Kur Banka Qendrore e Holandës konfirmoi këtë javë se kishte zhvendosur tonelata të arit të Holandës nga Amerika e Veriut, ajo tha se zhvendosja do t’ia mundësonte asaj të jetë "më e përgatitur për kriza të rënda", shkruan "BBC".
Rreth 86 tonë nga totali prej rreth 313 tonësh që mbaheshin në SHBA dhe Kanada u zhvendosën në Londër "pas rritjes së trazirave gjeopolitike", tha banka, në mënyrë që ari të ishte "lehtësisht i disponueshëm për përdorim në një situatë krize".
Pyetjet ishin të pashmangshme.
Pse po e bënin këtë holandezët? A po parashikonin ndonjë goditje të madhe ekonomike që po afrohej?
Duket se jo, por zhvendosja ishte qartësisht një reagim ndaj gjendjes së paqëndrueshme dhe të pasigurt në të cilën ndodhet bota, me luftërat tregtare dhe ushtarake që po i shtyjnë vendet të marrin masa paraprake dhe ta mbajnë arin e tyre më afër shtëpisë.
Në fillim të këtij viti, Franca njoftoi se kishte tërhequr rezervat e saja të arit nga SHBA-ja dhe i kishte kthyer në vend. Ndërkohë, Bundesbank e Gjermanisë transferoi më shumë se 216 tonë të arit nga vendet e ruajtjes jashtë vendit – 111 tonë nga New Yorku dhe 105 tonë nga Parisi – gjatë disa viteve që përfunduan në vitin 2016.
Është një strategji që është përdorur edhe më parë në periudha të paqëndrueshmërisë globale.
"Disa banka qendrore evropiane zhvendosën një pjesë të rezervave të tyre të arit në New York gjatë Luftës së Ftohtë", thanë analistët hulumtues Lina Thomas dhe Daan Struyven nga Goldman Sachs.
Joseph Cavatoni, ekspert i lartë i tregut në Këshillin Botëror të Arit, i tha BBC-së se ndërsa luftërat dhe tensionet tregtare po "ndikojnë në disa prej këtyre vendimeve", ato nuk ishin "në krye të listës" së faktorëve motivues.
Inflacioni, normat e interesit dhe thjesht pasja e arit në një vend ku mund të tregtohet shpejt luajtën gjithashtu rol.
“Mendoj se njerëzit po informohen më mirë për mënyrën se si t'i menaxhojnë rezervat e aseteve, si t'i rrisin ato dhe si të mendojnë më efektivisht për mënyrën se si të përfitojnë sa më shumë nga këto asete”, tha Cavatoni.
Banka Qendrore holandeze tha se ari i tërhequr nga SHBA-ja dhe Kanadaja midis marsit dhe gushtit të këtij viti tani po mbahej në kasafortat e Bankës së Anglisë.
"Ne presim që të mos na duhet kurrë t'i përdorim ato, por duhet të forcojmë qëndrueshmërinë dhe gatishmërinë tonë", tha guvernatori i De Nederlandsche Bank (DNB), Olaf Sleijpen.
Londra u konsiderua zgjedhja më e mirë për shkak të pozitës së saj si një qendër e madhe tregtare botërore. Nëse dëshiron të blesh ose të shesësh ar shpejt në një krizë, Londra është vendi ku duhet të jesh, gjë që e bën Bankën e Anglisë një vend të preferuar për ruajtjen e arit.
Banka e Anglisë është një nga kujdestarët më të mëdhenj të arit në botë. Nën institucionin 300-vjeçar në qendër të Londrës ndodhen rreth 400 mijë shufra ari me vlerë më shumë se 200 miliardë funtesh.
Sipas sondazheve të industrisë nga Këshilli Botëror i Arit, Banka e Anglisë mbetet vendi më i popullarizuar për ruajtjen e arit, por bankat qendrore po diversifikojnë gjithnjë e më shumë vendet ku e ruajnë metalin e çmuar.
Ku duhet të ruhet ari i një vendi është "gjithnjë e më shumë në qendër të vëmendjes së menaxherëve të rezervave", thotë Thomas dhe Struyven nga Goldman Sachs.
Në botën moderne, ka shumë mënyra për ta zhvendosur thesarin. Holandezët shitën rreth 59 tonë në New York dhe më pas blenë më shumë rezerva në Londër, që do të thotë se kjo sasi nuk kishte nevojë të transportohej përtej Atlantikut.
Por më shumë se 27 tonë u "transferuan fizikisht" nga SHBA-ja dhe Kanadaja në qytetin holandez Zeist. Një sasi e ngjashme u dërgua gjithashtu nga Zeist në Londër.
Kompanitë që kryejnë shërbime të tilla nuk flasin shumë për mënyrën se si kryhen operacionet, por është e drejtë të thuhet se masat e sigurisë dhe planifikimi janë të jashtëzakonshme për të shmangur rrezikun.
Cavatoni, nga Këshilli Botëror i Arit, tha se një qasje standarde për zhvendosjen e rezervave të arit ishte shitja e mallit në një vend dhe blerja e tij në një tjetër.
"Le të themi se e dua arin tim në New York dhe e kam në Londër. Mund ta shes në Londër, ta blej në New York, në të njëjtën ditë dhe në të njëjtën kohë, duke e regjistruar në mënyrë efektive si një transferim, pa pasur nevojë ta përfshij fizikisht në ndonjë ndryshim tjetër logjistik”, tha ai.
Ka vetëm disa kompani të përzgjedhura që merren me transportimin e arit përtej kufijve. Një prej tyre është Brink's Global Services, e cila i tha BBC-së se kohët e fundit kishte parë "rritje të kërkesës" nga bankat qendrore.
"Pasiguria e shtuar gjeopolitike dhe ekonomike, së bashku me rolin në rritje të arit si aktiv strategjik rezervë, duket se po kontribuojnë në këtë prirje", tha Nader Antar, nënkryetar ekzekutiv i Brink's.
Arsyeja pse ruajtja e arit është bërë një temë kaq e rëndësishme për bankat qendrore është se ato kanë blerë gjithnjë e më shumë ar. Por ruajtja e tij në vend ka një kosto, thanë Thomas dhe Struyven nga Goldman Sachs.
Gjatë katër vjetëve të fundit, bankat qendrore kanë grumbulluar mesatarisht 1,000 tonë ar në vit, dukshëm më shumë se mesatarja prej 500 tonësh në dekadën paraardhëse, sipas Këshillit Botëror të Arit.
Kjo prirje shtrihet që nga kriza financiare globale. Dhe pritet që ajo të rritet edhe më shumë gjatë vitit të ardhshëm.
Ari ka qenë në qendër të vëmendjes vitet e fundit. Çmimi i tij është rritur ndjeshëm, duke arritur një sërë rekordesh, duke kaluar 5,000 dollarë për ounce (28.35 gramë) në janar.
Ka disa arsye për rritjen e vlerës së tij, por një faktor kryesor ka qenë pozicioni i metalit të çmuar në psikikën njerëzore si një aset i ashtuquajtur "strehë e sigurt", ku investohet gjatë periudhave të trazirave financiare dhe gjeopolitike të shkaktuara nga luftërat tregtare dhe ushtarake.
Inflacioni dhe normat e interesit gjithashtu ndikojnë në popullaritetin e arit. Për shkak të rrallësisë së këtij malli dhe vlerës që i është atribuuar gjatë mijëra viteve, ai është deri diku rezistent ndaj rritjes së çmimeve dhe për këtë arsye shihet si një investim i mirë.
"Gjatë gjysmës së shekullit të fundit, çmimet e arit janë rritur shumë më shpejt se Indeksi i Çmimeve të Konsumit (CPI) – masa më e ndjekur e inflacionit", sipas bankës së investimeve Charles Schwab.
Ndërsa çmimi i arit ka rënë nga niveli rekord i parë në fillim të këtij viti, ai ende mbetet në një nivel historikisht të lartë.
Sipas studiuesve të Goldman Sachs, çmimi parashikohet të rritet në 4,900 dollarë për troy ounce (një troy ounce është 31.1 gramë) deri në fund të vitit 2026, 300 dollarë më shumë se në gusht.
Kërkesa për ar nga bankat qendrore është një nga arsyet kryesore pse çmimet po rriten, sipas Thomas dhe Struyven nga Goldman Sachs.