Shpella e gjurmëve të jetës para 300 mijë vjetësh

Një vendbanim unik në Izrael mund të zbulojë se si jetonin njerëzit në periudhën që i parapriu shfaqjes së neandertalëve dhe njeriut modern. Arkeologët kanë zbuluar pranë vendbanimit Fureidis, në jug të Haifës në Izrael, një shpellë parahistorike jashtëzakonisht të ruajtur, e cila daton prej 250 mijë deri në 400 mijë vjet më parë. Sipas ekspertëve, bëhet fjalë për një nga zbulimet më të rëndësishme në botë për këtë periudhë, pasi shpella përfaqëson një lloj “kapsule kohore” që ka mbetur e mbyllur për qindra mijëra vjet.

Hulumtimet po zhvillohen nga arkeologët e Autoritetit të Antikiteteve të Izraelit, në bashkëpunim me Universitetin e Haifas. Ky lokalitet pritet të ndihmojë ndjeshëm në zbardhjen e një prej periudhave më pak të njohura të evolucionit njerëzor. Shpella i përket kulturës Ashelo-Jabrudiane, e cila përfaqëson fazën përfundimtare të Paleolitit. Kjo është periudha menjëherë para se neandertalët dhe njerëzit anatomikisht modernë të bëheshin popullatat dominuese njerëzore.

Sipas profesorit Ron Shimelmic nga Universiteti i Haifës, vendbanimet e kësaj periudhe janë jashtëzakonisht të rralla, ndërsa shumica e lokaliteteve të njohura deri më tani nuk janë të përshtatshme për studime të hollësishme.

“Kjo është një kapsulë unike kohore që na mundëson të studiojmë periudhën kur u formuan shumë nga tiparet që më vonë do të karakterizonin si neandertalët, ashtu edhe njerëzit modernë”, ka theksuar Shimelmic.

Një nga ndryshimet më të rëndësishme gjatë kësaj periudhe ishte mënyra e jetesës. Njerëzit nuk qëndronin më për periudha të shkurtra në një vend, por filluan të krijonin bashkësi më të mëdha që banonin për një kohë më të gjatë në të njëjtat vende.

Ky stil jetese kërkonte një organizim më të zhvilluar shoqëror, përdorim më intensiv të zjarrit dhe një shkëmbim më të ndërlikuar të njohurive mes anëtarëve të komunitetit. Pikërisht në këtë periudhë shfaqen fillesat e sjelljeve që më vonë do të bëheshin karakteristike për specien njerëzore.

Arkeologët besojnë se pikërisht atëherë u hodhën themelet e bashkëpunimit shoqëror dhe zhvillimit kulturor, të cilat më vonë mundësuan krijimin e shoqërive më komplekse njerëzore.

Gërmimet e deritanishme kanë zbuluar një numër të madh veglash prej guri të punuara nga stralli, ndër të cilat dallohen një sëpatë e vogël dore, kruese dhe tehe prerëse. Mënyra e punimit të tyre tregon një nivel të lartë të njohurive teknike të njerëzve të asaj kohe.

Përveç veglave, janë gjetur edhe shumë eshtra kafshësh, përfshirë mbetje të drerit lopatar, gazelave dhe kuajve të egër. Janë zbuluar gjithashtu gjurmë të pranisë së ujit pranë shpellës, gjë që me shumë gjasë shpjegon pse komunitetet e gjuetarëve dhe mbledhësve e përdornin shpesh këtë vend si kamp të përhershëm për periudha të gjata.