Vështrime

Gjenocidi, Kosova dhe padia kundër Serbisë

Para disa javësh Qeveria e Kosovës kishte paralajmëruar një padi kundër Serbisë për gjenocid. Në strategjinë e Qeverisë thuhet se “Qeveria do të angazhohet për anëtarësimin e Kosovës në Konventat e Gjenevës dhe në Konventën Kundër Gjenocidit, dhe në të njëjtën kohë do të përgatisë padinë e Kosovës kundër Serbisë për Gjykatën Ndërkombëtare të Drejtësisë” (fq. 10).

Para disa javësh Qeveria e Kosovës kishte paralajmëruar një padi kundër Serbisë për gjenocid. Në strategjinë e Qeverisë thuhet se “Qeveria do të angazhohet për anëtarësimin e Kosovës në Konventat e Gjenevës dhe në Konventën Kundër Gjenocidit, dhe në të njëjtën kohë do të përgatisë padinë e Kosovës kundër Serbisë për Gjykatën Ndërkombëtare të Drejtësisë” (fq. 10).

Para se t’i analizojmë sfidat e një padie të tillë eventuale, duhet të bëjmë një shpjegim të shkurtër të krimit të gjenocidit dhe përdorimit të tij. Termi gjenocid është shpikur nga juristi polak hebrenj, Rafael Lemkin, në librin e tij “Axis Rule in Occupied Europe” në vitin 1944. Në vitin 1948, OKB-ja kishte adoptuar Konventën për Parandalimin dhe Represionin e Krimit të Gjenocidit, e cila i obligonte shtetet nënshkruese të saj që ta parandalonin këtë krim. Në artikullin II të kësaj konvente thuhej se gjenocidi ka të bëjë me akte kriminale të cilat kanë një qëllim specifik që është shkatërrimi i tërësishëm ose i pjesshëm i grupeve “nacionale, etnike, raciale ose fetare si të tilla”. Kjo konventë do të ketë për efekt normativizimin e krimit të gjenocidit, sepse më pas shumica e gjenocideve do të analizohen bazuar në këtë konventë. Votimi i ligjeve nga parlamentet e shteteve të cilat ua njohin popujve statusin e viktimës se gjenocidit do t’i kontribuojë këtij normativizimi. Këtu duhet përmendur dy kategori normash. Ato që mohimin e Holokaustit (negacionizmin) e bëjnë krim i cili ndëshkohet me ligj, siç është Ligji Gayssot në Francë (30 qershor 1990) dhe ato që kanë efekt potencues dhe njohës, përmes të cilave një shtet e njeh një gjenocid që ka ndodhur, pa e ndëshkuar mohimin e tij. I tillë ishte veprimi i SHBA-së më 24 prill kur e kishte pranuar gjenocidin armen. Joe Biden, me rastin e përkujtimit të 106-vjetorit të gjenocidit armen, deklaroi se për SHBA-në, vrasja e 1.5 milion armenëve nga osmanët në vitin 1915-16 kishte qenë gjenocid. E tillë kishte qenë edhe deklarata e ministrit gjerman të Punëve të Jashtme, Heiko Mass, javën e kaluar (më 28 maj) kur deklaroi se Gjermania e kishte njohur gjenocidin në Namibi të kryer gjatë kohës kur ky shtet afrikan kishte qenë i kolonizuar nga gjermanët (1884-1915). Ministri gjerman u kërkonte Namibisë dhe pasardhësve të viktimave falje për këto krime. Kolonizatorët gjermanë kishin vrarë me dhjetëra mijëra anëtarë të etnive Herero dhe Nama në vitin 1904, duke i eksterminuar rreth 80% të tyre.