Vështrime

5 libra për një verë

1. Fatos Lubonja: Jetë burgu

Çfarë duhet të lexoni? Kjo është punë private e secilit. Megjithatë, në vijim një prezantim i shkurtër i pesë librave që nuk do t’jua ndryshojnë jetën tuaj, por gjithsesi do t’jua pasurojnë së paku këtë verë. Ose vitin

1. Fatos Lubonja: Jetë burgu

Fatos Lubonja mbetet disidenti i përjetshëm i Shqipërisë. Besimi i tij në vlera humane, lufta e tij për një Shqipëri ku sundon ligji dhe ku debati publik nuk është zhurmë, por garë e argumenteve më të mira – të gjitha këto e bëjnë Fatos Lubonjën një personalitet të rëndësishëm të demokracisë së gjymtë shqiptare. Libri i tij “Jetë burgu” meriton vëmendje të shtuar nga shumë lexues në Shqipëri dhe jashtë Shqipërisë. Në këtë libër ai, përmes portreteve të njerëzve që ka njohur në burgjet komuniste, përshkruan ferrin e diktaturës. Lexuesi njoftohet, për shembull, me Ferit Lopën. I thoshin Ferit Lopa sepse kishte vjedhur një lopë në kooperativë. Për këtë e kishin futur në burg. Dhe në burg kishte vazhduar vjedhjen. U vidhte çdo gjë të burgosurve. Njëherë e futën në birucë – sepse kishte vjedhur diçka. Aty gjeti dy të burgosur të tjerë, të cilët për të kaluar kohën kishin gdhendur në dhogat (dërrasat) e dyshemesë një fushë shahu. E kishin bërë këtë me bisht të lugës apo me ndonjë gozhdë të futur fshehurazi në birucë. Figurat e shahut të burgosurit i kishin sajuar nga tuli i bukës. “Për t’i dalluar të zinjtë nga të bardhët, brumi i tyre përzihej me hirin e cigareve”, shkruan Lubonja. Një ditë Ferit Lopa, meqë s’kishte çka të vidhte në birucë, hëngri figurat e shahut – këtë e bëri derisa dy të burgosurit e tjerë po flinin. Një portret tjetër që të ngrin gjakun është ai i doktor Nuriut. Ai kishte mbaruar mjekësinë në Pragë, ishte kthyer në Shqipëri, ndërsa e dashura e tij çeke Vllasta, kishte mbetur në Çekosllovaki. Por ata do të takoheshin së shpejti, sikur Shqipëria të mos ndërpriste marrëdhëniet me të gjitha vendet e bllokut sovjetik. Nuriu tentoi të largohej nga Shqipëria përmes liqenit të Ohrit. Nuk ia doli. E futën në burg. Dhe kështu ia shkatërruan jetën. Kur ra komunizmi, Vllasta e ftoi Nuriun në Pragë. U takuan. U xhirua edhe një dokumentar për ta. Vllasta ishte martuar me dikë tjetër, ashtu siç e kishte porositur Nuriu nga burgu në Shqipëri – përmes një të burgosuri kosovar që pas vuajtjes së dënimit ishte kthyer në Kosovë. Një ditë Nuriu, tani burrë në të gjashtëdhjetat, vendosi t’i jepte fund jetës së tij. U hodh nga dritarja e katit të pestë të spitalit të Pragës.