Rudolph fton Kosovën të mos humbë kohë: Kufiri i BE-së mund t’iu ndajë me Shqipërinë

“Pra, Mali i Zi në të ardhmen e afërt mund të bëhet shtet anëtar i BE-së. Shqipëria po ashtu mund të ndjek Malin e Zi pak më vonë. Dhe imagjinoni çfarë do të nënkuptonte ky proces për qytetarët e Kosovës, nëse vendi mbetet prapa. Mendoni në mënyrë praktike: mund të nënkuptojë që, nëse udhëtoni nga Prishtina drejt plazhit në Durrës, do t’ju duhet të kaloni një kufi të BE-së”, ka thënë Rudolph në një intervistë në KTV

Një ditë pas zgjedhjeve të parakohshme parlamentare, ambasadori i Gjermanisë në Kosovë, Rainer Rudolph, në një intervistë në KTV, ka folur për procesin zgjedhor duke e përgëzuar Kosovën për organizimin dhe mbarëvajtjen e tyre. Ai gjithashtu e ka uruar fituesin e zgjedhjeve, kryeministrin në detyrë dhe kryetarin e Lëvizjes Vetëvendosje, Albin Kurtin, për rezultatin e arritur.

Por, Rudolph ka folur edhe për rëndësinë e krijimit sa më parë të institucioneve, përfshirë zgjedhjen e presidentit të ri në mënyrë që Kosova të mos humbas më shumë kohë në rrugën e saj drejt Bashkimit Evropian.

Ambasadori Rudolph ka nënvizuar suksesin që Shqipëria mund ta ketë pas Malit të Zi për anëtarësim në BE. Ai është shprehur që nuk do të donte që qytetarët e Kosovës kur të udhëtojnë drejt plazhit të Durrësit, t’iu duhet ta kalojnë një kufi të BE-së.

KOHA: Zoti Rudolph, është kënaqësi t’iu kemi mysafir të emisionit. 

Ambasadori Rudolph: Mirëmbrëma dhe faleminderit për ftesën.

KOHA: Zoti ambasador, le ta fillojmë me zgjedhjet e fundit që u mbajtën dje. Cili është vlerësimi juaj i përgjithshëm dhe si do ta karakterizonit ditën e zgjedhjeve në Kosovë?

Ambassadori Rudolph: Unë dola dhe vizitova disa qendra votimi gjatë ditës. Ajo që mund të them është se me të vërtetë dua ta përgëzoj Kosovën për mbajtjen e zgjedhjeve të qeta dhe të rregullta. Kjo ishte ajo që pashë dje. Ishte shumë mirë të shihje procesin demokratik në funksion. Dhe më lejoni të shtoj: dua gjithashtu ta përgëzoj, sigurisht, Kryeministrin Kurti dhe partinë e tij për suksesin që arritën në zgjedhjet e djeshme. 

KOHA: Ju thatë se i keni ndjekur dhe keni qenë edhe në qendrat e votimit. A keni parë ndonjë parregullsi? Sepse në përgjithësi, kemi parë reagimet e partive politike që thonë se zgjedhjet kanë qenë të rregullta dhe të drejta.

Ambasadori Rudolph: Ky është plotësisht edhe vëzhgimi im personal. Ne pamë qendra votimi ku ekipet punonin shumë mirë së bashku. Mund të shihej se tashmë e kanë krijuar një rutinë. Aty ku kishte ndonjë çështje të vogël, e diskutonin hapur; na shpjegonin, për shembull, nëse gjatë ditës kishin pasur fletëvotime të pavlefshme apo diçka të ngjashme. Pra, ishte mirë të shihej që procesi po zhvillohej pa probleme.

KOHA: Absolutisht. Ju e përgëzuat Kryeministrin Kurti, por fuqia e tij në fakt është zvogëluar, krahasuar me zgjedhjet e dhjetorit. Sigurisht e kuptoj që jeni diplomat këtu. Por, në të njëjtën kohë, për shumëkënd kjo vetëm e ka komplikuar procesin e mundshëm të kompromisit për çështjet në të ardhmen. Cili është reagimi juaj? Çfarë prisni të ndodhë në javët dhe muajt e ardhshëm?

Ambassador Rudolph: Shikoni, ajo që është e rëndësishme për mua është që Kosova ta përfundojë këtë cikël zgjedhjesh çdo disa muaj. Ajo që shpresoj është që tani të kemi institucione stabile me të cilat mund të punojmë për të avancuar agjendën tonë. Kjo nënkupton, natyrisht, konstituimin e Kuvendit, formimin e qeverisë dhe pastaj dhe në mënyrë vendimtare, zgjedhjen e presidentit. Shpresoj që të gjitha forcat politike këtu të gjejnë mënyrën për të bashkëpunuar. Zgjedhjet tani kanë përfunduar dhe lidershipi politik do të duhet të punojë me rezultatin që kanë dhënë ato.

KOHA: Dhe nëse kjo nuk ndodh? Sepse gjatë mandatit tuaj, që nga tetori kur keni filluar, kemi pasur tre palë zgjedhje: një lokale dhe dy parlamentare më 28 dhjetor 2025… dhe zgjedhjet e djeshme. Nëse kjo nuk ndodh, si e parashikoni të ardhmen e Kosovës në përgjithësi? Këtë paqëndrueshmëri të vazhdueshme që ka karakterizuar spektrin politik të Kosovës.

Ambasadori Rudolph: Le ta shohim kështu: Ne kemi një agjendë pozitive këtu, mbi bazën e të cilës duam të punojmë si në aspektin bilateral mes Gjermanisë dhe Kosovës. Siç e dini, Gjermania ka qenë një mbështetëse e fortë e këtij vendi për shumë vite dhe ne duam ta vazhdojmë këtë punë. Dhe unë dua të punoj për rrugën e Kosovës drejt Bashkimit Evropian dhe, sinqerisht, është humbur kohë gjatë vitit të kaluar dhe do të më vinte shumë keq të shihja që humbet edhe më shumë kohë në këtë drejtim. Ne jemi këtu në Prishtinë. Le të shikojmë përreth: Marrëveshja e anëtarësimit me Malin e Zi është duke u hartuar pikërisht tani, ndërsa ne flasim. Pra, Mali i Zi në të ardhmen e afërt mund të bëhet shtet anëtar i BE-së. Shqipëria poashtu mund të ndjek Malin e Zi pak më vonë. Dhe imagjinoni çfarë do të nënkuptonte ky proces për qytetarët e Kosovës, nëse vendi mbetet prapa. Mendoni në mënyrë praktike: mund të nënkuptojë që, nëse udhëtoni nga Prishtina drejt plazhit në Durrës, do t’ju duhet të kaloni një kufi të BE-së. Kjo nuk është e ardhmja që dua të shoh për Kosovën. Prandaj, me të vërtetë i bëj thirrje të gjithëve këtu, për të mirën e vendit, të punojnë së bashku dhe të gjejnë një zgjidhje për të krijuar institucione stabile.

KOHA: Nga aspekti i politikës së brendshme, kjo ka shumë pasoja, si politikisht ashtu edhe ekonomikisht. E kemi parë edhe në raport me BE-në sa i përket Planit të Rritjes; po të mos kishim institucione stabile, kjo me siguri do të kishte pasur ndikim. Por, meqë folët për procesin e anëtarësimit në BE, edhe kur kemi pasur stabilitet në vend gjatë pesë viteve të fundit, procesi i anëtarësimit të Kosovës ka mbetur aty… siç thonë shumë, në raftet e BE-së. Në dhjetor 2022 Kosova dorëzoi aplikimin e saj, por ai nuk është shqyrtuar apo parë nga askush. Cili është vlerësimi juaj për këtë?

Ambasadori Rudolph: Shikoni, jam dakord — ky proces ka zgjatur shumë më tepër sesa do të doja. Por, nëse e shikoni nga ana tjetër, nga këndvështrimi i BE-së, është shumë e vështirë të krijohet konsensus mes shteteve anëtare për të punuar, për shembull në aplikimin e Kosovës për anëtarësim, nëse një vend nuk jep sinjal drejtuar vendeve të jashtme se ekziston konsensus i brendshëm për të formuar institucione stabile. Prandaj kam frikë — dhe prandaj them se ky duhet të jetë hapi i parë - që vendi, siç thashë, të formojë qeverinë, të zgjedhë presidentin, të flasë me një zë. Dhe me të vërtetë shpresoj që kjo të jetë një çështje për të cilën të gjitha forcat politike mund të bien dakord dhe të thonë: kemi dallimet tona brenda vendit — gjë krejt normale në çdo demokraci — por për çështjen e anëtarësimit në BE do të punojmë së bashku dhe do të bëjmë atë që është e nevojshme për të avancuar këtë agjendë.

KOHA: A ka Gjermania ndonjë lajm në këtë drejtim? Sepse, pa dashur ta minimizoj rëndësinë e stabilitetit, i cili është i rëndësishëm si brenda vendit ashtu edhe ndërkombëtarisht, z. Kurti ka përsëritur shumë herë se aplikimi i Kosovës ka mbetur në raftet e Brukselit dhe këmbëngul që duhet të shqyrtohet. Pra, mendoni se po të kishim pasur stabilitet në vend, do të lëviznim me siguri përpara drejt Bashkimit Evropian, pavarësisht pesë mosnjohësve që ende e pengojnë procesin tonë, z. Ambasador?

Ambasadori Rudolph: Sërish, nuk mund të jap seriozisht asnjë premtim se çfarë do të ndodhë javën apo muajin e ardhshëm. Ajo që dua të shoh është që ky proces të rikthehet në binarë, që Kosova t’i tregojë të gjithëve se: jemi këtu dhe duam të përparojmë në rrugën tonë drejt Bashkimit Evropian, dhe të gjitha forcat në vend po punojnë së bashku për këtë qëllim. Dhe atëherë, sigurisht, ne do të ishim shumë të lumtur ta merrnim këtë sinjal dhe të përpiqeshim ta forconim këtë dinamikë.

KOHA: A keni parë ndonjë pengesë në marrëdhëniet mes Gjermanisë dhe Kosovës gjatë këtyre muajve të fundit, ku kemi parë një lloj ngecjeje, në fakt?

Ambasadori Rudolph: Jo, nuk shoh asnjë pengesë në marrëdhëniet tona bilaterale. Sërish, do të ishte më e lehtë të punohej për shumë çështje, përfshirë edhe agjendën tonë bilaterale, me një qeveri me mandat të plotë. Por nuk ka asnjë çështje themelore mes dy vendeve tona — aspak.

KOHA: Po për dialogun Kosovë–Serbi të udhëhequr nga BE-ja? Për shembull, Komisionerja e Zgjerimit, z. Kos, dhe shumë zyrtarë të BE-së kanë thënë se procesi ka ngecur për shkak të mungesës së stabilitetit në vendin tonë, por edhe në Serbi. E kemi parë protesta edhe atje. Si mendoni se ky rezultat mund të reflektojë në dialogun Kosovë–Serbi?

Ambasadori Rudolph: Mendoj se është e rëndësishme të kuptohet që dialogu Kosovë–Serbi duhet parë si pjesë e rrugës drejt integrimit evropian. Do të jetë shumë e vështirë të krijohet një moment pozitiv në këtë rrugë për sa kohë shqetësimet e pesë shteteve mosnjohësve nuk adresohen në një mënyrë apo tjetër. Dhe unë inkurajoj — meqë jam këtu — i inkurajoj të gjithë në Kosovë të punojnë në mënyrë konstruktive në çështjen e dialogut me Beogradin, edhe thjesht si mjet për të avancuar rrugën drejt integrimit evropian, sepse është rruga e vetme që nënkupton edhe adresimin e çështjeve të mosnjohësve dhe të BE-së.

KOHA: Në intervistën e fundit që pata me z. Kurti para zgjedhjeve, ai ende këmbëngulte në idenë se ndoshta duhet ndarë procesi i integrimit evropian nga dialogu me Serbinë, sepse kemi pasur ngecje për shumë vite — një dekadë e gjysmë që kur Kosova dhe Serbia janë të angazhuara në dialog — por nuk është arritur asnjë marrëveshje thelbësore që do t’i hapte përfundimisht rrugën Kosovës drejt BE-së. Ai këmbëngul se dialogu dhe procesi i integrimit duhet të shihen në terma të drejtë, sepse Kosova ka përmbushur shumë nga obligimet e BE-së dhe do të kishte ecur shumë më përpara sikur të mos ishte kushtëzuar me dialogun. Si e shihni këtë?

Ambasadori Rudolph: Shikoni, mendoj se shumë punë mund të bëhet me Bashkimin Evropian edhe me pesë shtetet mosnjohësse që mbajnë pozicionin e tyre. Ju e përmendët më herët Planin e Rritjes; siç duket, një shumë e konsiderueshme parash, deri në 90 milionë euro, mund të humbasë thjesht sepse Kosova nuk do të arrijë të miratojë disa ligje në afat që është fundi i këtij muaji. Pra, kjo është një pjesë e bashkëpunimit me BE-në me përfitime praktike për të gjithë në vend. Dhe sinqerisht, kjo nuk ka asnjë lidhje me dialogun me Beogradin dhe as me mosnjohësit. Mund të ndodhë. Pra, ka shumë gjëra që mund të bëhen edhe ndërkohë që çështja e shteteve mosnjohëse mbetet e hapur. Por për rrugën afatgjatë të lëvizjes drejt anëtarësimit në BE, ajo çështje do të duhet të trajtohet — dhe aty e shoh ndërlidhjen.

KOHA: Mirë. Meqë po i afrohemi fundit të intervistës, le të kthehemi aty ku nisëm. Ju keni qenë këtu tetë–nëntë muaj dhe keni parë këtë kulturë politike të mërisë, të përplasjeve mes partive politike. Ata nuk arritën të gjenin kompromis dhe të bashkëqeverisnin. A mendoni se rezultati i djeshëm do të reflektojë në qëndrimet e tyre, në çështjet që diskutuam: nevojën për stabilitet, që do të sillte edhe progres ekonomik dhe përparim në rrugën drejt integrimit evropian? Si do ta vlerësonit këtë? Cila është kultura politike që keni vërejtur gjatë këtyre muajve si Ambasador i Gjermanisë në Kosovë?

Ambasadori Rudolph: Eh pra, fillova duke ndarë përshtypjet e mia për një ditë zgjedhjesh të qetë dje dhe unë me të vërtetë e respektoj plotësisht procesin demokratik këtu. U takon votuesve, qytetarëve të Kosovës, të bëjnë zgjedhjet e tyre dhe u takon atyre që zgjidhen në detyrë të punojnë me ato zgjedhje që janë bërë. Ajo që po përpiqem të them është të sinjalizoj se cilat janë pasojat e vendimeve që do të merren. Dhe sërish, mendoj se ka një agjendë të gjerë pozitive në të cilën mund të punojmë, por kjo nuk varet nga unë. Kjo varet nga vendimet që duhet të marrin liderët politikë në të gjitha partitë dhe në gjithë vendin.

KOHA: Dhe kemi parë një ditë të qetë, e cila mund të mos materializohet në një kompromis të qetë, të themi, nga partitë politike — gjë që do të kishte pasoja të dëmshme për Kosovën, apo jo?

Ambasadori Rudolph: Do të thotë që agjenda në të cilën duam të punojmë mund të marrë edhe më shumë kohë, po. Dhe këtë do të doja ta shmangja.

KOHA: Sepse zgjedhjet e parakohshme në vjeshtë janë përmendur gjithashtu si të mundshme, madje edhe nga anëtarë të partive politike. Çfarë do të nënkuptonte kjo?

Ambasadori Rudolph: Nuk do të spekuloj për një tjetër palë zgjedhje një ditë pas zgjedhjeve të djeshme.

KOHA: Ambasador Rudolph, ju faleminderit shumë për kohën tuaj.

Ambassador Rudolph: Ju faleminderit shumë për pritjen!