“Cila është detyra e një artisti? Cila është detyra e një njeriu? Si mund të ndihmojmë?", pyeste Marina Abramoviq në një intervistë javën e kaluar për DW-në, duke u shprehur thellësisht e mërzitur nga lufta në Ukrainë.
Një ditë pas pushtimit rus ajo tha në një video se “një sulm ndaj Ukrainës është një sulm ndaj të gjithë neve. Është një sulm ndaj njerëzimit dhe duhet të ndalet”. Ndryshe nga luftërat e mëparshme në Afganistan, Irak apo Siri, kjo, sipas saj, ndihet afër, praktikisht në “oborrin e shtëpisë”.
Kështu ajo gjeti një mënyrë që nëpërmjet artit të saj të mbështesë një organizatë ndihmëse. Më 16 prill në galerinë “Sean Kelly” në New York, tre personat që ofrojnë më shumë në një ankand do të ulen përballë saj në edicionin e ri të performancës së saj ikonike të vitit 2010 “Artisti është i pranishëm”.
Ankandi në platformën “Artsy” përfundoi më 25 mars dhe të ardhurat shkuan për organizatën humanitare “Direct Relief”, e cila në bashkëpunim me Ministrinë e Shëndetësisë të Ukrainës ofron ndihmë mjekësore, si dhe mbështetje afatgjatë për njerëzit e prekur nga lufta në Ukrainë.
Për një artist që jeton në Nju-Jork, afërsia e perceptuar e luftës mund të duket e çuditshme. Por Abramoviq u rrit si vajza e partizanëve në Serbinë jugosllave dhe e ka vizituar Ukrainën disa herë. Vetëm vitin e kaluar ajo vizitoi memorialin e Holokaustit në Babyn Jar jashtë Kievit, ku u inaugurua instalacioni i saj më i gjerë deri më sot.
Edhe
Ngjyrat, tingujt e imazhet e vitit të luftës
“The Crystal Wall of Crying” është një “mur vajtimi” interaktiv 40 metra i gjatë i bërë nga thëngjill dhe i mbushur me kristale gjigante kuarci. Përkujton vendin e një prej të shtënave masive më të mëdha në Luftën e Dytë Botërore: mbi dy ditë në shtator 1941, më shumë se 33 mijë njerëz, kryesisht hebrenj, u vranë nga anëtarët e “Wehrmachtit” gjerman dhe “Sonderkommando SS” në luginën e Babyn Jar.
Jo shumë larg memorialit, kulla televizive e Kievit u godit nga një raketë më 1 mars. Është pothuajse një mrekulli që muri nuk u dëmtua. Nëse i mbijeton luftës i padëmtuar, ai nuk do të jetë më vetëm një vend vajtimi dhe kujtimi, por edhe një vend shërimi. Siç e sheh artistja, dhe këtu ajo citon Dalai Lamën, “Mënyra e vetme për të ndaluar vrasjen është të mësosh se si të falësh”. Ky është çelësi i njerëzimit, sipas saj.
Por kjo nuk është e lehtë, duke pasur parasysh përshkallëzimin e përditshëm të luftës, viktimat e shumta civile dhe miliona njerëz që ikin.
Shumë nga performancat e kaluara të Abramoviqit përfshijnë shkaktimin e lëndimeve në vetvete, si në "Lips of Thomas" (1975/1993/2005), në të cilën ajo gdhendi yllin komunist me pesë cepa në stomakun e saj, pastaj u shtri në akull dhe përdori një fije floku.
Për “Barokun Ballkanik” në Bienalen e Venecias më 1997, Abramovic kaloi ditë të tëra duke pastruar kockat e përgjakshme dhe të qelbura në një dhomë bodrumi. Përgjigjja e saj drastike ndaj luftës në Jugosllavi, e cila kishte filluar gjashtë vjet më parë, i dha asaj çmimin “Luani i Artë” në Bienale. Ju nuk mund të pastroni veten nga gjaku i viktimave - një deklaratë që është universale e vlefshme edhe në luftën kundër Ukrainës.
Por arti nuk është i pari tani, thotë ajo. Kur ajo sheh spitalet duke u bombarduar dhe foshnjat duke vdekur, ka "shumë gjëra më të menjëhershme për të bërë, më urgjente se çdo gjë tjetër".
Paratë për ilaçet dhe strehimoret e refugjatëve janë një prioritet tani, thotë ajo, për të ndihmuar në shpëtimin e jetëve njerëzore. Kontributi i saj financiar është një botim i ri i performancës së saj afatgjate “Artisti është i pranishëm” nga viti 2010. Për tre muaj Abramoviq nuk e la karrigen e saj gjatë orarit të hapjes në Muzeun e Artit Modern të New York. Vizitorët mund të uleshin përballë saj. Me “Artisti është i pranishëm”, më në fund ajo u bë legjendë.
Edhe
Marshi për Ukrainën në Bienalen e Venecias
Për luftën në Ukrainë ajo thotë se nuk është e qartë se si mund dhe do të përfundojë. Kjo mund të çojë në një luftë të tretë botërore, thotë ajo, duke theksuar se brezi i saj ka lindur pas Luftës së Dytë Botërore. “Por kjo është shumë e rrezikshme, sepse ne me të vërtetë po shtyjmë egon e Putinit. Ai nuk mund të humbasë, ai do të shkatërrojë çdo gur të vetëm në Ukrainë para se të largohet”
“Situata është shumë më e rrezikshme nga sa mendojmë, për të gjithë njerëzit, për të gjithë planetin”, thotë ajo.
