Rrëfimet e të mbijetuarve në Hiroshima – thirrje për paqe

Derisa qyteti u bën homazhe viktimave të bombardimeve bërthamore të vitit 1945, kujtimet po ruhen nga brezi i ardhshëm. Të mbijetuarit u tregojnë historitë e tyre “pasardhësve”- të cilët nuk i lënë rrëfimet të vdesin

(DW) – “Unë shpesh e krahasoj shpërthimin me një tajfun që do të ishte një mijë herë më i fortë”, thotë 90-vjeçarja Sadae Kasaoka ndërsa qëndronte në skenë në Muzeun Memorial të Paqes në Hiroshima.

Duke refuzuar një mikrofon, zëri i saj është i qartë dhe i fuqishëm – edhe pse ndonjëherë i ngjyrosur me trishtim ose zemërim – derisa ajo tregon historinë e saj në auditorin e madh të Muzeut.

Fjalimi i saj i animuar ndonjëherë ndikohet nga momente të shkurtra heshtjeje. Ajo mbyll sytë si për të kujtuar më mirë dhimbjen e pakuptueshme të atij mëngjesi të 6 gushtit 1945, kur jeta e saj u përmbys.

Nxënësja humbi prindërit e saj në bombardimin bërthamor që goditi qytetin e saj. Ajo rrëfen se sa me fat ishte që kishte qëndruar në shtëpinë e saj, vetëm 3.5 kilometra nga e ashtuquajtura hipoqendra e goditjes së bombës.

Pastaj vjen kujtimi i xhamit të thyer nga dritaret që shpërthyen duke depërtuar në lëkurën e saj. Imazhin e babait të saj të rrezatuar, ajo nuk ishte në gjendje ta njihte në fillim. Më pas shpalos se si priti për kthimin e nënës së saj që nuk erdhi kurrë.

E ulur pranë saj, Norie Hosomitsu nuk mund t'i heqë sytë nga Kasaoka, si për të gdhendur imazhin dhe fjalët e saj në kujtimet e veta. Pjesë e një brezi të njohur si pasardhës të Hiroshimës, Hosomitsu është e përkushtuar të përcjellë historitë e “hibakusha” (të mbijetuarve të bombardimeve) në mënyrë që bota të mos harrojë.

60-vjeçarja mori pjesë në një program të nisur nga qyteti i Hiroshimës, ku kandidatët shkruajnë një skenar të bazuar në jetën e një të mbijetuari dhe mësojnë ta prezantojnë atë në publik. Ka treguar historinë e një të mbijetuari për nëntë vjet, duke përfshirë nxënësit e shkollave të mesme.

“Unë u preka nga personaliteti i Sadae Kasaoka dhe dëshmia e saj”, ka rrëfter Hosomitsu. “Kur u takuam, ndjeva një alkimi mes nesh”.

“Paqja nuk do të vijë duke u ulur dhe duke pritur, secili prej nesh ka përgjegjësinë për të krijuar paqen”- i pëlqen asaj të shtojë në përfundim të çdo bisede.

Me moshën mesatare të të mbijetuarve tani 85 vjeç, është jetike që të trajnohen më shumë pasardhës.

Sipas Dan Shioka nga Departamentit Ndërkombëtar i Promovimit të Paqes në Hiroshima, numri i “hibakusha” është zvogëluar në mënyrë drastike me kalimin e kohës.

Edhe pse më shumë se 250 tregimtarë janë trajnuar deri më tani, “ka një nevojë urgjente për të përcjellë këtë trashëgimi përpara se kjo kujtesë të shuhet”, thotë ai.

Ndërsa Hiroshima filloi rrugën e rindërtimit menjëherë pas tragjedisë, ajo gjithashtu filloi të luftojë për paqen.

Në vitin 1955, qyteti krijoi rrjetin “Kryebashkiakë për Paqe”, i cili sot bashkon më shumë se 8 mijë komuna që mbështesin heqjen e armëve bërthamore.

Ata riafirmuan pozicionin e tyre në një letër të hapur drejtuar krerëve të shteteve të G7-s, të cilët u takuan në Hiroshima majin e kaluar.

Rrjeti kërkoi “veprim të menjëhershëm në reduktimin e arsenaleve bërthamore dhe përfundimin e modernizimit të tyre”.

Por vizioni i Hiroshimës për çarmatimin bërthamor, i cili u miratua majin e kaluar, ndërsa ishte në favor të shfuqizimit të armëve atomike, nuk i ka bindur të mbijetuarit pasi nuk përmban plane konkrete për çarmatimin bërthamor.

“Isha e zhgënjyer”, thotë Norie Hosomitsu. “Por, sinqerisht, nuk kam pasur pritshmëri të mëdha që në fillim”.

Ndërsa presin masa reale në favor të një ndalimi total të armëve atomike, të mbijetuarit dhe pasuesit po vazhdojnë të përhapin fjalën përmes dëshmive të fuqishme dhe bisedave të përditshme të organizuara në Muzeun Memorial të Paqes në Hiroshima.

I rinovuar në vitin 2019, vendi u jep kontekst dëshmive të të mbijetuarve përmes imazheve, objekteve dhe teksteve.

Por për Norie Hosomitsu nuk ka asgjë si një takim personal. “Ne tashmë kemi shumë video të dëshmive, por bisedat që bëjmë janë ballë për ballë. Ne shprehim pasionin tonë, emocionin tonë, përmes fytyrës dhe frymës sonë; dhe çdo bisedë është një derë e hapur për një dialog, për një ndërveprim”.

Sadae Kasaoka, e cila vuajti diskriminimin si shumë hibakusha për dekada, foli për herë të parë në publik më pak se 20 vjet më parë. Që atëherë, ajo nuk ka heshtur kurrë.

“Si fëmijë kisha ëndrra, doja të bëhesha mësuese shkolle. Por me një bombë të vetme atomike, ëndrrat, shpresat, e ardhmja u hodhën në erë. Mendova se ishte roli im të transmetoja kujtimin e asaj tragjedie dhe të sigurohesha që ajo të fitonte. Nuk do të ndodhë më kurrë”, thotë ajo përpara se të shikojë Hosomitsu.

“Dua të jetoj përgjithmonë dhe dua që historia ime të vazhdojë të transmetohet. Pasardhësit e bëjnë këtë të mundur”.