По повеќе од еден месец од одржувањето на парламентарните избори, денес (30 јануари) се очекува да биде отворен патот за 10-от состав на Собранието на Косово.
Како што дознава КОХА, претставници на Централната изборна комисија очекуваат процесот да заврши попладне. Следствено, по овој процес, се отвора патот за распишување на конечните избори од страна на ЦИК. По ова, ќе почнат да течат роковите за жалби, кои вкупно можат да траат до 13 дена.
Според Законот за општи избори, партиите имаат 48 часа да поднесат жалба до Изборната комисија за жалби и приговори во врска со спроведувањето на броењето на гласовите. Оваа институција, според законот, има 72 часа да одлучи по пристигнатиот приговор. Страната што поднесува жалба има и друга опција - да поднесе жалба до Врховниот суд, кој има пет дена да одлучи по приговорот.
Неколку дена претходно, портпаролот на ЦИК, Валмир Елези, изјави дека процесот на пребројување ги отстранува сите дилеми во врска со резултатите и дека ова би можело да ја намали потребата од жалби. Сепак, тој повтори дека ЦИК треба да почека до крајните рокови за поднесување и разгледување на жалбите пред да го потврди и заклучи изборниот процес.
Без разлика колку жалбите можат да го „одложат“ процесот, Косово се соочува со уште еден рок што ризикува нова криза. Според Уставот, претседателот на земјата мора да биде избран најдоцна 30 дена пред истекот на мандатот на сегашниот претседател. Вјоса Османи беше избрана за претседател на 4 април 2021 година, со што 4 март е рокот за избор на шеф на државата.
исто така
Конституирањето на Собранието влегува во уставниот рок, пратениците се соочуваат со одлучувачки 30 дена
Предвремените парламентарни избори се одржаа на 28 декември минатата година. Партиските гласови беа пребројани во гласачките центри истиот ден и беа објавени прелиминарните резултати. Од 29 декември до 3 јануари, овие гласови беа потврдени и гласовите на кандидатите за пратеници беа пребројани и во Општинските изборни комисии, кои вкупно ги има 38, по еден за секоја општина. Потоа, во Центарот за броење и резултати, беа пребројани и другите гласови, вклучувајќи ги оние од странство, со услови и оние на лицата со посебни потреби.
Откако доби извештај во кој беа утврдени злоупотреби во Општинските центри, ЦИК одлучи да ги преброи сите избирачки места во 10 општини и 10% во 28 други. Во меѓувреме, на 19 јануари, ЦИК одлучи за целосно пребројување откако беа пронајдени манипулации при делумното пребројување. Овој процес доведе до притворање на десетици главни комесари во Призрен и Малишева, додека обвинителствата на другите општини веќе објавија дека започнале истраги. И покрај тоа што наидоа на големи манипулации, ова не доведе до промена на местата на субјектите, па дури ни на имињата на пратениците избрани од првичното пребројување, во албанските партии.
Пред да излезат на виделина проблемите со злоупотребата на гласовите за кандидатите, ЦИК го закажа 19 јануари за објавување на конечните резултати.
Земјата е без полноправни институции веќе една година. Изборите во февруари минатата година не резултираа со формирање влада. Како резултат на блокадите, Косово дури нема ниту одобрен буџет за 2026 година. Со распишувањето на изборите на 28 декември, беше активиран член 24 од Законот за управување со јавните финансии, кој овозможува двомесечно продолжување на буџетот за платите во јавниот сектор. Ова продолжување е можно доколку изборите се одржат помалку од четири месеци пред новата фискална година (1 јануари).
Новиот законодавен состав на Собранието, кој ќе биде формиран по сертифицирањето на резултатите, ќе ја започне својата работа со разгледување на буџетот за 2026 година и со разгледување на 5 меѓународни финансиски договори. Но, меѓу првите закони што ќе ги има на разгледување, ќе има 13 што беа поништени од Уставниот суд, како и два други што Владата итно ќе ги воведе - оној за горните граници на цените и амандманот на законот за отстранување на ограничувањето за вработување на ветераните.
исто така
Објавени резултатите, поглед кон формирањето на институциите
На изборите на 28 декември, Движењето Самоопределување освои повеќе од 51 процент и е единственото со малцинства што формира влада. Тоа обезбеди 57 места во Парламентот со 120 места. Од другите албански партии, Демократската партија на Косово обезбеди 22 места, Демократската лига на Косово 15 и Алијансата за иднината 6.
Во пресрет на отворањето на патот за новиот законодавен состав, Уставниот суд пресуди дека изборот на Ненад Рашиќ за потпретседател на Собранието од редовите на српската заедница е неуставен. Во среда, Уставниот суд ја прогласи постапката за избор на Ненад Рашиќ за потпретседател на Собранието за неуставна и рече дека правото на предлагање му припаѓа на мнозинството пратеници од српската заедница, што во тој случај, но и на изборите на 28 декември го сочинува Српската листа, која обезбеди 9 од 10 места за Србите. Политичките експерти предупредија дека доколку оваа одлука не се спроведе, ризикува нова политичка криза.
