Është një tjetër degë e variantit dominues botëror të COVID-it, Omicron. Omicron ka tejkaluar variantet e mëparshme Alpha, Beta, Gamma dhe Delta të koronavirusit që nga shfaqja në fund të vitit 2021
Një nënvariant i ri COVID-i po shkakton shqetësime në SHBA, ku po përhapet me shpejtësi.
Disa raste janë regjistruar edhe në Britani, kështu që çfarë duhet të dini për XBB.1.5?
Çfarë është XBB.1.5?
Është një tjetër degë e variantit dominues botëror të COVID-it, Omicron. Omicron ka tejkaluar variantet e mëparshme Alpha, Beta, Gamma dhe Delta të koronavirusit që nga shfaqja në fund të vitit 2021.
Omicron ka krijuar gjithashtu shumë nën-variante ngjitëse.
Simptomat e XBB.1.5 mendohet të jenë të ngjashme me ato të shtameve të mëparshme Omicronit. Shumica e njerëzve përjetojnë simptoma të ngjashme me të ftohtin.
A është XBB.1.5 më infektiv apo i rrezikshëm?
XBB.1.5 evoluoi nga XBB, i cili filloi të qarkullonte në Britani në shtator 2022.
XBB kishte një mutacion që e ndihmoi të mposhtte mbrojtjen imune të trupit, por e njëjta cilësi uli gjithashtu aftësinë e tij për të infektuar qelizat njerëzore.
Profesoresha Wendy Barclay nga Imperial College London tha se XBB.1.5 ka një mutacion të njohur si F486P, i cili rikthen këtë aftësi për t'u lidhur me qelizat, ndërsa vazhdon të shmangë imunitetin. Kjo e bën atë të përhapet më lehtë.
Ajo tha se këto ndryshime evolucionare ishin si “hapa”, pasi virusi evoluon për të gjetur mënyra të reja për të anashkaluar mekanizmat mbrojtës të trupit.
Instituti “Wellcome Sanger” në Kembrixh po rendit të paktën 5.000 mostra COVID-i në javë, si pjesë e përpjekjeve të vazhdueshme për të gjurmuar variantet.
Dr Ewan Harrison i institutit mendon se XBB.1.5 ndoshta doli kur dikush u infektua me dy lloje të ndryshme Omicron.
"Një pjesë e gjenomit nga një virus bashkohet me një pjesë tjetër nga një virus i dytë, dhe ato bashkohen, dhe kjo vazhdon të transmetohet”, theksoi ai.
Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) konfirmoi se XBB.1.5 ka një "përparësi në rritje" ndaj nën-varianteve të tjera të parë deri më tani.
Por OBSH-ja tha se nuk kishte asnjë indikacion deri më tani që ishte më serioz ose më i dëmshëm se variantet e mëparshme të Omicronit.
Ku po përhapet XBB.1.5?
Sipas vlerësimeve të Qendrave për Kontrollin e Sëmundjeve (CDC), gati 28% e rasteve me COVID në SHBA në javën e parë të janarit u shkaktuan nga XBB.1.5
Më parë kishte vlerësuar se 40% e rasteve ishin XBB.1.5.
Megjithatë, shifra e rishikuar ende paraqet një rritje të mprehtë nga vetëm 4% e rasteve në fillim të dhjetorit.
Pranimet në spitalet COVID janë rritur javët e fundit në të gjithë SHBA-në dhe qeveria ka rifilluar programin e saj të testimit falas.
A mund të ngrihet varianti XBB.1.5?
Duket e mundshme. Mbretëria e Bashkuar kishte pesë valë Omicroni në vitin 2022, dhe rritjet e mëtejshme të rasteve duken të pashmangshme.
Shifrat për javën deri të shtunën më 17 dhjetor nga Wellcome Sanger sugjeruan se një në 25 raste COVID ishin XBB.1.5.
Por kjo u bazua në vetëm nëntë mostra, kështu që ne duhet të presim për të marrë një pamje më të mirë.
Agjencia e Sigurisë Shëndetësore në Mbretërinë e Bashkuar do të publikojë një raport mbi variantet që përhapen javën e ardhshme.
Barclay tha se priste më shumë shtrime në spital nëse varianti fillon këtu, "siç presim që të bëjë".
NHS-ja ka thënë se frika e një "twindemic" të COVID-it dhe gripit tashmë janë realizuar, me të dy viruset që i bëjnë presion sistemit të lodhur shëndetësor.
A janë të shqetësuar shkencëtarët për XBB.1.5?
Barclay tha se nuk ishte veçanërisht e shqetësuar për popullatën e përgjithshme të Mbretërisë së Bashkuar, sepse nuk kishte "asnjë indikacion" që XBB.1.5 do të "depërtonte" mbrojtjen kundër sëmundjeve të rënda të ofruara nga vaksinat.
Por ajo është e shqetësuar për efektin e mundshëm te të cenuarit, duke përfshirë të dëmtuarit nga imuniteti, të cilët përfitojnë më pak nga vaksinat me COVID.
Prof David Heymann nga Shkolla e Higjienës dhe Mjekësisë Tropikale në Londër pranoi se kishte ende shumë për të mësuar rreth këtij varianti të fundit.
Por ai tha se nuk ka gjasa të shkaktojë probleme të mëdha në vende si Britania të cilat kanë nivele të larta të vaksinimit dhe infeksione të mëparshme.
Shqetësimi i tij ishte për vende si Kina, ku kishte marrje të ulët të vaksinave dhe imunitet të vogël natyror për shkak të bllokimeve të zgjatura.
"Kina duhet të ndajë informacionin klinik për njerëzit e infektuar në mënyrë që të shihet se si sillet varianti në një popullatë jo-imune”, tha profesori Heymann.
Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) konfirmoi se XBB.1.5 ka një “përparësi në rritje” ndaj nënvarianteve të tjera të parë deri më tani