Muzetë që përshtaten dhe marrin vëmendjen e fëmijëve

Chloë Ashby
 

Kafenetë e lojërave nuk janë për mua, por kjo nuk do të thotë që jam përbindësh. Nuk e tërheq fëmijën tim të vogël nëpër muze dhe galeri duke këmbëngulur që të shohim art çdo ditë të javës (çfarë torture do të ishte kjo). Në vend të kësaj, kam zbuluar se ekziston një rrugë e mesme: muze që janë të orientuar për familje, argëtuese dhe që njëkohësisht arrijnë të zgjojnë kureshtjen për artin dhe kulturën. Muze si “Story Museum” në Oxford.

Ky vend është një perlë. Më pëlqen që nga momenti kur na japin byzylykë shumëngjyrësh që na lejojnë të hyjmë e të dalim gjatë gjithë ditës (pa presion për ta përfunduar vizitën me çdo kusht kur ankesat e fëmijës kthehen në të qara). I fshehur nga turistët, në një ndërtesë të dikurshme poste dhe qendre telefonike në “Pembroke”, me formë të çrregullt e të veçantë, ai është i mbushur me galeri imagjinative që të ftojnë të hysh brenda faqeve të librave të mëdhenj për fëmijë nga epoka të ndryshme.

Fillimisht kemi rezervuar një sesion njëorësh në “Small Worlds”, një hapësirë e ndritshme dhe e gëzueshme për fëmijët nën pesë vjeç, e frymëzuar nga librat me figura dhe vjershat për fëmijë. Sesioni fillon dhe mbaron me një tregim, me lojë të lirë në mes, por sapo djali im sheh të ashtuquajturin autobus të tregimeve, aty përfundon gjithçka tjetër. Edhe burri im është me ne dhe i themi vetes se është në rregull, se ai është shumë i vogël për të qëndruar i qetë e për të dëgjuar për 15 minuta një zonjë që lexon, sado entuziaste që është. Arrijmë për pak ta largojmë me premtimin se do të kalojmë nëpër bar të gjatë e të lagësht në një “gjueti ariu”, dhe ai kënaqet duke krijuar modelin e tij me copa për elefantin Elmer, por më pas kthehet sërish te vendi i shoferit.

Duke qenë të vetëdijshëm për kohën, largohemi pak para se të përfundojë ora dhe ngjitemi në katet e galerive kryesore përmes shkallëve spirale. Kalojmë nëpër “portalin e tregimeve”, ku djali im merr një pasaportë të veçantë. Përmes një dere të gdhendur prej druri, hyjmë në “Pyllin që pëshpëritjes”, një pyll i brendshëm i mbushur me fabula dhe përralla nga e gjithë bota. Djali im është paksa i pasigurt ndaj pemëve që flasin – me të drejtë – dhe është tepër i lëvizshëm për të mbajtur kufjet. Por sytë i hapen kur sheh kafshët prej pelushi të pyllit dhe vrapon nga një trung në tjetrin duke hapur porta të vogla që zbulojnë silueta skenash nga tregimet.

Gjatë vizitës sonë, hapësira e ekspozitave të përkohshme është e pushtuar nga gjithçka që lidhet me dragonjtë, e kuruar bashkë me autores së “How to Train Your Dragon”, Cressida Cowell. Mund të vishesh si dragon, të krijosh një kthetër dragoi me origami, apo të zbulosh se si mund të nuhasë strofulla e një dragoi. Ndihem në mënyrë të pashpjegueshme krenare kur djali im merr një libër me figura dhe ulet në një jastëk për të “lexuar” (natyrisht që nuk di të lexojë), pastaj na urdhëron mua dhe babanë e tij të bëjmë të njëjtën gjë. Me kënaqësi i bindemi.

Më pas shkojmë në “Bibliotekën e Magjepsjes”, e cila, sipas drejtueses së programeve arsimore të muzeut, Lucy Webber, “të çon përmes historisë së letërsisë për fëmijë në mënyrën më pak të mërzitshme të mundshme”. Luajmë “Pooh sticks” digjitale në Pyllin e Njëqind Akreve dhe më pas kalojmë përmes një gardërobe në pyllin e ftohtë të Narnias. Për ne është nostalgjike, ndërsa për djalin tim, në mënyrë të pashpjegueshme, është emocionuese: ai prek palltot prej gëzofi dhe më pas qesh kur dëgjon krismën e borës nën këpucët e tij.

“Ne jemi krejtësisht e kundërta e një mjedisi ku nuk lejohet të preket asgjë”, më thotë Webber. “Pra, flisni, prekni, shihni çfarë ndodh”. Ja çfarë ndodh: të vegjlit janë të lirë të eksplorojnë. Të rriturit mund të shijojnë ambientin pa frikë se çfarë mund të bëjnë fëmijët e tyre. Mund të thuhet se kjo na krijon një ndjesi të rreme sigurie. Që, kur t’i çojmë fëmijët në Muzeun Ashmolean aty pranë, për shembull, ata do të prekin gjithçka dhe ne do të paguajmë çmimin. Ose ndoshta, thjesht, ata do ta kuptojnë se aty gjërat janë pak ndryshe.

Çdo muze që e bën artin dhe kulturën të qasshme dhe argëtuese për fëmijët duhet të vlerësohet. Dhe, meqë ra fjala, rezulton se djali im është po aq i interesuar edhe për objektet letrare të ekspozuara pas xhamit. Ai ngjit hundën te vitrina ku janë “Wombles”, shikon me admirim Paddingtonin dhe përshëndet tigrin e uritur të Judith Kerr. E njëjta gjë ndodh edhe me figurat e Mr. Toad, Ratty, Mole dhe Badger.
Në fund të vizitës, duket sikur mezi kemi prekur sipërfaqen, por dreka dhe një gjumë i domosdoshëm na thërrasin. Bëjmë një xhiro të shpejtë në “Story Arcade”, një galeri e re me lojëra video të frymëzuara nga tregimet; e imagjinoj që pas disa vitesh ai do të dëshirojë të kalojë gjithë vizitën aty – por për këtë do të mendojmë kur të vijë koha. Pastaj ai zgjedh një libër nga dyqani dhe ne nisemi për rrugë. Kushedi, falë këtyre byzylykëve, ndoshta do të kthehemi sërish më vonë gjatë ditës.