Gjykata Kushtetuese e Kosovës e ka shpallur të papranueshme kërkesën e presidentes Vjosa Osmani për sqarimin lidhur me çështjen e emërimit të anëtarëve të Komisionit Qendror të Zgjedhjeve.
Osmani kishte kërkuar vlerësimin e “konfliktit në mes të kompetencave kushtetuese sipas nenit 113 (3) (1) të Kushtetutës së Republikës së Kosovës”, përkatësisht në mes të parashtrueses së kërkesës dhe “grupeve parlamentare si trupa të Kuvendit të Republikës së Kosovës” në ndërlidhje me emërimin e anëtarëve të Komisionit Qendror të Zgjedhjeve.
Mbështete KOHËN. Ruaje të vërtetën.
Gazetaria profesionale është interes publik. Mbështetja juaj ndihmon që ajo të mbetet e pavarur dhe e besueshme. Kontribuoni edhe ju. 1 euro e bën dallimin.
Letër lexuesit — pse po kërkojmë mbështetjen tuaj KontribuoAjo po ashtu kishte kërkuar nga Kudshtetuesja të vendosë masë të përkohshme në zbatimin e afateve ligjore lidhur me fillimin e mandatit të një anëtari të KQZ-së, që nuk ishte emëruar për shkak të paqartësive kushtetuese.
Kushtetuesja ka shpallur kërkesën e Osmanit të papranueshme. Ka refuzuar edhe kërkesën për masën e përkohshme.
Dilema kushtetuese, siç kishte thënë kabineti i presidentes Osmani para disa dite, ishte për shkak se partitë kanë bërë më shumë propozime sesa që parasheh Kushtetuta. Dhe lidhur me këtë çështje iu drejtua Kushtetueses.
Kushtetuesja ka thënë se për pranimin e kërkesës duhet plotësuar tri kushte të nivelit kushtetues: konflikti të ngrihet nga njëra nga tri palët e autorizuara; çështja të ngrihet për një “kompetencë kushtetuese” të caktuar me Kushtetutë për njërën nga tri palët e autorizuara; dhe, të ketë një “konflikt” (shih rastet e Gjykatës: KO131/18, parashtrues: Presidenti i Republikës së Kosovës, Aktvendim për papranueshmëri i 6 marsit 2019, paragrafi 92; KO181/18, parashtrues: Presidenti i Republikës së Kosovës, Aktvendim për papranueshmëri i 13 qershorit 2019, paragrafi 58; dhe KO88/21, parashtrues: Presidentja e Republikës së Kosovës, Aktvendim për papranueshmëri i 2 korrikut 2021, paragrafi 65).
Ndonëse vlerëson se kriteri i parë është plotësuar. Kushtetuesja ka vlerësuar se kriteri i dytë nuk është plotësuar, pasi ka thënë se kompetenca e presidentes për emërimin e anëtarëve të KQZ-së nuk është përcaktuar me Kushtetutë, por me Ligjin për zgjedhje.
“Gjykata vëren se neni 84 Kompetencat e Presidentit] dhe paragrafët 3 dhe 4 të nenit 139 (Komisioni Qendror i Zgjedhjeve) të Kushtetutës, përcaktojnë kompetencën kushtetuese të Presidentes për emërimin e Kryesuesit të KQZ-së dhe mënyrën e emërimit të anëtarëve të këtij të fundit, por kompetenca e Presidentes për emërimin e anëtarëve të KQZ-së nuk është e përcaktuar me Kushtetutë, por vetëm me Ligjin për Zgjedhjet e Përgjithshme në Republikën e Kosovës, përkatësisht me paragrafin 6 të nenit 61 të tij. Duke marrë parasysh që konflikti i kompetencave, në rrethanat e rastit konkret, është ngritur përkitazi me një kompetencë të Presidentes dhe e cila nuk është përcaktuar me Kushtetutë, por me Ligjin për Zgjedhjet e Përgjithshme, Gjykata, bazuar në pikën 1 të paragrafit 3 të nenit 113 të Kushtetutës dhe praktikës së saj gjyqësore thekson se konflikti i kompetencave nuk është ngritur përkitazi me “kompetenca kushtetuese” të Presidentes dhe për pasojë, nuk është plotësuar kriteri i dytë kushtetues në kontekst të ngritjes së “konfliktit të kompetencave kushtetuese” për Presidentin, Kuvendin dhe/ose Qeverinë. (shih, rastin KO88/21, cituar më lart, paragrafi 72)”, thuhet në aktgjykimi ne Kushtetueses.
Kushtetuesja ka thënë se edhe po të plotësohej kushti i dytë, ka konstatuar se kushti i treti nuk është plotësuar, që kërkohet të ketë një "konflikt" lidhur me kompetencat në fjalë.
“Megjithatë, edhe me supozimin se do të plotësohej kushti i dytë, i përcaktuar më lart, që “çështja të ngritët për një kompetencë kushtetuese të caktuar me Kushtetutë për njërën nga tri palët e autorizuara”, Gjykata vlerëson se në rrethanat e rastit konkret, nuk është plotësuar as kushti i tretë, që kërkohet që të ketë një “konflikt” lidhur me kompetencat në fjalë. Kjo pasi, në rrethanat e rastit konkret, pavarësisht se grupet parlamentare kishin propozuar më shumë anëtarë për KQZ-në, se sa numri që është përcaktuar me Kushtetutë, as grupet parlamentare, e as Kuvendi si pushtet legjislativ dhe si palë e mundshme në “konflikt”, nuk e kanë kontestuar kompetencën e Presidentes për të emëruar anëtarët e KQZ-së, kompetencë e cila, nëpërmjet Ligjit për Zgjedhjet e Përgjithshme, qartësisht i është përcaktuar Presidentit/es. Prandaj, anëtarët e KQZ-së duhet të emërohen, bazuar në kompetencat e përcaktuara në Ligjin për Zgjedhjet e Përgjithshme, dhe gjithmonë sipas kritereve të përcaktuara në paragrafin 4 të nenit 139 të Kushtetutës. Rrjedhimisht, në vlerësimin e Gjykatës në rrethanat e rastit konkret, Presidentja e Republikës, ndonëse është palë e autorizuar që të ngritë çështje të konfliktit të kompetencave kushtetuese në mes të saj dhe Kuvendit, nuk ka ngritur para Gjykatës konflikt të “kompetencave kushtetuese”, sipas përcaktimeve të nënparagrafit 1 të paragrafit 3 të nenit 113 të Kushtetutës, dhe për pasojë, Gjykata shpall kërkesën e Presidentes së Republikës së Kosovës të papranueshme”, thuhet në aktgjykim.
Duke marrë parasysh se kërkesa është vlerësuar e papranueshme, është refuzuar edhe kërkesa për masë të përkohshme.
“Në këtë kontekst, marrë parasysh që Gjykata veçse ka vlerësuar se kërkesa është e papranueshme, Gjykata thekson se është i panevojshëm shqyrtimi i mëtejmë i kërkesës për masë të përkohshme dhe rrjedhimisht kërkesa për masë të përkohshme duhet të refuzohet (shih, rastin e Gjykatës KO88/21, cituar më lart, paragrafët 74-77)”, thuhet në agjykim.
Pas vendimit të Kushtetueses, PDK-ja i kërkon Osmanit emërimin e anëtarit të dytë në KQZ
Partia Demokratike e Kosovës pas aktvendimit të Gjykatës Kushtetuese me të cilin është deklaruar e papranueshme kërkesa për konflikt kompetencash ndërmjet Presidentes dhe grupeve parlamentare, ka kërkuar emërimin e anëtarit të dytë në KQZ.
Në një komunikatë për media, PDK-ja ka deklaruar se ky vendim konfirmon qartësinë e rendit kushtetues dhe përcakton rolin e institucioneve në procesin e emërimeve në institucionet e pavarura.
“Pas këtij aktvendimi, PDK i kërkon Presidentes së Kosovës, Vjosa Osmani, emërimin e menjëhershëm të anëtarit të saj të dytë në Komisionin Qendror të Zgjedhjeve, në përputhje të plotë me Kushtetutën e Kosovës dhe praktikën e deritashme institucionale. Vonesat e mëtejshme në këtë proces janë të pajustifikueshme dhe cenojnë funksionimin e rregullt të institucioneve zgjedhore. Respektimi i Kushtetutës dhe garantimi i përfaqësimit të drejtë politik në KQZ janë obligime për të gjitha institucionet përgjegjëse”, thuhet në komunikatën e PDK-së.
Gjykata Kushtetuese e Kosovës e ka shpallur të papranueshme kërkesën e presidentes Vjosa Osmani për sqarimin lidhur me çështjen e emërimit të anëtarëve të Komisionit Qendror të Zgjedhjeve.
Osmani kishte kërkuar vlerësimin e “konfliktit në mes të kompetencave kushtetuese sipas nenit 113 (3) (1) të Kushtetutës së Republikës së Kosovës”, përkatësisht në mes të parashtrueses së kërkesës dhe “grupeve parlamentare si trupa të Kuvendit të Republikës së Kosovës” në ndërlidhje me emërimin e anëtarëve të Komisionit Qendror të Zgjedhjeve.
Cakolli: Presidentja sa më parë ta përmbyllë kompletimin e përbërjes së KQZ-së
Eugen Cakolli nga Instituti Demokratik i Kosovës vlerëson se ishte e pritshme që Gjykata Kushtetuese ta shpallte të papranueshme kërkesën e presidentes Vjosa Osmani lidhur me përbërjen e Komisionit Qendror të Zgjedhjeve.
“Me këtë, kjo temë bëhet ndër më të trajtuarat nga Gjykata dhe nuk lë hapësirë për dilema të reja artificiale. Kjo e mbyll edhe një herë tentimin për ta kthyer këtë në dilemë kushtetuese. Rregullat që ekzistojnë dhe janë zbatuar edhe në situata identike në të kaluarën duhet të zbatohen sërish njëjtë. Ideja që KQZ-ja duhet të pasqyrojë raportin e mandateve sikur Kuvendi është e gabuar dhe në shpërputhje me dizajnin kushtetues të vet institucionit. KQZ nuk është miniaturë e Kuvendit që riprodhon raportin e forcave politike. Për këtë arsye, përbërja e saj nuk është ndërtuar për të reflektuar dominimin e një subjekti, por për të ruajtur një ekuilibër që e mban procesin zgjedhor të besueshëm”, ka shkruar Cakolli në Facebook.
Ai i ka bërë thirrje presidentes që ta përmbyllë sa më parë kompletimin e përbërjes 11 anëtarëshe të KQZ-së.
“Prandaj, Presidentja duhet ta përmbyllë sa më parë kompletimin e përbërjes kushtetuese prej 11 anëtarësh të KQZ-së, duke e emëruar anëtarin e mbetur nga radhët e subjektit tjetër politik me të drejtë nominimi”, ka shkruar Cakolli.