Kulturë

Autori rus më 1878: Pranimi i islamit dhe ruajtja e pavarësisë sociale te shqiptarët

Burra nga Dibra, shtator 1863 (Foto: Josef Székely)

Pesë shekuj më parë Shqipëria e përqafoi islamin, por në të njëjtën kohë shqiptarët i mbetën besnikë traditës së vjetër (së drejtës zakonore). Ata e pranuan myslimanizmin si një besim fetar sundues, pasi edhe turqit siç dihet, u vendosën në Evropë për një kohë të gjatë, por jo përgjithmonë! Shqiptarët vetëm duke u fshehur pas flamurit të profetit Muhamed, ia dolën që ta ruanin pavarësinë sociale dhe origjinalitetin familjar të shtëpisë, që njëkohësisht, ishin kaq të huaja për islamin!

 

Duke e pranuar zyrtarisht islamin, ata ua hoqën turqve mundësinë që të trajtoheshin prej tyre në atë mënyrë që ata i kishin trajtuar fiset fitimtare, por që në të njëjtën kohë shqiptarët ia kishin dalë ta ruanin mënyrën e tyre të jetesës, institucionet e tyre zakonore, sado të huaja ishin ato për Islamin. Turqia e çmonte Shqipërinë, kishte frikë se mos e humbiste atë prandaj, ajo edhe ishte e kënaqur me nënshtrimin fiktiv të Shqipërisë

Pesë shekuj më parë Shqipëria e përqafoi islamin, por në të njëjtën kohë shqiptarët i mbetën besnikë traditës së vjetër (së drejtës zakonore). Ata e pranuan myslimanizmin si një besim fetar sundues, pasi edhe turqit siç dihet, u vendosën në Evropë për një kohë të gjatë, por jo përgjithmonë! Shqiptarët vetëm duke u fshehur pas flamurit të profetit Muhamed, ia dolën që ta ruanin pavarësinë sociale dhe origjinalitetin familjar të shtëpisë, që njëkohësisht, ishin kaq të huaja për islamin!

Ideja e shtetit kurrë nuk ka qenë në themel të pushtimit turk në Evropë. Tek instinktet e hordhive pushtuese, turqit kishin ushqyer principin e trashëguar nga Bizanti “përçaj e sundo” (divide et impera) prandaj nga kjo madhështi e fuqi, që i karakterizonte turqit, ata megjithatë, nuk ia dolën që t´i shkonin asgjëje deri në fund. Në historinë e mesjetës, Turqia është një farë konglomerati i pashallëqeve gjysmë të pavarura. Qeveria qëndronte larg nga jeta e popujve që u gjetën nën drejtimin e saj. Shkurt e qartë, popujt e ndryshëm nevojiteshin vetëm si forca luftarake, si forca për mbledhjen e haraçit për Portën e Lartë, e cila në fakt duket se nuk kishte punë tjetër.