Në episodin e 42-të të podcastit PIKË me publicistin Veton Surroi, i ftuar është inxhinieri Agron Dida.
Ndryshim paradigmatik, universitete fleksibël dhe ruajtja e identitetit – tri këshillat e Didës për arsimin
Në një bashkëbisedim në podcastin PIKË me publicistin Veton Surroi, inxhinieri Agron Dida, ka dhënë tri këshilla për transformimin e arsimit në Kosovë, duke theksuar se sistemi arsimor duhet të adaptohet me ndryshimet e mëdha globale dhe teknologjike, duke mos harruar ruajtjen e identitetit kombëtar.
Dida thekson rëndësinë e pranimit të ndryshimeve radikale të paradigmave globale, duke i përshkruar ato si një “cunami” që përmbys çdo gjë dhe kërkon adaptim. Ai nënvizon se edukimi është themeli i këtij ndryshimi dhe se adaptimi i nxënësve dhe i sistemit arsimor ndaj këtyre ndryshimeve është domethënës për të siguruar suksesin.
Ai propozon rikonfigurimin e universiteteve dhe institucioneve arsimore, duke u bazuar te fleksibiliteti dhe inovacioni. Sipas tij, koncepti tradicional i universiteteve si “tempuj të diturisë” duhet të ndryshojë; programet mësimore dhe doktoraturat mund të zhvillohen në mënyra më të shpejta dhe praktike, duke përfituar nga teknologjitë moderne dhe inteligjenca artificiale, por duke ruajtur cilësinë e aftësimit.
Dida theksoi rëndësinë e ruajtjes së dimensionit njerëzor dhe identitar në arsimin e Kosovës. Ai thotë se arsimtarët dhe nxënësit duhet të kujdesen për vetveten dhe për kombin, duke ruajtur gjuhën, kulturën dhe historinë kombëtare, si elemente fundamentale që duhet të integrohen në mësimdhënie dhe praktikat arsimore. Ai thekson gjithashtu nevojën për të sjellë ekspertë të kualifikuar në vend dhe për të reduktuar emigrimin e trurit nga Kosova.
Dida: Inteligjenca artificiale mund ta transformojë mësimin në Kosovë
Inxhinieri Agron Dida, në një bashkëbisedim në podcastin PIKË me publicistin Veton Surroi, ka diskutuar potencialin e përdorimit të inteligjencës artificiale (IA) në arsimin e Kosovës, duke theksuar se kjo mund të përmirësojë ndjeshëm përparimin e nxënësve dhe të rrisë motivimin për të mësuar.
Dida ka treguar për një përvojë të suksesshme në Nigeri, ku përdorimi i veglave të IA në fushat problematike të gjuhës dhe të njohjes së tekstit ka sjellë përmirësim të ndjeshëm te nxënësit e dobët.
Ai theksoi se eksperimenti ishte pjesë e një studimi standardizues të PISA-s, në bashkëpunim me Bankën Botërore, i cili e konsideron këtë qasje shumë kredibile.
Dida argumentoi se për të riprodhuar këtë sukses në Kosovë, duhet të ekzistojnë disa faktorë: gatishmëria institucionale, kushtet digjitale (qasje në internet, pajisje teknologjike) dhe trajnim adekuat i arsimtarëve. Ai theksoi se, edhe pse infrastruktura e internetit në Kosovë është relativisht e mirë (78–80% depërtueshmëri), problemi mbetet te mjedisi institucional dhe mungesa e pajisjeve kompjuterike në shkolla, duke sugjeruar përdorimin e telefonave mobil si alternativë.
“Inteligjenca artificiale nuk do të zëvendësojë arsimin tradicional, por do të shërbejë si suplement, duke mbështetur nxënësit dhe mësuesit në mënyrë kreative”, ka thënë ai.
Ai propozoi ndryshime rrënjësore në metodologjinë e mësimdhënies, duke e kthyer arsimtarin në rol tutorësh që udhëzojnë nxënësit për të zgjidhur probleme reale, ndërsa nxënësit fitojnë përvojë praktike dhe aftësi për përdorimin e teknologjive të reja.
Dida: Korrupsioni në PTK nisi me tenderin e telefonisë mobile
Në një bashkëbisedim në podcastin PIKË me publicistin Veton Surroi, inxhinieri Agron Dida ka rrëfyer detaje mbi procesin e tenderimit për telefoninë mobile në Kosovë në fillim të viteve 2000, duke pretenduar se aty ka nisur “manifestimi më i fuqishëm i korrupsionit të rëndë” në Postën dhe Telekomin e Kosovës (PTK).
Sipas Didës, përgatitja e tenderit për operatorin mobil ishte kundërshtuar nga përfaqësues të UNMIK-ut, të cilët, siç tha ai, kishin arsyetuar se “nuk ka kushte” për një proces të tillë. Ai theksoi se kishte pasur ide që telefonia mobile e Serbisë të zgjerohej në Kosovë, por ai kishte qenë kategorikisht kundër.
Dida tregoi se në garë kishin marrë pjesë disa kompani ndërkombëtare, përfshirë “Siemens” nga Austria dhe “Alcatel” nga Franca, ndërsa “Motorola” ishte tërhequr nga procesi. Ai shpjegoi se kishte formuar një komision vlerësues prej pesë anëtarësh – jurist, ekonomist, inxhinier dhe nga një përfaqësues të KFOR-it dhe UNMIK-ut – për të garantuar transparencë.
Sipas tij, komisioni kishte vendosur unanimisht që “Siemens” të shpallej fitues i tenderit, por dy përfaqësuesit ndërkombëtarë nuk e kishin nënshkruar dokumentin e vlerësimit.
“Por unë e shpalla zyrtarisht “Siemensin” fitues”, ka treguar ai.
Ai pretendon se pas kësaj ishte larguar nga detyra në mënyrë arbitrare nga administratori i atëhershëm i Kosovës, Kouchner, me arsyetimin për “mungesë të vazhdueshme bashkëpunimi”. Sipas tij, më pas kontrata ishte nënshkruar me “Alcatel” dhe ishte përfshirë edhe Monaco Telecom në sistemin e faturimit.
Dida hodhi akuza të rënda për përpjekje për korrupsion, duke deklaruar se i ishin ofruar shuma milionëshe parash dhe madje një pronë në Monako në këmbim të nënshkrimit të kontratës me “Alcatel”.
Ai gjithashtu kritikoi mungesën e mbështetjes nga Qeveria e Përkohshme e asaj kohe, duke thënë se mosreagimi institucional hapi rrugën për degradimin e PTK-së.