Teologia gjermane e islamit dr. Muna Tatari thotë: feja pa traditë nuk ka kuptim, ideja e selafistëve për nivelizim (rrafshim) kulturor është shkatërruese dhe dallimet në islam janë pozitive. Tatari është anëtarja e parë myslimane e Këshillit Gjerman të Etikës. Në një intervistë me revistën DER SPIEGEL ajo shpjegon se përse ka mendim negativ mbi selafistët (vahabistët).
1. Nuk përfaqësoj mendim privat fetar, unë jam e obliguar të respektoj etosin universitar, pra lirinë e ligjërimit dhe hulumtimit. Qëllimi im është të shpalos shumëllojshmërinë dhe dallimet, të cilat ekzistojnë brenda islamit.
Mbështete KOHËN. Ruaje të vërtetën.
Gazetaria profesionale është interes publik. Mbështetja juaj ndihmon që ajo të mbetet e pavarur dhe e besueshme. Kontribuoni edhe ju. 1 euro e bën dallimin.
Letër lexuesit — pse po kërkojmë mbështetjen tuaj Kontribuo2. Për shembull do e kisha vështirë ta vlerësoj islamin e versionit vahabist siç i vlerësoj versionet e tjera. Qasja ime është iluministe, qëndrimi im është ai i tradicionalizmit kritik (Critical Traditionalism).
3. Nuk e shoh traditën si bllok monolit të versioneve të besimit, por si dinamike. Qëllimi im është që nga tradita të zhvillojë oferta të dobishme për të tashmen, duke i shpalosur në bazë të kritereve emancipuese dhe paqebërëse. Dikur shumëllojshmëria në islam është ndier si fuqi, sepse ajo të shtyn të mendosh dhe e shpie përpara argumentimin. Nëse e hapni një vepër teologjie nga koha e lulëzimit të islamit, pra rreth vitit 1000 pas Krishtit, shpesh e gjeni këtë fjali: “Dijetarët nuk janë të një mendimi”. Kjo është qasje shkencore, e cila në mënyrë të habitshme i afrohet mënyrës sonte të kuptimit modern: së pari duhet të zbulohet se ka mendime të ndryshme, pastaj mbi bazën e tyre mund të krijosh një mendim.
4. Në ligjëratën e saj të parë në Universitetin e Paderbornit Muna Tatari e kishte krahasuar selafizmin me McDonald’s-in. Në intervistë për DER SPIEGEL ajo e shpjegon këtë krahasim kështu: një burger i McDonald’s-it e ka shijen e njëjtë gjithkund në botë. Këtu fillon kritika ime ndaj selafizmit: selafistët e nivelizojnë (rrafshojnë) shumëllojshmërinë kulturore, por kjo shumëllojshmëri e bën fenë tonë gjallëruese. Islami turk është ndryshe nga ai i Azisë juglindore, ndërsa ky është ndryshe nga ai arab; xhamitë në Poloni duken ndryshe nga xhamitë në Kinë. Këto dallime ekzistojnë për shkak të dallimeve mes njerëzve, të cilët në këto vende praktikojnë besimin e tyre, shijet e tyre, mentalitetin e tyre. Kush e grabit këtë, ai grabit edhe mundësitë për të mësuar nga historia e islamit dhe për t’u inspiruar. Çmimi është shumë i lartë.
5. Religjioni ka potencial të nxjerr në sipërfaqe emocionet. Një shtresim kulturor mund t’ju hapë emocioneve rrugë konstruktive. Por selafizmi e ka grabitur trashëgiminë kulturore dhe ka thënë: ne dimë më mirë ta çojmë islamin drejt ardhmërisë nëse nuk e bartim me vete tërë traditën. Ne orientohemi vetëm në historinë e hershme. Kjo ide lindi në fund të shekullit 19-të, në fillim të shekullit të 20-të. Teza ka qenë se shoqëritë islamike po bëhen gjithnjë e më të plogëta për shkak të traditës së pasur, andaj s’mund të konkurrojnë më me Perëndimin.
6. Braktisjen e traditës dhe dijes sot e konsiderojnë si diçka atraktive shumë të rinj myslimanë, thotë Muna Tatari. Dhe kjo ndodh për shkak se selafizmi krijon një ndjenjë të përbashkët. Por kjo është ndjenjë e përbashkët pa rrënjë, thotë dr. Tatari. Kush i merr seriozisht traditat, kush i reflekton ato dhe i riinterpreton, shumë më lehtë mund të përballet me sfidat aktuale.