Fejton - Intervistë ekskluzive (KOHA Ditore, 14 dhjetor 2007)
Mendoj se potenciali për ta zgjidhur këtë proces përmes negociatave mes Beogradit dhe Prishtinës është shtjerrë. Unë personalisht nuk shoh dobi në propozime, çfarë po i bën Rusia, që të vazhdohen negociatat e tilla më. Nëse nuk kemi arritur të nxjerrim nga palët marrëveshjen për 120 ditë, nuk shoh absolutisht asnjë arsye të vetme që këtë ta arrijmë edhe po të kishim 360 ditë
Londër, 13 dhjetor 2007 – Pasi që paraqitja e ambasadorit Ishinger para ministrave të jashtëm të BE-së në Bruksel, të hënën, kishte zgjatur më shumë sesa ishte planifikuar, intervistën me të për “Kohën Ditore” nuk kishim arritur ta zhvillojmë atë ditë, kështu që u detyruam ta bëjmë në Londër, në zyrën e tij në Ambasadën Gjermanë ku Ishinger i është kthyer punës së rëndomtë si ambasador.
I relaksuar në zyrën e tij Ishinger tash është në pozitë të flasë më haptas për procesin negociator në të cilin ai ka ndërmjetësuar në emër të 27 vendeve të Bashkimit Evropian. Flet edhe për nevojën e vazhdimit të procesit tash, pasi që Treshja ku ai ka punuar së bashku me kolegët nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës Frank Wiesner dhe nga Federata Ruse Aleksander Bochan Harchenko kanë paraqitur raportin e tyre.
KOHA Ditore: Ju keni paraqitur raportin ku konstatoni se nuk është arritur në qëllimin që palët të binden që të arrin një marrëveshje për statusin. Disa e quajnë punën si dështim të pritur, por tjerët mendojnë se megjithatë është arritur një sukses. Cili është vlerësimi juaj për punën e Trojkës tash kur procesi ka mbaruar?
Ischinger: Është e saktë të thuhet se nuk ka pasur pajtim për statusin. Nëse doni ta quani këtë si dështim, atëherë nuk është dështim i Trojkës por është dështim i palëve që të arrin marrëveshjen. Së dyti procesi i Trojkës si i tillë nuk ka qenë dështim si i tillë, sepse ka arritur diçka. Të përmend për shembull se kemi arritur të marrim nga të dyja palët, nga lidershipi i Beogradit dhe nga Ekipi i unitetit një obligim të qartë dhe të pakusht që të shmanget dhuna dhe të përmbahen nga aktet dhe deklaratat që mund ta dëmtojnë situatën e sigurisë. Duke pasur parasysh situatën dhe rrugën e vështirë përpara këto janë obligime jashtëzakonisht të rëndësishme, për të cilat bashkësia ndërkombëtare do të kërkojë llogari nga të dyja palët. Së treti dua të nënvizoj se, edhe nëse procesi s’ka mundur të arrijë në marrëveshje për statusin, ai proces ka krijuar një atmosferë tjetër të negociatave dhe diskutimeve mes liderëve. Besoj se disa nga anëtarët e Qeverisë së Serbisë dhe disa anëtarë të Ekipit të unitetit e kanë më të lehtë të mbajnë kontaktet me njëri-tjetrin. Kjo është e rëndësishme sepse në të ardhmen, pa marrë parasysh statusin, njerëzit nga Kosova dhe nga Serbia do të duhet të komunikojnë me njëri tjetrin dhe duhet të dinë të komunikojnë posaçërisht nëse e dimë se rruga do të jetë e shtruar me gurë dhe e vështirë dhe mund të ketë probleme. Pra është arritur një sukses në krijimin e masave të mirëbesimit.
KOHA Ditore: Përmendet obligimin që të përmbahen nga aktet provokuese dhe deklarata që mund të nxisin. Por nga Beogradi tashmë kanë ardhur deklarime se edhe lufta konsiderohet si mjet legjitim në rast të pavarësisë së Kosovës. Ka kërcënime edhe për bllokada rrugësh, bllokim ekonomik të Kosovës. A do t’u përmbahen premtimeve?
Ischinger: I takon bashkësisë ndërkombëtare të mbikëqyr se çfarë do të thuhet dhe të bëhet. Unë vetë kam reaguar menjëherë dhe publikisht sapo kamë dëgjuar deklaratën me përmendjen e fjalës „luftë“, në të dhe i kam refuzuar, sepse mendoj se ato nuk janë në përputhje me obligimet e marra. Ky do të jetë një proces i vështirë dhe i rëndësishëm dhe nga të gjitha anët, nga BE-ja, nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe po ashtu nga Rusia që të sigurojnë që obligimet të respektohen. Shpresoj se Rusia do t’i marrë këto obligime po aq seriozisht, sa jam i sigurt se do t’i marrë secila qeveri evropiane.
KOHA Ditore: Si kanë vajtur negociatat në praktikë. A kanë dëgjuar palët njëra-tjetrën apo vetëm kanë folur secila për planin e vet, pa dashur të dëgjonin argumentet e palës tjetër. Neve na kanë deklaruar se asnjëra palë nuk ka dashur as të diskutonte për propozimin e palës tjetër. Si janë sjellë brenda në negociata?
Ischinger: Procesi i Trojkës ka qenë i vështirë. Ky proces edhe ka filluar si rezultat i faktit se Pakoja e Ahtisaarit nuk ka kaluar në Këshillin e Sigurimit të New Yorkut. Pra qartë kemi pasur një situatë jashtëzakonisht të vështirë. Mendoj se të dyja palët kanë bërë përpjekje serioze të ofrojnë një rrugë përpara. Pala kosovare ka bërë të qartë se ata kanë bërë kompromise serioze në procesin e udhëhequr nga Ahtisaari. Për mendimin tim ky ka qenë një deklarim korrekt. Serbët në anën tjetër insistonin se ata janë duke bërë koncesione të reja në procesin e Trojkës, që në sytë e serbëve ishte oferta për autonomi më të zgjeruar. Pra ka pasur lëvizje dhe këtu natyrisht do ta përfshija edhe draftin e paraqitur nga pala kosovare për Traktatin e Marrëveshjes mes Kosovës dhe Serbisë. Pra mendoj se të dyja palët e kanë marrë këtë proces seriozisht, sepse në takime edhe Ekipi i unitetit edhe liderët politikë të Beogradit kanë ardhur në takime personalisht. Ne kemi çmuar faktin se nuk është dashur të punojmë me delegatë të kategorisë së tretë por me liderët personalisht.
KOHA Ditore: Si kanë qenë vetë bisedimet në praktikë. A kanë bërë pyetje njëri-tjetrit apo vetëm kanë dëgjuar vetveten?
Ischinger: Mendoj se atmosfera kishte ndryshuar dukshëm nëse krahasojmë fillimin në gusht dhe fundin në fillim të dhjetorit. Ka pasur diskutime më të hapëta dhe atmosferë më konstruktive negociuese kah fundi sesa në fillim të procesit. Siç thashë më parë ky proces nuk ka shkuar në marrëveshjen për statusin, por jam i sigurt ka ardhur deri te një mënyrë tjetër e komunikimit potencial në të ardhmen që është shumë e rëndësishme.
KOHA Ditore: Përmendet Rusinë si faktorë të rëndësishëm në Trojkën. Por duket se sa më shumë afrohej fundi i procesit, aq më i ashpër bëhej qëndrimi i Rusisë e cila insiston që të mos ketë afate dhe të vazhdohen negociatat deri sa të mos arrihet marrëveshja. Ministri i jashtëm Lavrov në Bruksel ka thënë se Beogradi ka qenë shumë konstruktiv, por Prishtina nuk ka qenë e gatshme të bëjë kompromis?
Ischinger: Mendoj se duhet kuptuar procesin e Ahtisaarit dhe atë të Trojkës si një kompleks për përbashkët negociator. Pa procesin e Ahtisaarit ai i Trojkës as që do të kishte ndodhur. Nëse i merrni të dyja këto procese së bashku mendoj se është korrekte të thuhet se të dyja palët kanë bërë përpjekje ta lëvizin procesin përpara. Personalisht unë mendoj se potenciali për ta zgjidhur këtë proces përmes negociatave mes Beogradit dhe Prishtinës është shtjerrë. Unë personalisht nuk shoh dobi në propozime, çfarë po i bën Rusia, që të vazhdohen negociatat e tilla më. Nëse nuk kemi arritur të nxjerrim nga palët marrëveshjen për 120 ditë nuk shoh absolutisht asnjë arsye të vetme që këtë ta arrijmë edhe po të kishim 360 ditë. Ky është mendimi i im personal.
KOHA Ditore: Ahtisaari ka thënë se edhe po të kishte gjithë kohën e kësaj bote nuk do të mund të arrinte pajtimin e Beogradit dhe Prishtinës për statusin. Por, Pakoja e Ahtisaarit ka qenë edhe rezultat i negociatave të kosovarëve me bashkësinë ndërkombëtare dhe i kompromisit që Beogradi kishte refuzuar. A ka qenë e vështirë të negociohet duke u thënë kosovarëve se “nuk mund të shkoni nën atë që ka propozuar Ahtisaari“, por duke kërkuar nga ta që të bëjnë kompromise?
Ischinger: Shikoni. Rezultati i procesit të Ahtisaarit ka qenë pavarësia e mbikëqyrur e Kosovës. Ky propozim është bërë nga presidenti Ahtisaari në emër të OKB-së dhe i paraqitur në Këshillin e Sigurimit të OKB-së. Shumica e vendeve, jo të gjitha, por shumica e tyre në këtë organ kanë qenë në gjendje ta miratojnë këtë propozim sikur të mos ishte refuzuar aq fuqishëm nga Beogradi dhe sikur ai refuzim të mos ishte mbështetur nga Rusia. Ka pasur gjatë procesin një ofertë për një nivel të pavarësisë dhe nuk dua t’i fajësoj përfaqësuesit e Ekipit të unitetit që insistuan në faktin që rezultati i fundit nuk mund të jetë më pakë sesa që Ahtisaari kishte propozuar pas më shumë se 15 muajsh negociatash. Mendoj se kjo ka qenë në rregull. Mua më vjen keq një gjë. Kur e kuptuam se nuk do të ketë mundësi për marrëveshje për status mes Serbisë dhe Kosovës në Trojka ndërtuam një draft marrëveshje të cilën ne e pagëzuam si “marrëveshje neutralisht nga statusi“. Kjo ishte për të krijuar raporte, trupa të përbashkëta, konsultime domethënëse mes Prishtinës dhe Beogradit. Më vjen shumë keq që pasi një marrëveshje e tillë ishte përpiluar në Trojka dhe nga Trojka nuk ishim në gjendje ta paraqesim para palëve si dokument zyrtar, sepse një pjesëtar i Trojkës nuk ishte në gjendje të përkrah këtë propozim si dokument zyrtar të Trojkës. Ai dokument do të ndryshonte gjërat dhe ky është i vetmi rast ku kam ndier edhe frustrim personal në procesin katërmuajsh. Kishim shpenzuar shumë energji në përpilimin e kësaj ideje si njërën nga idetë se si të dilet nga dilema që ishte krijuar.
KOHA Ditore: Në raportin tuaj të Trojkës keni pohuar se në negociata kanë diskutuar shumë opsione prej pavarësisë së plotë, asaj të mbikëqyrur, autonomisë sipas modelit të Hong Kongut etj. Por keni thënë se është diskutuar edhe për opsionin e Konfederatës mes Serbisë dhe Kosovës dhe për ndarjen e Kosovës. Kjo nuk është thënë deri tash nga asnjëra palë. Si dhe kush ka propozuar ndarjen apo konfederatën?
Ischinger: Në fillim të procesit unë kam premtuar në emër të Bashkimit Evropian se do të përdor procesin e Trojkës në atë mënyrë e cila do të më mundësonte të them se asnjë gurë nuk është lënë pa lëkundur, pra se të gjitha opsionet e marrëveshjes, të gjitha variacionet e mundshme do të provohen. Dhe kjo është ajo që kemi provuar të bëjmë. Ne diskutuam jo vetëm dietë e propozuar nga lidershipi i Kosovës, i cili thoshte se jo vetëm që vazhdojnë ta mbështesin dhe pranojmë të gjitha kufizimet që i kemi pranuar gjatë procesit të udhëhequr nga presidenti Ahtisaari, por edhe bëjmë propozime për Traktatin. I ekzaminuam edhe variacionet e ndryshme të propozimeve të autonomisë nga ana e Serbisë. Por, për të plotësuar këtë, ne si Trojka ngritëm çështjen e ndarjes. Ne e bëmë këtë herët dhe i pyetëm a jeni të dyja palët apo njëra prej palëve të interesuara për opsionin e ndarjes. Kjo ishte pyetje që ishte ngritur shpesh edhe në media dhe nga disa politikanë. Të dyja palët thanë jo.
KOHA Ditore: Në çfarë mënyre thanë jo sepse liderët e Serbisë sa herë që pyeten për ndarjen e Kosovës thonë se janë kundër ndarjes së Serbisë, që sugjeron se nuk përjashtojnë ndarjen e Kosovës.
Ischinger: Unë mund të them kategorikisht se ne nuk e ngritëm çështjen e ndarjes së Serbisë, por atë të ndarjes së Kosovës...
KOHA Ditore: Por serbët pavarësimin e Kosovës e kuptojnë në sytë e tyre si ndarje të Serbisë?
Ischinger: E di këtë, por vetëm mund të them se ne kemi sqarime të qarta të ofruara nga të dyja palët se ata nuk janë të interesuar në ndarje që do të ndryshonte kufijtë ekzistues të territorit në mes të Kosovës dhe Serbisë. Pra, ndarja u ngrit si çështje, por asnjëherë nuk u përmend nga asnjëra pak si rrugë e cila do të mund të zgjidhte problemin e statusit. Së paku këtë e them për procesin e Trojkës, sepse nuk përjashtoj që disa njerëz kanë ide për ndarje në kokat e tyre por kategorikisht mund të them se gjatë procesit të Trojkës asnjëra palë nuk e ka ngritur çështjen e ndarjes madje as kur janë pyetur nga Trojka.
KOHA Ditore: E për modelin e konfederatës?
Ischinger: Ne në Trojka pastaj pyetem se a jeni të interesuar në modelin e Konfederatës. Përsëri të dyja palët e refuzuan këtë kategorikisht. Beogradi e refuzoi kategorikisht dhe Prishtina po ashtu.
KOHA Ditore: Por për arsye të kundërta!
Ischinger: Është e mundur. Ne nuk dëgjuam gjithmonë shpjegime të hollësishme se pse refuzohet, por refuzimi në të dyja rastet ishte shumë i qartë dhe kategorik. Pra, në kokën time nuk ka më hamendje dhe dyshim se nuk janë provuar të gjitha opsionet e mundshme. Përsëri, le të them, kemi ngritur edhe opsionin e “zgjidhjes pa status“, si një mënyrë për të kapërcyer hendekun e krijuar mes palëve rreth statusit, por as ajo nuk e mori mbështetjen e të dyja palëve.
KOHA Ditore: Ju keni përfaqësuar në negociata BE-në, 27 shtete anëtare që nuk është e lehtë, sepse kanë 27 ide dhe interesa. Keni takuar ministrat e këtyre vendeve, të hënën, në Bruksel. A keni arritur edhe ata t’i bindni se janë shtjerë të gjitha mundësitë e negociatave dhe statusi duhet tash të caktohet?
Ischinger: Unë besoj se kur Trojka si proces filloi, apo të them më mirë kur procesi i Ahtisaarit përfundoi në New York, nuk ka pasur unanimitet në mesin e vendeve të BEsë se janë provuar të gjitha mundësitë negociuese dhe janë shtjerë të gjitha mundësitë e negociatave. Unë besoj se, duke demonstruar me sukses përmes procesit të Trojkës, tash jemi në situatë ku mund të themi me besim se janë shtjerë të gjitha mundësitë e negociatave dhe këtë e kam paraqitur para ministrave të BE-së. Nuk kam dëgjuar asnjë ministër të ketë shprehur kundërshtim me këtë konkludim. Kjo nuk do të thotë se nuk ka çështje shumë të vështira për disa shtete që do të përballen me atë që do të pasojë, përfshirë edhe rrugën drejt pavarësisë e cila nuk është e bazuar në Marrëveshje në letër të pranuar nga Serbia. Për ne në BE zgjidhja e negociuar me pajtim të palëve do të ishte shumë më e dëshirueshme sesa cilado zgjidhje tjetër. Prandaj, unë kam pasur mbështetje aq të plotë dhe kategorike për angazhimin e Trojkës nga të gjitha 27 shtetet anëtare të BE-së. Për BE-në është shumë e rëndësishme që ky konflikt të zgjidhet njëherë e përgjithmonë. Por është edhe e rëndësishme për të ardhmen e Kosovës dhe të Serbisë që të mos mbeten konflikte territoriale mes shteteve apo entiteteve që dëshirojnë të afrohen me BE-së. Në BE nuk mund të kemi kandidate të reja, të cilat nuk i kanë zgjidhur konfliktet e tyre territoriale. Kjo është e rëndësishme për ne në Bashkimin Evropian jo vetëm për shkak të stabilitetit rajonal, por sepse edhe rruga drejt BE-së mund të shpejtohet dhe dyert të hapen më gjerë në BE për Serbinë dhe Kosovën, vetëm nëse çështja e statusit të Kosovës zgjidhet, madje në mënyrë paqësore.
KOHA Ditore: Kur ishte prezantuar Plani i Ahtisaarit ishte mbështetur në Parlamentin Evropian, nga shumica e vendeve anëtare e madje edhe nga Gjermania që kishte atëherë presidencën. Por, vetëm disa ditë më vonë, në vend të mbështetjes së Propozimit thoshin se mbështesin “përpjekjet“ e Ahtisaarit, edhe pse ai kishte mbaruar punën dhe kishte prezantuar rezultatin në formën e propozimit. Ky hezitim i BE-së ishte shfrytëzuar nga Rusia. A besoni tash se, pasi janë shtjerrë të gjitha mundësitë, BE-ja do të veprojë në mënyrë të bashkuar kur Kosova të shpallë pavarësinë?
Ischinger: Po besoj se situata është e ndryshme tash. BE-ja, duke e krijuar dhe mbështetur procesin e Trojkës, ka pranuar për herë të parë përgjegjësinë udhëheqëse për çështjen e Kosovës. Ishin më parë OKB-ja, Grupi i Kontaktit, NATOja, por tash është pranuar nga 27 vende se kjo është përgjegjësi kryesore evropiane. Besoj se tash kur presim hapat e ardhshëm në këtë proces Bashkimi Evropian do të vazhdojë të jetë i bashkuar, edhe pse nuk i injoroj vështirësitë që ekzistojnë tek disa shtete të BE-së rreth qëllimeve për deklarimin e pavarësisë diku në fillim të vitit 2008. Por besoj se BE-ja e ka kuptuar tash dhe është e gatshme të ndihmojë në krijimin e një procesi të koordinuar, e cila është rruga e vetme për të minimizuar rrezikun për stabilitetin dhe të çojë çështjen e statusit të Kosovës në përmbyllje.
KOHA Ditore: Gjatë kësaj periudhe keni vizituar disa shtete të BE-së, përfshirë edhe ato që janë skeptike ndaj pavarësisë. Cilat ishin arsyetimet e tyre sepse nganjëherë, ndoshta edhe pse kanë arsye të ndryshme, argumentet e tyre duken njësoj sikur të Rusisë se Kosova nuk mund të jetë e pavarur?
Ischinger: Parimi i integritetit territorial është i rëndësishëm për secilin shtet në botë. Është parim përmes të cilit secili shtet mbron veten. Por, ka edhe parime të tjera që janë po ashtu të rëndësishme sikur për shembull vetëvendosja. Ne në BE besojmë se pas një procesi kredibël, gjithëpërfshirës, të gjatë dhe të shtjerrë të negociatave, pa rezultat të negociuar, ekziston rruga për të ecur përpara për BEnë, duke punuar me një qeveri të Kosovës e cila mund të shpallë në një moment pavarësinë. Por nuk dua të sugjeroj me këtë se secili shtet i BE-së do të jetë në gjendje të reagojë në të njëjtën mënyrë ndaj deklarimit të pavarësisë. Ajo që është e rëndësishme për BE-në është që merr përsipër misionet të cilat është duke i planifikuar t’i marrë në Kosovë në vitin 2008 në fushën e policisë dhe në misionin e përgjithshëm joushtarak. Këto misione janë test i vërtetë i BE-së për t’u përballur me Kosovën. Jam i bindur se BE-ja me sukses do ta kalojë këtë test.
KOHA Ditore: Por suksesi i secilit mision ndërkombëtar mund të arrihet vetëm nëse ka bashkëpunim me autoritetet në terren në atë vend. Nëse BE-ja vendos misionet e saj në Kosovë, por Kosova nuk njihet si e pavarur nga të gjitha shtete kjo mund ta dëmtojë mundësinë e suksesit të këtij misioni. Kosovarët duan BE-në ta kenë atje, por jo një BE e cila nuk do ta njohë pavarësinë. Si do të veprojë BE-ja pas shpalljes së pavarësisë?
Ischinger: Çështja e njohjes nuk ka qenë e as nuk do të jetë çështje kolektive e BE-së si union i 27 vendeve. Kjo, në traditën e Bashkimit Evropian, është çështje e shteteve individuale anëtare. Vendimi për misionet e BE-së duhet të merret kolektivisht dhe të gjithë duhet të pajtohen. Përshtypja ime është që, nëse lidershipi kosovar vazhdon të dëshmojë gatishmërinë tashmë të shprehur, që të punojë për së afërmi me partnerët e saj në Evropë dhe gjetiu, të konsiderojnë hapat e ardhshëm, besoj se mund të krijojmë një proces të koordinuar në të cilin shumica e shteteve do të jenë të gatshme të reagojnë pozitivisht në vendimet që do t’i marrë Prishtina. Nuk jam i shqetësuar për raportet e ardhshme mes BE-së dhe Prish - tinës, nëse punojmë së bash ku.
KOHA Ditore: Raporti juaj tash është te sekretari i përgjithshëm dhe do të ketë debat në Këshillin e Sigurimit javën që vjen. Nëse Rusa vazhdon të refuzojë gjithçka që është e papranueshme për Beogradin a mendoni se Këshilli i Sigurimit do të jetë jashtë loje në procesin e caktimit të statusit të Kosovës?
Ischinger: Mund të ndodhë që Këshilli i Sigurimit ta gjejë vetën në pozitë, në të cilën nuk do të jetë në gjendje të marrë vendimin sikur që kishte ndodhur në qershor. Por është mirë që Këshilli i Sigurimit ka raste të diskutojë dhe të provojë të gjejë pajtim dhe të marrë vendimin. Personalisht nuk besoj se një pajtim i tillë është mundësi e madhe...
KOHA Ditore: Madje as 10 për qind!
Ischinger: Madje as 10 për qind. Por asnjëherë nuk i dihet dhe të presim deri më 19 dhjetor apo pas kësaj date dhe të shohim se me çfarë do të vijnë vendet e Këshillit të Sigurimit. Nuk më takon mua të bëj parashikime dhe vendi im madje nuk është as anëtar i Këshillit të Sigurimit dhe qeveria ime ka vetëm ndikim indirekt se çfarë do të thuhet dhe diskutohet në Këshillin e Sigurimit.
KOHA Ditore: Një pyetje personale. A ju vjen keq për kohën që keni humbur në këtë proces në këto 120 ditë?
Ischinger: Absolutisht jo. Ishte për mua personalisht misioni më interesant, i cili bëri që të diskutoj në tri nivele në të njëjtën kohë, brenda BE-së me 27 shtetet tona anëtare, brenda Trojkës dhe së treti të ndërmjetësoj mes serbëve dhe shqiptarëve. Për mua profesionalisht ishte një sfidë shumë interesante dhe nuk me vjen keq për asnjë minutë të shpenzuar. Personalisht, unë emocionalisht kam qenë shumë i afërt me këtë rajon. Kam qenë në Prishtinë dhe Beograd në vitet nëntëdhjetë. Kam parë vuajtjet përmes së cilave kanë kaluar njerëzit në këtë hapësirë të fundit të Evropës, e cila ka pasur gjakderdhje. Mendoj se është përgjegjësi e rëndësishme që ne në pjesën paqësore të Evropës duhet të bëjmë çdo përpjekje t’u ndihmojmë atyre që kanë probleme nga e kaluara, siç është problemi i statusit të Kosovës dhe t’u ndihmojmë njerëzve në rajon t’i tejkalojnë këto sfida. Sot personalisht ndiej se jam madje edhe më afër miqve të mi në Prishtinë dhe disa miq në mesin e serbëve, sesa që kam qenë më parë. Pra, nuk pendohem për asgjë dhe pres që të jem në kontakt me rajonin edhe në të ardhmen.
Në prag të 18 vjetorit të shtetësisë së Kosovës, KOHA rikthen raportimet kryesore të korrespondentit Augustin Palokaj nga Brukseli në tre muajt e fundit që çuan te shpallja e pavarësisë më 2008. Lexoni këto përmbajtje në një vend: