Sekretari i Shtetit i SHBA-së, Marco Rubio, ka deklaruar se është bërë "përparim i konsiderueshëm" në bisedimet me Iranin, por ka ende "punë për të bërë".
Deklarata e tij vjen pasi presidenti i SHBA-së, Donald Trump, tha të shtunën se një marrëveshje me Iranin është "kryesisht negociuar", duke përfshirë rihapjen e korridorit kryesor të transportit detar, Ngushticës së Hormuzit.
Mbështete KOHËN. Ruaje të vërtetën.
Gazetaria profesionale është interes publik. Mbështetja juaj ndihmon që ajo të mbetet e pavarur dhe e besueshme. Kontribuoni edhe ju. 1 euro e bën dallimin.
Letër lexuesit — pse po kërkojmë mbështetjen tuaj Kontribuo"Aspektet dhe detajet përfundimtare të marrëveshjes po diskutohen aktualisht dhe do të shpallen së shpejti", ka thënë ai në një postim në Truth Social.
Ndërkohë, zëdhënësi i ministrisë së Jashtme iraniane, Esmail Baghaei, thotë se konvergjenca e dukshme e SHBA-së dhe Iranit javën e fundit nuk do të thotë se do të arrihen marrëveshje për çështjet kryesore.
Irani dhe SHBA-ja fillimisht kishin rënë dakord për një armëpushim dyjavor, i cili më vonë u zgjat për të lehtësuar bisedimet e paqes.
Mirëpo bisedimet kanë ngecur për shkak se palët nuk po arrijnë pajtim për çështjet kyç si programi bërthamor i Iranit dhe rihapja e Ngushticës së Hormuzit.
Trumpi thotë se s'do të nxitohet për marrëveshje me Iranin
Photo: Associated Press
Presidenti amerikan, Donald Trump, ka shkruar në Truth Social të dielën se "negociatat po ecin në mënyrë të rregullt dhe konstruktive" dhe se ai e ka informuar ekipin amerikan "të mos nxitohet për një marrëveshje", duke shtuar se "koha është në anën tonë".
Trumpi ka thënë po ashtu se bllokada amerikane ndaj porteve iraniane do të mbetet derisa të arrihet një marrëveshje.
“Negociatat po ecin në një mënyrë të rregullt dhe konstruktive, dhe unë i kam informuar përfaqësuesit e mi që të mos nxitohen për një marrëveshje pasi koha është në anën tonë. Bllokada do të mbetet në fuqi të plotë derisa të arrihet, certifikohet dhe nënshkruhet një marrëveshje. Të dyja palët duhet të marrin kohën e tyre dhe ta bëjnë siç duhet. Nuk mund të ketë gabime! Marrëdhënia jonë me Iranin po bëhet shumë më profesionale dhe produktive. Megjithatë, ata duhet të kuptojnë se nuk mund të zhvillojnë ose të sigurojnë një armë ose bombë bërthamore”, ka shkruar Trumpi.
Ai po ashtu ka thënë se një nga marrëveshjet më të këqija të bëra ndonjëherë nga SHBA-ja ishte marrëveshja bërthamore e Iranit, e paraqitur dhe e nënshkruar nga ish-presidenti, Barack Obama.
“Ishte një rrugë e drejtpërdrejtë drejt zhvillimit të një arme bërthamore nga Irani. Nuk është kështu me transaksionin që aktualisht po negociohet me Iranin nga administrata Trump, në fakt, është totalisht e kundërta”, ka shtuar Trumpi.
Irani lejon dhjetëra anije të kalojnë nëpër Ngushticën e Hormuzit
Photo: Associated Press
Korpusi i Gardës Revolucionare Islamike (IRGC) ka lejuar 33 anije të kalojnë nëpër Ngushticën e Hormuzit në 24 orët e fundit, sipas agjencisë shtetërore të lajmeve iraniane Fars.
Cisterna nafte, anije kontejnerësh dhe anije të tjera tregtare arritën të kalonin pasi morën leje.
Marina e IRGC-së ka ofruar sigurinë e anijeve dhe i ka shoqëruar ato përmes ngushticës, thuhet në raport.
Irani në fillim të luftës mbylli në mënyrë efektive Ngushticën e Hormuzit, një rrugë kyç transporti detar përmes së cilës kalon rreth 20% e naftës botërore në kohë normale.
Ai ka bllokuar pothuajse të gjitha anijet përveç anijeve të veta, duke bërë që SHBA-ja të vendosë një bllokadë detare ndaj Iranit.
Agjencia shtetërore iraniane e lajmeve Tasnim raportoi se rruga ujore do të mbetet nën menaxhimin e Teheranit, në kundërshtim me pretendimet e SHBA-së se do të kthehet në kushtet e para luftës.
Nuk po kërkojmë armë bërthamore, thotë presidenti iranian
Photo: Associated Press
Presidenti iranian, Masoud Pezeshkian, thotë se vendi i tij është "gati të sigurojë botën" se nuk po kërkon armë bërthamore, sipas mediave shtetërore.
Agjencia e Lajmeve të Republikës Islamike (IRNA) citon presidentin në një postim në Telegram të ketë thënë: "Para martirizimit të Ajatollah Khameneit, udhëheqësit të ndjerë të Iranit, ne deklaruam, dhe e përsërisim tani, se jemi gati të sigurojmë botën se nuk kërkojmë armë bërthamore".
Sipas agjencisë, presidenti ka shtuar se Irani "nuk dëshiron paqëndrueshmëri rajonale" dhe se është "regjimi izraelit që kërkon të destabilizojë rajonin".
Por ai ka shtuar se negociatorët iranianë nuk do të "bëjnë kompromis për dinjitetin dhe nderin e vendit".
Kjo vjen ndërsa sekretari i Shtetit i SHBA-së, Marco Rubio ka lënë të kuptohet se presidenti, Donald Trump, mund të bëjë një njoftim më vonë sot mbi negociatat.
Udhëheqësit iranianë ende s’e kanë miratuar marrëveshjen me SHBA-në
Photo: Associated Press
Udhëheqësi suprem i Iranit, Mojtaba Khamenei dhe Këshilli i Sigurisë Kombëtare, ende s’e kanë miratuar marrëveshjen e propozuar të paqes mes Teheranit dhe Uashingtonit, kanë thënë zyrtarë iranianë të dielën.
Një ose dy klauzola në marrëveshjen e propozuar të paqes mes SHBA-së dhe Iranit duhet të sqarohen sipas kënaqësisë së Iranit, përpara se memorandumi i mirëkuptimit t’i dërgohet Këshillit Suprem të Sigurisë Kombëtare të Iranit dhe udhëheqësit suprem Mojtaba Khamenei për ratifikim, kanë thënë zyrtarët iranianë të dielën, duke shtuar se kjo u ishte komunikuar ndërmjetësuesve pakistanezë.
Presidenti amerikan, Donald Trump, ka thënë të shtunën se një marrëveshje paqeje me Iranin “është gjerësisht e negociuar”, pas telefonatave me Pakistanin, aleatët e Gjirit dhe Izraelin.
Marrëveshja thuhet se i ofron Iranit lehtësim nga sanksionet dhe zhbllokimin e deri në 20 miliardë dollarëve asete të ngrira, në këmbim të rihapjes së Ngushticës së Hormuzit nga Irani dhe pranimit për të negociuar mbi programin e tij bërthamor gjatë 60 ditëve të ardhshme, duke filluar nga 5 qershori në Pakistan.
Detajet e pikave të fundit të mosmarrëveshjes nuk janë bërë publike. Të paktën 12 miliardë dollarë nga asetet ndodhen në Katar.
Marrëveshja gjithashtu thuhet se kërkon që Irani dhe SHBA-ja, si dhe aleatët e tyre, të ndalin luftimet dhe që Izraeli të përfundojë ofensivën e tij në Liban.
Të shtunën, Trump ka folur me kryeministrin izraelit Benjamin Netanyahu, mbështetësin kryesor fillestar të luftës kur ajo nisi në shkurt, për t’u përpjekur ta siguronte atë lidhur me kushtet e armëpushimit.
Netanyahu është i shqetësuar për shtyrjen e çështjes bërthamore, por ka pak alternativa përveçse të pranojë vendimin e Trumpit për t’i dhënë fund një lufte jo popullore në aspektin e brendshëm, e cila po dëmton ekonominë botërore duke nxitur inflacionin dhe mungesa kritike furnizimi.
Mediat iraniane raportojnë për mospajtime në “një ose dy” pika të marrëveshjes me SHBA-në
Foto: Getty
Agjencia gjysmëzyrtare e lajmeve Tasnim e Iranit raporton se mbeten mosmarrëveshje midis SHBA-së dhe Iranit mbi "një ose dy" klauzola të një marrëveshjeje të mundshme.
Ajo thotë se si rezultat i "pengimit nga SHBA-ja" në këto pika, çështja nuk është finalizuar ende.
Agjencia e lajmeve thotë se ndërmjetësi Pakistan është informuar për qëndrimin e Iranit dhe se marrëveshja nuk mund të finalizohet nëse "pengimi i SHBA-së vazhdon".
Fars, një agjenci lajmesh e lidhur me Trupat e Gardës Revolucionare Islamike (IRGC), raporton se këto pika që po shkaktojnë ngërç, lidhen me asetet e ngrira iraniane dhe sanksionet mbi naftën dhe substancat e lidhura me të.
Von der Leyen: Iranit s’duhet t’i lejohet të zhvillojë armë bërthamore
Photo: Associated Press
Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, ka thënë se mirëpret "përparimin" në bisedimet SHBA-Iran, duke shtuar se "Iranit nuk duhet t'i lejohet të zhvillojë armë bërthamore".
Ajo ka thënë në një deklaratë në X se një marrëveshje duhet "të deeskalojë vërtet" konfliktin dhe të garantojë "liri të plotë lundrimi pa pagesë" për Ngushticën e Hormuzit.
Von der Leyen ka shtuar se Irani duhet "t'i japë fund veprimeve të tij destabilizuese në rajon", si drejtpërdrejt ashtu edhe përmes përfaqësuesve të tij, dhe gjithashtu të ndalojë "sulmet e tij të përsëritura" ndaj shteteve fqinje të Gjirit.
"Evropa do të vazhdojë të punojë me partnerët ndërkombëtarë për të shfrytëzuar këtë moment për një zgjidhje diplomatike të qëndrueshme", ka shkruar ajo.
Çka përmban "marrëveshja" e Trumpit me Iranin që pritet të nënshkruhet së shpejti
Photo: Associated Press
Marrëveshja që SHBA-ja dhe Irani janë pranë nënshkrimit përfshin një zgjatje 60-ditore të armëpushimit, gjatë së cilës Ngushtica e Hormuzit do të rihapet, Irani do të jetë në gjendje të shesë lirshëm naftë dhe do të zhvillohen negociata për kufizimin e programit bërthamor iranian, sipas një zyrtari amerikan.
Pse ka rëndësi?
Marrëveshja do të shmangte një përshkallëzim të luftës dhe do të ulte presionin mbi furnizimin global me naftë. Megjithatë, mbetet e paqartë nëse ajo do të çojë në një marrëveshje paqeje afatgjatë që adreson edhe kërkesat bërthamore të presidentit amerikan, Donald Trump.
Gjendja aktuale
Si Trumpi ashtu edhe ndërmjetësuesit kanë sinjalizuar se marrëveshja mund të shpallet të dielën, megjithëse ende nuk është finalizuar dhe mund të dështojë në momentet e fundit.
Zyrtari amerikan ka dhënë një përshkrim të detajuar të draftit aktual, pjesa më e madhe e të cilit u konfirmua edhe nga burime të tjera pranë negociatave, shkruan Axios.
Këto detaje nuk janë konfirmuar nga pala iraniane, megjithëse Teherani gjithashtu ka sinjalizuar se marrëveshja është afër.
Çfarë përfshin marrëveshja
Të dyja palët do të nënshkruajnë një memorandum mirëkuptimi (MOU) që do të zgjasë 60 ditë dhe mund të zgjatet me pëlqim të ndërsjellë.
Gjatë periudhës 60-ditore:
Ngushtica e Hormuzit do të jetë e hapur pa tarifa kalimi.
Irani do të pranojë të pastrojë minat që ka vendosur në ngushticë për të lejuar kalimin e lirë të anijeve.
Në këmbim:
SHBA-ja do të heqë bllokadën ndaj porteve iraniane.
Do të japë disa përjashtime nga sanksionet për t’i lejuar Iranit të shesë lirshëm naftë.
Zyrtari amerikan ka pranuar se kjo do të ishte një shtysë e madhe për ekonominë iraniane, por ka thënë se gjithashtu do të sillte lehtësim të konsiderueshëm për tregun global të naftës.
Ai ka shtuar se sa më shpejt Irani të pastrojë minat dhe të lejojë rifillimin e transportit detar, aq më shpejt do të hiqet bllokada.
Sipas tij, parimi kryesor i Trumpit në marrëveshje është “lehtësim në këmbim të rezultateve”.
Irani kishte kërkuar zhbllokimin e menjëhershëm të fondeve dhe heqje të përhershme të sanksioneve, por pala amerikane kishte thënë se kjo do të ndodhte vetëm pasi të bëhen lëshime konkrete.
Çështjet bërthamore që duhen negociuar:
Drafti i memorandumit përfshin angazhime nga Irani për të mos ndjekur kurrë armë bërthamore dhe për të negociuar mbi pezullimin e programit të pasurimit të uraniumit dhe largimin e rezervave të uraniumit të pasuruar në nivele të larta, ka thënë zyrtari amerikan.
Sipas dy burimeve me njohuri mbi bisedimet, Irani i ka dhënë SHBA-së përmes ndërmjetësve angazhime verbale mbi shkallën e lëshimeve që është i gatshëm të bëjë për pezullimin e pasurimit dhe dorëzimin e materialit bërthamor.
SHBA-ja do të pranojë të negociojë për heqjen e sanksioneve dhe zhbllokimin e fondeve iraniane gjatë periudhës 60-ditore, megjithëse këto hapa do të zbatohen vetëm si pjesë e një marrëveshjeje përfundimtare që mund të verifikohet.
Forcat amerikane që janë mobilizuar muajt e fundit do të qëndrojnë në rajon gjatë kësaj periudhe dhe do të tërhiqen vetëm nëse arrihet një marrëveshje finale.
Një element interesant
Drafti i memorandumit e bën gjithashtu të qartë se lufta mes Izraelit dhe Hezbollahut në Liban do të marrë fund.
Kryeministri izraelit, Benjamin Netanyahu, ka shprehur shqetësim për këtë kusht gjatë një telefonate me Trumpin të shtunën, sipas një zyrtari izraelit. Ai ka shprehur shqetësime edhe për aspekte të tjera të marrëveshjes, por argumentet e tij i ka paraqitur në mënyrë respektuese dhe diplomatike, ka thënë një zyrtar amerikan.
Zyrtari amerikan ka thënë se ky nuk do të ishte një “armëpushim i njëanshëm” dhe se nëse Hezbollahu përpiqet të riarmatoset ose të nisë sulme, Izraeli do të lejohet të ndërmarrë veprime për ta parandaluar
“Nëse Hezbollahu sillet mirë, Izraeli do të sillet mirë.”
“Bibi ka konsideratat e tij të brendshme politike, por Trumpi duhet të mendojë për interesat e SHBA-së dhe ekonomisë globale”, ka thënë zyrtari amerikan, duke iu referuar Netanyahut me nofkën e tij.
Si ndodhi kjo
Presidenti Trump ka diskutuar marrëveshjen me disa liderë arabë dhe myslimanë gjatë një telefonate konferencë të shtunën, dhe të gjithë thanë se e mbështesin atë, sipas tri burimeve të njohura me bisedën.
Në mesin e tyre ishte edhe presidenti i Emirateve të Bashkuara Arabe, Mohammed bin Zayed Al Nahyan, i njohur për qëndrimin e tij të ashpër.
Gjithashtu në telefonatë ishin liderët e Arabisë Saudite, Katarit, Egjiptit, Turqisë dhe Pakistanit, të cilët kanë qenë të përfshirë në përpjekjet ndërmjetësuese.
Pakistanezët kanë qenë ndërmjetësit kryesorë, të udhëhequr nga marshalli Asim Munir, i cili ishte në Teheran të premten dhe të shtunën për të finalizuar marrëveshjen.
Trumpi ka luhatur ditët e fundit midis avancimit të marrëveshjes dhe nisjes së një vale masive sulmesh kundër Iranit. Që nga mbrëmja e së shtunës, ai dukej më i prirur drejt një zgjidhjeje diplomatike.
Çfarë pritet më tej
Shtëpia e Bardhë shpreson që dallimet e fundit të zgjidhen në orët e ardhshme dhe që marrëveshja të shpallet të dielën, ka thënë zyrtari amerikan.
Ai ka shtuar se është e mundur që marrëveshja të mos zgjasë as 60 ditët e plota nëse SHBA-ja beson se Irani nuk është serioz për negociatat bërthamore.
Nga ana tjetër, SHBA-ja beson se kriza ekonomike e Iranit krijon një shtysë për të arritur një marrëveshje të plotë që do të hiqte sanksionet dhe do të zhbllokonte fondet e tij.
“Do të jetë interesante të shihet se deri ku Irani do të jetë vërtet i gatshëm të shkojë, por nëse ata janë të aftë dhe duan të ndryshojnë drejtimin e tyre, kjo fazë e ardhshme do t’i detyrojë të marrin disa vendime kritike për atë që duan të jenë si shtet”, ka thënë zyrtari amerikan.
Sipas këshilltarëve të Trumpit, nëse kërkesat e tij lidhur me programin bërthamor iranian plotësohen, presidenti është i gatshëm të bëjë hapa të mëdhenj për të rivendosur marrëdhëniet me Iranin dhe për t’i dhënë mundësinë të ndjekë potencialin e tij të plotë ekonomik, të cilin Trumpi e konsideron “gjigant”.