Botë

Si mbarojnë luftërat

Luftërat kurrë nuk përshtaten mjeshtërisht në shabllone të pastra. Por ne mund t’i ndajmë ato në kategori të caktuara: luftëra pushtuese, luftëra civile, luftëra rebele, luftëra kryengritëse, luftëra fetare. Historia e fundit ishte gjithashtu dëshmitare e luftërave të ndërmjetësuara, luftëra parandaluese, luftëra të ndryshimit të regjimit dhe luftë globale pas 9/11 kundër terrorizmit, të përqendruar në Afganistan dhe Irak. Filozofi i politikës, Michael Walzer, shkoi një hap më tej kur u përpoq të përcaktojë argumentet morale prapa luftës, duke i ndarë ato në luftëra "të drejta" dhe "të padrejta" - domethënë, luftëra që duhen bërë mbi baza humanitare dhe johumanitare, shkruan Janine di Giovanni, kolumniste në revistën amerikane “Foreign Policy”. Në shkrimin e saj, “Si mbarojnë luftërat”, ajo e vlerëson si shumë të rëndësishëm analizën e përfundimit të luftërave.

 

“Ka shumë konflikte që duam t'u japim fund, por natyra e luftës është e ndryshueshme, duke i bërë më të vështirë zgjidhjen dhe paqen. Luftërat mund të përfundojnë me plagë të thella që do të çojnë në më shumë agjitacion në të ardhmen, siç është konflikti në Bosnjë”, shkruan Giovanni, hulumtuese e lartë në Institutin për Çështje Globale në Universitetin e Yalet. “Përndryshe, ato luftëra do të ringjallen në mënyrë të pashmangshme dhe të tmerrshme”

Luftërat kurrë nuk përshtaten mjeshtërisht në shabllone të pastra. Por ne mund t’i ndajmë ato në kategori të caktuara: luftëra pushtuese, luftëra civile, luftëra rebele, luftëra kryengritëse, luftëra fetare. Historia e fundit ishte gjithashtu dëshmitare e luftërave të ndërmjetësuara, luftëra parandaluese, luftëra të ndryshimit të regjimit dhe luftë globale pas 9/11 kundër terrorizmit, të përqendruar në Afganistan dhe Irak. Filozofi i politikës, Michael Walzer, shkoi një hap më tej kur u përpoq të përcaktojë argumentet morale prapa luftës, duke i ndarë ato në luftëra "të drejta" dhe "të padrejta" - domethënë, luftëra që duhen bërë mbi baza humanitare dhe johumanitare, shkruan Janine di Giovanni, kolumniste në revistën amerikane “Foreign Policy”. Në shkrimin e saj, “Si mbarojnë luftërat”, ajo e vlerëson si shumë të rëndësishëm analizën e përfundimit të luftërave.

“Ka shumë konflikte që duam t’u japim fund, por natyra e luftës është e ndryshueshme, duke i bërë më të vështirë zgjidhjen dhe paqen. Luftërat mund të përfundojnë me plagë të thella që do të çojnë në më shumë agjitacion në të ardhmen, siç është konflikti në Bosnjë”, shkruan Giovanni, hulumtuese e lartë në Institutin për Çështje Globale në Universitetin e Yalet, “Jackson”. “Ose mund të shërohen në një mënyrë relativisht paqësore. Me një luftë në Siri dhe një të ardhme të pasigurt për Afganistanin, si dhe konflikte të vazhdueshme në Jemen, Etiopi, Somali, Sahel, Libi, Venezuelë dhe gjetkë, ka kuptim të hedhim një vështrim më të afërt se si luftërat mund të përfundojnë në mënyrë efektive. Një prej tyre është kur ekziston vullnet i fortë për t’iu dhënë fund konflikteve. Një tjetër është zhvillimi relativisht i ri i negociatave ndërkombëtare, një mekanizëm i njohur në diplomaci si ‘diplomacia dydrejtimëshe’”.