimi mund të ketë aplikime të gjera, duke ofruar njohuri se si kafshët dhe njerëzit mund të jetojnë tani dhe në të ardhmen në rajone të botës nën “sulme të vazhdueshme mjedisore” - dhe në mjedis me rrezatim të lartë.
