Ndodhja e një kishe katolike mesjetare sase (saksone) në Kosovë, për shumë qytetarë të Kosovës është pak e njohur. T’i thuash dikujt se në shekullin XIII, para më shumë se shtatëqind vjetëve, në Kosovë kishte gjermanë (saksonë) që ishin minatorë të zotë dhe kishin ardhur të punonin dhe të jetonin këtu, veçmas në pjesët përskaj minierave, është si t’u lexosh ndonjë tregim fantastik.
Por, kisha saksone është aty, për historinë e së cilës historianët kanë të dhëna të mjaftueshme dhe të argumentueshme, transmeton rtk. Duke dëgjuar historianët dhe lexuar studimet e tyre, gjejmë të dhëna se ata (sasët/saksonët) ishin njohës të mirëfilltë të xeheve dhe dinin si t’i nxirrnin ato si pak popuj gjatë mesjetës së vonë. Ata ishin të vendosur në fshatra, qytete dhe kështjella fare pranë minierave. Gjurmët e tyre në Kosovë i gjejmë në masë më të madhe në lokalitetet e Mitrovicës dhe të Novobërdës, në të cilat qenë zbuluar minierat që nga periudha mesjetare.
-
Kisha sase në Mitrovicë, pikë ideimi arkitektonik
-
“Mitrovicën tashmë e pushtoi Serbia përmes refugjatëve”
-
Udhëtari në Mitrovicën e 1907-s: Mezi mund t’i thosha lamtumirë kësaj pamjeje të mrekullueshme
-
Propaganda kishtare serbo-ruse në Kosovë më 1905
-
Çanak ripërsërit: Manastiret e Kosovës nuk janë serbe