Personat e famshëm janë vënë në shënjestër të arrestimit, u janë konfiskuar pasaportat dhe janë përballur me provokime të tjera. Ndër rastet më të spikatura është ai i këngëtarit Shervin Hajipour, kënga e të cilit “For ...” është bërë himn për lëvizjen e protestës, e cila shpërtheu më 17 shtator pas vdekjes 22-vjeçares Mahsa Amini në paraburgim, pas arrestimit nga policia e moralit për mosrespektimin e kodit të rreptë të veshjes së Republikës Islamike
(AP) - Këngëtarë, aktorë, yje sporti — lista vazhdon. Personat e famshëm iranianë kanë befasuar me mbështetjen e tyre publike protestave masive antiqeveritare që tronditin vendin e tyre. Dhe establishmenti qeverisës nuk po zmbrapset.
Personat e famshëm janë vënë në shënjestër të arrestimit, u janë konfiskuar pasaportat dhe janë përballur me provokime të tjera.
Kënga e revoltës
Ndër rastet më të spikatura është ai i këngëtarit Shervin Hajipour, kënga e të cilit “For ...” është bërë himn për lëvizjen e protestës, e cila shpërtheu më 17 shtator pas vdekjes 22-vjeçares Mahsa Amini në paraburgim, pas arrestimit nga policia e moralit për mosrespektimin e kodit të rreptë të veshjes së Republikës Islamike.
Kënga fillon me një melodi të butë, më pas zëri kumbues i Hajipour fillon, "Për vallëzim në rrugë", "për frikën që ndiejmë kur puthemi ..." - duke renditur arsyet që iranianët e rinj kanë postuar në Twitter se pse po dalin në rrugë kundër teokracisë në pushtet.
Edhe
Irani ekzekuton dy protestues anti-qeveritarë
Ajo përfundon me sloganin e brohoritur gjerësisht që është bërë sinonim i protestave: “Për gratë, jetën, lirinë”.
E publikuar në faqen e tij në Instagram, kënga u bë shumë shpejt virale. Hajipour pagoi çmimin: 25-vjeçari u arrestua dhe u mbajt për disa ditë përpara se të lirohej me kusht më 4 tetor.
Qëkur protestat filluan - dhe u zgjeruan nga zemërimi për vdekjen e Aminit në një sfidë të plotë ndaj sundimit 43-vjeçar nga klerikët konservatorë islamikë - një varg personazhesh të famshëm janë përballur me reprezalje, nga këngëtarët dhe lojtarët e futbollit deri te spikeret e lajmeve.
Të paktën shtatë figura publike janë arrestuar brenda vendit, shumica e të cilëve u liruan me kusht dhe mund të përballen me akuza, sipas mediave iraniane të lajmeve. Të tjerët u morën në pyetje dhe u liruan.
Kundërpërgjigja e ashpër
Por popullariteti i tyre e ka bërë gjithashtu të vështirë goditjen e tyre shumë të ashpër – në ndryshim nga aktivistët e protestës të cilët forcat e sigurisë i kanë arrestuar në një numër të madh. Irani ka një skenë të gjallë të këngëtarëve dhe aktorëve, si dhe yjeve të sportit, të cilët ndiqen nga afër nga publiku.
Holly Dagres, anëtare jorezidente iraniane-amerikane në Këshillin Atlantik, tha se përpjekjet për të frikësuar figurat publike nuk ishin befasi.
“Të famshëm – qofshin atletë, aktorë, këngëtarë apo artistë – kanë ndjekës të shumtë brenda Iranit, veçanërisht në mediat sociale, dhe mbështetja e tyre u jep jetë këtyre protestave”, tha ajo.
Mbështetja e tyre ka ndihmuar në fuqizimin e protestuesve që po luftojnë me ndërprerjet e përhapura të internetit që kufizojnë aftësinë e tyre për të dëgjuar zërin e tyre dhe duke u përballur me një goditje brutale të qeverisë. Ka pasur arrestime të shumta, dhjetëra kanë vdekur dhe shumë të tjerë janë plagosur. Megjithatë, protestat janë përhapur në dhjetëra qytete, duke tërhequr segmente të gjera të shoqërisë iraniane, nga vajzat e shkollës tek punonjësit e naftës.
Zogu i dritës
Një nga këngëtarët më të dashur iranianë të muzikës klasike persiane, Homayoun Shajarian, projektoi një foto të madhe të Aminit në skenë teksa këndonte këngën tradicionale, “Zogu i agut”, gjatë një turneu në Australi në shtator.
Publiku u bashkua me të në këndimin e një prej vargjeve më ikonike të këngës: “Shtypja e tiranit si një gjahtar më ka hedhur në erë folenë. Zot, Qiell, Natyrë, sillni agimin në natën tonë të errët”.
Kur Shajarian u kthye në Iran, në aeroport iu sekuestrua pasaporta e tij dhe e aktores Sahar Dolatshahi, e cila po udhëtonte me të. Ai më vonë tha në llogarinë e tij në Instagram se atyre u ishte ndaluar udhëtimi.
Në mënyrë të ngjashme, një legjende të futbollit në Iran, Ali Daei, iu konfiskua pasaporta në aeroport kur u kthye nga jashtë. Ai i kishte kërkuar qeverisë në mediat sociale që “të zgjidhë problemet e popullit iranian në vend që të përdorë represionin, dhunën dhe arrestimet”.
Disa ditë më vonë, atij iu kthye pasaporta, tha ai për shtypin.
Edhe
Gratë pa shami në krah të regjimit, nacionalizmi i ri që po ndërton Irani
Dy ish-futbollistë të njohur, Hossein Mahini dhe Hamidreza Aliasgari janë arrestuar dhe liruar me kusht. Mona Borzoui, këngëtare dhe Mahmoud Shahriari, ish-moderator i televizionit shtetëror, gjithashtu janë arrestuar dhe përballen me akuza.
Akuzat e diktaturës
Udhëheqësit iranianë fajësojnë qeveritë e huaja për nxitjen e protestave. Zëvendësministri i Brendshëm iranian, Majid Mirahmadi, tha se të famshmit në veçanti kanë pasur një "rol drejtues" në trazirat.
Mirahmadi tha se të famshmit që kanë mbështetur protestat do të lejohen të shlyhen për "veprimet e tyre të gabuara".
Ai mohoi se ndonjë atlet ishte arrestuar, por tha se disa kishin marrë "udhëzime". Ai tha se Mahini, për shembull, ishte liruar dhe i ishte dhënë "mundësia për të bërë pëmirësuar gabimet e tij", sipas Agjencisë së Lajmeve Mehr.
Amirhossein Esfandiar, volejbollist i kombëtares, ripostoi një video të konfrontimeve të dhunshme midis forcave të sigurisë dhe protestuesve, duke shkruar: "Ju nuk keni ndjenjën e humanizmit, pse rrahni dhe vrisni njerëz të pafajshëm?"
Qasim Haddadifar, sportist veteran dhe ish-kapiteni i futbollit, ka publikuar foto të vajzave duke protestuar në Instagram dhe ka shkruar se është krenar për to.
Disa lojtarë të ekipit të futbollit Persepolis thuhet se mbanin shirita të zinj në krahë gjatë një ndeshje të së mërkurës në shenjë solidariteti me lëvizjen protestuese dhe më vonë u thirrën nga zyrtarët të sigurisë, raportoi Iran International me bazë në Britani.
“Miliona Mahsa Amini”
Aktorja Hediye Tehrani tha se sigurimi iranian e kishte paralajmëruar për postimet e saj për afro 1 milion ndjekësit e saj në Instagram. Megjithatë, ajo vazhdon të ndajë imazhe në mbështetje të protestave. “Miliona vajza tani janë Mahsa Amini”, ka shkruar ajo në një postim të fundit.
Edhe të famshmit jashtë Iranit kanë ngritur zërin, nga Dua Lipa dhe Shakira te shtëpia e modës Balenciaga. Në Instagram, Angelina Jolie postoi një foto të një protestuesi që mbante lart një imazh të Amini dhe shkroi: “Për gratë e Iranit, ne ju shohim”.
Establishmenti qeverisës sheh qartë rrezikub në shtrirjen e gjerë të të famshmëve. Ali Saaedi Shahroudi, ish-përfaqësues i Udhëheqësit Suprem të Gardës Revolucionare, bëri thirrje për një organizatë që të mbikëqyrë sjelljen e muzikantëve, aktorëve dhe yjeve të sportit, të ngjashme me institucionet që rregullojnë grupet profesionale.
Por dëmi mund të jetë bërë tashmë.
Edhe pse Hajipour u detyrua të hiqte këngën e tij nga Instagrami, ajo vazhdon të jehojë, e kënduar nga të gjithë, nga vajzat e shkollave iraniane deri tek protestuesit në kryeqytetet evropiane.
Edhe
Armë në televizion dhe në rrugët e Iranit ndërsa Trumpi ripërtërin kërcënimet për luftë
Një fushatë është duke u zhvilluar për të nominuar këngën për “Grammy”, në kategorinë kënga më e mirë për ndryshime sociale.
“Ndërsa përdorimi i #MahsaAmini mund të duket si aktivizim i tastierës, iranianët shohin se vëmendja e botës është tek ata dhe e vlerësojnë atë”, tha Dagres. “Solidariteti i fuqizon protestuesit që të vazhdojnë me shkopinj dhe plumba të guximshëm për të bërë një ndryshim në vendin e tyre. Kjo u jep atyre shpresë”.
