Nis restaurimi i relievit të tempullit Maya që daton prej vitit 450

Një fasadë e lashtë e tempullit Maya, e cila u grabit nga xhungla në vitet ‘60 dhe dikur iu ofrua Muzeut Metropolitan të Artit në New york, po i nënshtrohet restaurimit nga Instituti Kombëtar i Antropologjisë dhe Historisë i Meksikës.

Daton afërsisht në vitet 450–600 të erës sonë dhe relievi i llaçit 30 metra i gjatë dhe dy tonë besohet se përshkruan ose një perëndi misri ose një guvernator të panjohur. Figura është paraqitur në një shami të rrethuar nga dy perëndi të moshuar që mbajnë simbole. Pjesa besohej se ishte varrosur qëllimisht nga Maya dhe më vonë u nxor nga zona arkeologjike e Placeres rreth vitit 1968.

Placeres u zbulua midis xhunglave Campeche nga arkeologu amerikan dhe spiuni i qeverisë Sylvanus Morley në vitet ‘40. Morley drejtoi një punë të rëndësishme në terren në Meksikë dhe në Amerikën Qendrore, duke përfshirë disa nga gërmimet e para në vendin e njohur Maya Chichén Itzá nga vitet 1920 deri në fund të viteve 1940.

Konservatorët, përpjekjet e të cilëve për relievin e llaçit filluan në vitin 2018, aktualisht po punojnë për të bashkuar fragmentet dhe për të hequr një polimer mbrojtës që grabitësit kishin aplikuar për të parandaluar shpërbërjen. Ky proces përfshinte stabilizimin e relievit duke përdorur një kornizë metalike.

Trafikantët i dhanë fotografi në vend tregtarit të antikiteteve Everett Rassiga, sipas të dhënave historike. Vepra iu ofrua më pas nga Rassiga koleksionistit me bazë në Meksikë të Josué Sáenz, i cili nuk pranoi.

Duke besuar se mund ta shiste akoma këtë copë, Rassiga e preu fasadën në 48 pjesë, me çmim 400 mijë dollarë dhe u dërgua në Muze. Thomas Hoving, drejtori i atëhershëm i Muzeut, gjithashtu refuzoi veprën dhe njoftoi autoritetet meksikane. Në vitin 1969, vepra u dërgua në Muzeun Kombëtar të Antropologjisë të Mexico Cityt, ku mbahet edhe sot. Projekti i restaurimit po kryhet për publikun në MNA dhe është planifikuar të përfundojë deri në dhjetor 2023.