Çfarë tregon koronavirusi për SHBA-në dhe presidentin e saj Foto: Reuters

Çfarë tregon koronavirusi për SHBA-në dhe presidentin e saj

26 March 2020 16:46

Lule të freskëta në Memorialin e 11 shtatorit më nuk ka. Ky altar amerikan rëndom është i dekoruar me trëndafila, karanfila e flamuj të vegjël me yje e vija, është izoluar përbrenda kangjellave prej plastike. Broadwayi është në terr. Sistemi i metrosë i ngjason një treni fantazmë.

Anijet në Staten Island vazhdojnë ta prenë rrugën nëpër ujërat e trazuar të portit të New Yorkut, teksa kalojnë përgjatë “Zonjës së Lirisë” në hyrje e dalje të Manhattanit, por mezi me ndonjë udhëtar në bord.

Në “Times Square”, që normalisht vlon nga turmat, pothuajse nuk është asnjë njeri.

Në vlugun e kësaj pandemie planetare, askush nuk dëshiron më që ta frekuentojë “Kryqëzimin e Botës”. Qyteti që njihet për energjinë infektuese, qyteti që mburret me faktin se nuk fle kurrë, është shtrënguar në letargji.

Duke pasur më shumë raste se cilido rajon tjetër amerikan, ky qytet është kthyer sërish në “Pikën Zero”, term ky që asnjë njujorkez nuk ka menduar se do ta përdor ndonjëherë tjetër, raporton BBC, transmeton KOHA.

Me pikëllim të thellë, bota jonë është kthyer përmbys, njësoj si më 11 shtator 2001.

Shtetet, njëjtë si individët, e tregojnë veten në kohë krize. Në emergjenca të shkallës së këtillë, shumë shpejt bëhet evidente nëse një president në detyrë është në hap me zhvillimin.

Andaj, çfarë kemi kuptuar për Shtetet e Bashkuara të Amerikës, teksa ajo përballet me këtë katastrofë kombëtare dhe globale? A do të ngrihen ligjvënësit në Capitol Hill, të cilët kanë qenë në një formë të mbylljes legjislative tash e sa vjet, për të sfiduar? Dhe çfarë ndodh me burrin, i cili tani ulet në tryezën vendimtare në Zyrën Ovale, e që e ka mbuluar veten me petkun e “presidentit të luftës”?

Presidenti i kapardisjes

Prej këtyre tri pyetjeve, e fundit është më pak interesante, kryesisht ngase përgjigja e Donald Trumpit ka qenë aq e paparashikueshme. Ai nuk ka ndryshuar. Nuk është rritur. Nuk i ka pranuar gabimet. Ka treguar fare pak njerëzi.

Në vend të këtyre, të gjitha shenjat e dhëna prej presidencës së tij kanë qenë për shqetësim. Mburrja qesharake - ai e ka shpërblyer veten me notën më të lartë dhjetë për menaxhimin e krizës.

Politizimi i asaj që do të duhej të ishte apolitike – ai i vizitoi Qendrat për Kontrollimin e Sëmundjeve, i veshur me rroba të rëndomta dhe kapelën që e bartte sloganin e fushatës së tij: “Le ta bëjmë Amerikën të madhe përsëri”.

Ide që e mbysin të vërtetën – ai tani pretendon se e ka vlerësuar saktë situatën rreth pandemisë qysh herët, ani pse e kishte mohuar dhe minimizuar kërcënimin për javë të tëra.

Sulmet ndaj mediave si “lajme të rreme” – në një rast specifik ndaj gazetarit që raporton nga Shtëpia e Bardhë e që pyeti se cili ishte mesazhi i tij për amerikanët e frikësuar, ai tha: “U them atyre se ju jeni një gazetar i tmerrshëm”.

Sulmet e tija të vazhdueshme ndaj institucioneve qeveritare në krye të konfrontimit të krizës – “Departamenti i Shtetit të Thellë” është mënyra sesi e përshkroi ai Departamentin amerikan të Shtetit nga podiumi presidencial, pasi që e urdhëroi udhëzimin e tij më ekstrem të ndalimit të udhëtimit, duke i nxitur amerikanët që të përmbahen nga të gjitha udhëtimet ndërkombëtare.

Opsesionimi i tij pas rejtingjeve, apo në këtë instancë, numrit të konfirmuar të rasteve – e ndaloi një anije të ankorohej në West Coast, duke thënë: “Më pëlqejnë numrat aty ku janë. Nuk kam nevojë për dyfishim të numrave shkaku i një anijeje që nuk ishte gabim yni”.

Shtytja e tij për ekzagjerim – me deklaratën rreth kombinimit të “hydroxycholoroquine”-s dhe “azithromycin”-it, si “formulë për t’i ndryshuar rregullat e lojës në historinë e mjekësisë”, ani pse zyrtarët mjekësor këshillonin kundër dhënies së shpresave të rreme.

Mungesa e tij e empatisë - në vend se ti zbuste fjalët për të afërmit e atyre që kishin vdekur, apo të jepte deklarata trimëruese dhe vlerësuese për ata mjekë që janë në krye të detyrës, konferencat e përditshme të Trumpit në Shtëpinë e Bardhë rëndom nisin me një mal përgëzime për veten.

Pastaj është edhe ksenofobia që përherë ka qenë modeli i tij politik, afarist karshi kinezëve – ai vazhdimisht e përshkruan sëmundjen si “virus kinez”. Njësoj siç i bëri kurban Kinën dhe emigrantët meksikanë për shkatërrimin e epiqendrës industriale të Amerikës në prag të zgjedhjeve presidenciale të 2016-s, ai e fajësoi Pekinin për shpërthimin e koronavirusit në një përpjekje për t’i rifituar zgjedhjet.

Trumpi, duke e pasur si të përbashkët me të gjithë populistët dhe demagogët e tjerë, favorizon zgjidhje të thjeshta për probleme të ndërlikuara. Ua mbyll kufijtë e Amerikës atyre që kishin udhëtuar në Kinë, një veprim ky i ndjeshëm në shikim të parë. Sidoqoftë, shpërthimi i koronavirusit ka kërkuar një qasje shumëdimensionale dhe mendim afatgjatë, që duket se janë larg tij. E këtillë ka qenë presidenca e tij kaherë. Nuk është e përgatitur sa duhet për t’u marrë me një emergjencë të shëndetit publik dhe ekonomisë që do ta dominojnë edhe pjesën e mbetur të presidencës së tij, qoftë nëse i kanë mbetur edhe dhjetë muaj në Shtëpinë e Bardhë apo edhe pesë vjet të tjerë.

Presidenca Trump ka qenë përherë e prirë që të krijojë një pasqyrë të favorshme, edhe në mungesë të progresit real – samiti i tij bërthamor me despotin koreanoverior, Kim Jong-un, shërben si shembulli më i mirë. Por hilet e një iluzionisti apo shkathtësitë e reklamimit të një sloganieri, nuk funksionojnë në këtë situatë.

Kjo është një emergjencë kombëtare që nuk mund të “cicërohet”, nuk mund t’i vihet një nofkç dhe nuk mund të anashkalohet. Faktet janë të pashmangshme: numri i të vdekurve po rritet.

Çfarë kemi mësuar për SHBA-në?

Në rend të parë, e kemi vënë re mirësinë e qëndrueshme të këtij vendi. Francezi, Alexis DeToqueville, vështrimi i të cilit në fillim të shekullit 19 ndikoi aq shumë në çmitizimin e kësaj republike të re, të egër, përherë na ka thënë: “Amerika është kaq e madhe ngase është aq e mirë”.

Si në rastin e 11 shtatorit, jemi mrekulluar nga pakursyeshmëria dhe trimëria e atyre që e japin përgjigjen e parë – infermierët, mjekët, stafi mbështetës mjekësor dhe vozitësit e autoambulancave, të cilët kanë punuar me të njëjtën ndjesi të reagimit siç kishin demonstruar zjarrfikësit që nxituan për t’i shuar flakët në Kullat Binjake. Kemi qenë dëshmitarë të zgjuarsisë dhe kreativitetit të shkollave që kanë kaluar në mësime nga distanca, mësime online pa e humbur hapin. Me fjalë të tjera, shumica e amerikanëve e kanë demonstruar po atë virtytshmëri që e kemi parë në akëcilin vend të plandosur nga virusi.

Dhe sërish, ata që jetojnë në vendet e zhvilluara janë lënë në hamendësime se pse vendi më i kamur i botës nuk e ka një sistem të përkujdesjes universale shëndetësore. Dhjetë vjet pas miratimit të Obamacare, më shumë se 26 milionë amerikanë nuk kanë sigurime shëndetësore.

Në vend të bashkimit, kriza ka demonstruar se si për dekada me radhë, amerikanët kanë zbatuar një version politik të distancimit social. Sërish, i kemi parë ndasitë tanimë të njohura amerikane.

Një sondazh i agjencisë “Gallup” madje e ka demonstruar me shifra këtë ndasi: 94 për qind e republikanëve e mbështesin mënyrën sesi presidenti Trump e menaxhon krizën, krahasuar me 27 përqindëshin e demokratëve që mendojnë kësisoj. Si në rastet e krizave të mëhershme, 11 shtatorit për shembull, amerikanët priren të anojnë kah presidenca, ani pse Donald Trumpi mbetet një figurë skajshmërisht e polarizuar. Pas sulmeve të 11 shtatorit, rejtingu i mbështetjes së presidentit, George Ë. Bush, ishte afër 90 për qind.

Gjeografia politike e Amerikës, e ndarë midis të kuqes dhe të kaltrës, i është afektuar tani nga mënyra se si votuesit po i ekspozohen virusit.

Duke e pasur parasysh shkallën e krizës së shëndetit publik dhe ekonomik, një fije shprese do të ofronte kthimi në bipartizanizëm patriotik, të sojit që kishte mbizotëruar gjatë pjesës më të madhe të viteve 50 dhe fillimviteve 60, që prodhuan disa prej reformave më të mëdha të pasluftës, si ato në ndërtimin e sistemit të autostradës ndërshtetërore dhe akteve historike të së drejtës civile. Historia, mbi të gjitha, tregon se politikanët amerikanë bashkëpunojnë në mënyrë më efikase karshi një armiku të përbashkët, qoftë ai Bashkimi Sovjetik gjatë Luftës së Ftohtë apo “Al-Qaeda” në muajt e parë të pas 11 shtatorit.

Por përgjigja e hershme e ligjvënësve në Capitol Hill është larg të qenit trimëruese. Dhe edhe në rast se do të ketë bashkëpunim ndërpartiak, ai nuk do të jetë produkt i bipartizanisë patriotike por më tepër i bipartizanisë së frikshme, një ekuivalent legjislativ i blerjeve nga paniku.

Paradoksi këtu është se krizat i shlyejnë rreshtat filozofik. Si më 2008, konservatorët ideologjikë brenda nate janë shndërruar në liberalë operacionalë. Si në rastin e sulmeve të 11 shtatorit, paralajmërimet përbrenda qeverisë vazhdimisht janë anashkaluar.

Në vitet e fundit, ka pasur përpjekje të shumta për ta testuar gatishmërinë e vendit për një pandemi – njëra prej të cilave ishte një virus respirator që ka origjinën nga Kina – që i identifikoi saktësisht fushat e brishtësisë që po shpërfaqen tani. Si në rastin e uraganit Katrina, Agjencia federale e Menaxhimit të Emergjencave ka pasur telashe. Si kurrë më parë, ekzistojnë tensione midis agjencive federale dhe shteteve.

Si pasojë, pretendimi amerikan për dominim global po bëhet dita-ditës më jobindës.

Cili do të jetë impakti në zgjedhjet presidenciale?

Gjykuar nga ringjalla e përnjëhershme e Joe Bidenit, sinjalet janë se demokratët po votojnë për normalen. Qartë, një shumicë e konsiderueshme nuk është pro revolucionit politik të premtuar nga Bernie Sandersi.

Shumë amerikanë tani kanë nevojë pikërisht për atë lloj empatie dhe vaktësie që Bideni shfaq. Edhe para se të ndodhte koronavirusi, ai e ndezi këtë temë duke e treguar historinë e jetës së tij. Shumica po ashtu e duan një president që mund ta kenë sfond. Një figurë më johistorike në Zyrën Ovale. Një xhaz i lehtë në vend të “heavy metal”-it. Kthimin në një lloj normaliteti.

E sesi ndryshon Amerika, si rezultat i koronavirusit, këtë do ta përcaktojë mënyrë sesi përgjigjet Amerika. Konservatorët mund të konstatojnë se është sektori privat, e jo Qeveria më mirë e përgatitur për t’u ballafaquar me krizën, duke e amplifikuar retorikën e tyre antiqebveritare, se kontrolli i armëve duhet të zbutet akoma më shumë, ashtu që amerikanët të mund ta mbrojnë më mirë veten.

Çdo ditë rrugës për në punë, kaloj afër memorialit të 11 shtatorit, ku dikur qëndronin Kullat Binjake, dhe i shikoj njerëzit tek vendosin lule dhe i pëshpëritin lutjet e tyre heshtazi. Shumë herë jam pyetur nëse do ta mbuloja ndonjë rast tjetër më goditës botëror. Teksa shikoj përtej dritares time drejt qytetit të heshtur dhe të zymtë që duket më shumë si Gothami sesa si New Yorku, druaj se tani po ballafaqohemi me të këtillë situatë.

© KOHA. Të gjitha të drejtat janë të rezervuara.

Komentet

Shto koment

Të ngjashme