Kulturë

Albanologjia, krenari e shpërfillur

Albanologjia, krenari e shpërfillur

Teksa mosha e pensionit vjen dhe ti i jep “lamtumirën” një institucioni shkencor unik dhe elitar, siç është Akademia e Studimeve Albanologjike, sepse përbri urimit: “Ta gëzosh pensionin, rri në paqe tani bablok, pi kafe me shokët, hiq dorë!”, ja ku të vjen një tjetër porosi, tashmë jo nga të tjerët, por nga thellë vetes: “Ç’po bëhet vallë me institucionin ku ti kalove një jetë, pse ka mbetur në një situatë as mish e as peshk”? Dhe shqetësimi, do-s’do, të ha përbrenda gjersa syri i mbyllur i shtetit vijon ende, me kokën mbi jastëk, në dremitjen e ëmbël dhe shpërfilljen ndaj tij?! Ah! Huqi i vjetër i fjalës nuk më ikën, andaj po i them dy fjalë, jo aq për ata që kanë dalë në pension nga tryezat studimore të këtij institucioni, as për ata që rrinë ende kërrusur mbi libra (sepse i heqin mbi kurriz), por për ata që kanë në dorë “qesen” e shtetit, “ylefenë”, siç do t’i shpotiste Çajupi po të rronte… Dhe dhembja thellë meje, e shumë të profesorëve të tjerë si unë, struket e gërryen si krimbi tek ankohemi, shkruajmë, shajmë, klithim, apelojmë, ëndërrojmë. E ç’mund të bëjmë tjetër ne, veçse të luftojmë si gladiatorët me shpatën e fjalës, ani pse patrici a perandori atje në lozhe mund të tallet me ne?!

Mua më dhemb thellë gjendja dhe statusi i këtij institucioni vetanak, ku i shumëlakuari identitet kombëtar që ai ka për detyrë ta artikulojë, vjen e shpërfaqet me vështirësi, kërrusur nëpër golle keqkuptimesh e shpërfilljesh, përmes tkurrjeve të vazhdueshme të personelit dhe pamundësive të shumëfarta në kërkimin, hartimin dhe promovimin e produktit të tij shkencor. E kam parë gjithë këto vite dhe e shoh atë si të braktisur, institutet dhe punonjësit e saj më ngjajnë si ato këmbët e zbathura të “Djalit plangprishës” nëpër arratitë dhe pluhurishtën e aventurës, thuajse si në zgripe mbijetese, në vend që kjo akademi unikale të spërndritej e të lumnohej përmes hulumtimeve e botimeve të bollshme, të begata e të shumëfarta, në lamitë e gjuhës dhe historisë, antropologjisë dhe arkeologjisë, artit dhe letërsisë, folklorit dhe dijes shqiptare. Kur mendoj atë seriozitet dhe disiplinë të rreptë shkencore dikur, më vjen të klith nga dëshpërimi prej moskokëçarjes së sotme. Afërmendsh, unë e di se botimi i monografive dhe librave të ndryshëm nga katër institutet e Akademisë së Studimeve Albanologjike është shtuar këto vitet e fundit, madje është dyfishuar dhe vitin që mbyllëm arriti diku te 40 tituj, ndofta dhe më shumë. Por a janë mjaft? Në raport me nevojat e shqyrtimeve të domosdoshme, a janë vërtet “kurora” bukurie librat tanë, a janë spikama dhe vlera të shpirtit e gjenisë krijuese të këtij kombi, historisë së tij?! Unë e di se ishte një akt vlerësimi ngritja e statusit të saj nga Qendër e Studimeve Albanologjike në Akademi.