Hulumtuesi i lartë në Institutin e Kosovës për Drejtësi (IKD), Naim Jakaj, tregoi rastet kur është shkelur Kushtetuta nga Qeveria dhe Kuvendi, bazuar në bazë të gjetjet e raportit të IKD-së “Kushtetutshmëria në qeverisje”.
Ai në emisionin “Tempus” në KTV, tha se më së shumti në publik është debatuar kohën e fundit mbi rolin e Gjykatës Kushtetuese.
“Për 14 vite sa është ndërtuar kjo Gjykatë, në 110 raste ka trajtuar kërkesat e palëve të autorizuara në nenin 113 të Kushtetutës së Kosovës, Ligjeve, vendimeve të Kuvendit, Presidentit, Akteve nënligjore të Qeverisë”, tha Jakaj.
Sipas gjetjeve, tha se janë 26 raste kur Gjykata Kushtetuese ka gjetur se projektligjet, vendimet e Kuvendit, vendimet dhe aktet nënligjore Qeverisë kanë qenë në kundërshtim me Kushtetutën.
“8 apo 31 për qind e këtyre rasteve, i takojnë Qeverisë apo legjislaturës aktuale. Me 6 raste apo 26 për qind i takojnë legjislaturës së gjashtë, ndërsa me 4 është legjislatura e katërt dhe e shtatë dhe me dy raste është e treta dhe e pesta”, tha Jakaj.
Ai tha se sipas Gjykatës Kushtetuese ligje të caktuara nuk kanë qenë në përputhje me formën e qeverisjes dhe ndarjen e pushtetit, vlerën, barazinë para ligjit, me të drejtën për mjete juridike dhe mbrojtjen gjyqësore dhe se vendime të caktuara kanë kaluar kompetencën sa i përket mbikëqyrjes parlamentare.
Jakaj theksoi se Qeveria dhe Kuvendi kanë marrë vendime, ku përgjatë vitit 2021 u cenuan edhe përgjegjësitë komunale në arsim.
“Ke një ligj për ndarjet buxhetore për vitin 2024 ku në mënyrë jokushtetuese u morën të hyrat vetanake nga vitet paraprake dhe Qeveria dhe Kuvendi arritën ta evitojnë këtë shkelje kushtetuese për shkak të presionit të publikut dhe opozitës parlamentare”, tha Jakaj.
Sipas tij, jokushtetues u shpall edhe një Ligj i cili sipas Kushtetueses, ndërhynte në mënyrë arbitrare në vlerat e ekonomisë së lirë të tregut.
Jakaj përmend rastet kur është ndërhyrë në sistemin e drejtësisë përmes deklaratave publike
Jakaj ka përmendur edhe disa raste kur, sipas tij, është ndërhyrë në sistemin e drejtësisë përmes deklaratave publike të qeveritarëve.
Ai tha se IKD ka evidentuar edhe më herët ndërhyrjet në sistemin e drejtësisë përmes deklaratave publike.
“Në këtë legjislaturë, kur kemi parë ndërhyrjet ose deklaratat publike fillimisht prej ministrave, Kryeministrit dhe deputetëve të kësaj legjislature, të Grupit më të madh Parlamentar. Ne e kemi parë të nevojshme që këto deklarata t’i mbledhim dhe t’i analizojmë dhe të shohim se çka po del”, tha Jakaj.
Jakaj përmendi rastin e ministres së Drejtësisë, Albulena Haxhiu, e cila kishte deklaruar se Gjykata Kushtetuese është bërë aleate me opozitën dhe në një rast tjetër kur ishte rrëzuar Ligji më i madh i reformës në drejtësi, ku kishte thënë se Kushtetuesja më shumë i sheh pozitat individuale në KPK sesa interesin nacional.
“Kemi parë ndërhyrjen e thellë të Kryeministrit, ku ka komentuar propozimin e prokurorit Afrim Shefkiu dhe vendimin gjyqtarit Mentor Bajraktari për ndryshimin e masës së sigurisë për ish-policin serb Dejan Pantiq, që doli nga paraburgimi në arrest shtëpiak. Ku tha se cili është ai gjyqtar e prokuror që mori këtë vendim”, tha Jakaj, duke theksuar se më pas dolën edhe grafitet.
Tutje, përmendi edhe zëvendësministrin e Drejtësisë, ku i konteston veprimet e Prokurorisë Speciale, duke thënë që “një çështje me karakter civil është kthyer në çështje penale”.
Po ashtu, përmendi edhe vendimin e Gjykatës Themelore në Prizren ndaj ish-asamblistes Jetmira Vrenezi, i cili vendim është komentuar përmes deklaratave publike.
“Ka edhe plot të tjera, por një nga arsyet ka qenë masiviteti i deklaratave që kanë ndodhur edhe në seancën e kaluar nga ministri i Financave të kësaj Qeverie”, tha Jakaj.