Kaherë do ta merrte titullin “Mjeshtri i violinës” dhe gjatë gjithë jetës do ta dëshmonte këtë në skenë. Për të violina ishte vetë jeta, siç thoshte ai edhe në moshë të shtyrë. Pasioni për këtë instrument nuk sosej dot.
Hetem Qerimaj, artisti i madh, muzikanti unik i skenës, babai i violinës shqiptare, vdiq të martën. Ai ishte 88 vjeç. Lajmin e dha i biri i tij, klarinetisti Fatos Qerimaj. La pas vetes një dinasti muzikantësh, nëntë artistë nga tre breza. Për tetë dekada në skenë, harku i tij përjetësoi interpretimet mjeshtërore të kabasë, muzikës tiranase ia dha ngjyrat unike të interpretimit të tij të ndjeshëm.
Qerimaj u lind më 16 tetor 1934 në Këlcyrë. Vinte nga një familje zanatçinjsh. Mësimet e para i mori në vendlindje dhe ishte i ati, i cili luante në mandolinë, ai që ia transmetoi dëshirën për të studiuar muzikën. Në vitin 1949 do të transferohej në Tiranë. Talenti i tij shfaqi interes tek autoritetet që i dhanë mundësi shkollimi për violinë.
Sipas jetëshkrimit, pas studimeve nisi punë si violinist në Orkestrën Simfonike të kryeqytetit. Prej vitit 1949 deri në vitin 1963 punoi si violinist në Filarmoninë Shqiptare dhe në Teatrin e Operës. Në vitet 1963-1990 punoi si solist i Orkestrës Simfonike të Ansamblit të Ushtrisë derisa doli në pension.
Gjatë kësaj kohe ka qenë aktiv si violinist solist duke realizuar disa koncerte në të gjitha qytetet e Shqipërisë.
Pjesëmarrja e tij në formacione të vogla artistike ka qenë evidente dhe e rëndësishme. Ka një numër të konsiderueshëm koncertesh të realizuara jashtë shtetit, në rreth 40 vende të botës.
Krijimtaria artistike dhe përkushtimi i përpunimit të muzikës tradicionale ka qenë puna e tij intensive në vazhdim. Nga vitet 1970-2008 ka krijuar disa kaba për violinë. “Naim Frashëri” i Klasit III, “Artist i Merituar”, “Qytetar Nderi i Këlcyrës”, “Mjeshtër i Madh” marrë në vitin 2005, si dhe shumë tituj e vlerësime të tjera.
Por mbi të gjitha, Qerimaj mbetet unik në interpretim e në qasjen e tij ndaj muzikës. Edhe kur kishte shkelur dekadën e nëntë të jetës, jo që s’i ndahej violinës, por as ushtrimeve të gjata e të përditshme.
“Studioj katër orë në mëngjes dhe katër orë në darkë. E kam ndryshuar sistemin e gjumit, natën orët i kaloj duke studiuar violinë. Nuk mund të rri pa studiuar”, do të thoshte ai në majin e vitit 2020. “Për mua violina është jeta, me këtë i kalova vitet”, do të thoshte në një intervistë për mediat shqiptare, teksa në dorë mbante violinën në të cilin luante plot katër dekada.
Si gjeni i muzikës shqipe është kujtuar Qerimaj në ditëvdekjen e tij.
“Fort i trishtueshëm lajmi për ndarjen nga jeta të ‘Mjeshtrit të Madh’, Hetem Qerimaj. Violina jote do t’i mungojë shumë muzikës shqiptare”, ka shkruar kryebashkiaku i Tiranës, Erion Veliaj. Kryeministri Edi Rama e ka kujtuar me “Lamtumirë” dhe një foto bardhezi të tij.
“Lamtumirë mjeshtër! Tiranës do t’i mungojnë tingujt e mrekullueshëm të violinës tënde”, ka shkruar ministrja e Kulturës e Shqipërisë, Elva Margariti.
Violinisti i njohur shqiptar Florian Vlashi ka shkruar se me ikjen e Hetem Qerimajt shuhet dhe një pjesë thelbësore e artit shqiptar të violinës. Ka kujtuar një moment interpretimi me të, në Bienalen e Durrësit më 2015.
Natën e Muzikës Shqiptare me titull ‘Arti i Violinës në Shqipëri’ të cilën e organizuam tek Shtëpia Muze e Aleksandër Moisiut, Hetemi luaji kabatë e tij, duke na magjepsur të gjithëve”, ka kujtuar Vlashi. Por atë mbrëmje do të ndodhte një incident. “Në mes të barit në oborrin ku do të zhvillohej eventi, një fëmijë gjeti aty një armë kallashnikov. Koncerti filloi me shumë vonesë, pas ikjes së policisë. Shtëpia e Moisiut dhe ‘kallashnikovi’ i fshehur aty krijuan ndoshta skenarin e përshtatshëm surrealist për natën e muzikës shqiptare, ashtu si tek kabatë e mjeshtrit Qerimaj ku tingëllonin poetika, dhimbja dhe marrëzia jonë”, ka shkruar Vlashi.
Regjisori e producenti Leonard Bombaj ka shkruar se njerëzit si Qerim Hetemaj as nuk lindin e as nuk vdesin. “Dhe në fakt njerëz si ti nuk lindin, thjesht zgjohen, na gjejnë në gjumë dhe nuk vdesin, por thjesht ikin”, ka shkruar ai.
Hetem Qerimaj ka qenë i njohur edhe për publikun në Kosovë. Në marsin e vitit 2010, ai do të ishte mysafir special në hapjen e edicionit të pestë të festivalit ndërkombëtar të muziktarëve të rinj “DAM Fest”.
“Ishte ai që ngriti në këmbë publikun e mbledhur në sallën e Teatrit Kombëtar të Kosovës. Interpretimi veprës ‘Aura II’ të Donika Rudit, shoqëruar nga Orkestra e Re e Prishtinës dhe kori ‘New Born’, ishte pika kulmore e mbrëmjes së parë koncertale të këtij festivali”, shkruante “Koha Ditore” më 26 mars 2010.
“Është hera e parë që performoj në këtë festival, por i kam ndjekur festivalet që janë bërë së fundi në Kosovë dhe më vjen mirë që u bëra pjesë e njërit prej tyre. Ky festival është i një niveli të ngritur shumë dhe më pëlqen, sepse të mbërrish kaq shpejt në këtë nivel është pak e vështirë”, do të thoshte Qerimaj teksa vlerësonte “publikun e veçantë”. Në Prishtinë do të rikthehej me koncert edhe në vitin 2015 të formacionit të themeluar prej tij, “Familja Qerimaj”, kur me të bijtë, Fatos Qerimaj në klarinetë e Bruno Qerimaj në sint dhe mbesën Klodi Qerimaj në violinë do të interpretonin në Sallën e Kuqe. Si përherë, Hetem Qerimaj do të impresiononte me virtuozitetin e tij dhe me rrëfimet që i shpaloste me tinguj ky mjeshtër i madh violinës.