Vështrime

Pesë këshillat e Escobarit

Javën e kaluar kam shkruar se si mbledhja e fundit e “Ballkanit të Hapur” u duk si një barsoletë ballkanase. Sidoqoftë, këtë barsoletë me një serb, boshnjak, malazias dhe shqiptar e bëri serioze një amerikan. Gjatë fjalës së tij z. Gabriel Escobar vendosi pesë parimet mbi të cilat SHBA-ja mbështet “Ballkanin e Hapur”. Kësisoj, z. Escobar praktikisht ua prezantoi liderëve të rajonit një shtegdaljeje nga lëmshi i sikletshëm ku e kanë futur veten me “Ballkanin e Hapur”.

Ajo çfarë SHBA-ja kërkon është “evropianizimi” i “Ballkanit të Hapur”. Pra, “Ballkani i Hapur” duhet të integrohet brenda procesit të zgjerimit. Këtë duhet ta bëjë praktikisht duke u integruar brenda kuadrit politik dhe institucional të Procesit të Berlinit. Ose mund të mbetet kështu si është: cirk i padobishëm politik

Javën e kaluar kam shkruar se si mbledhja e fundit e “Ballkanit të Hapur” u duk si një barsoletë ballkanase. Sidoqoftë, këtë barsoletë me një serb, boshnjak, malazias dhe shqiptar e bëri serioze një amerikan. Gjatë fjalës së tij z. Gabriel Escobar vendosi pesë parimet mbi të cilat SHBA-ja mbështet “Ballkanin e Hapur”. Kësisoj, z. Escobar praktikisht ua prezantoi liderëve të rajonit një shtegdaljeje nga lëmshi i sikletshëm ku e kanë futur veten me “Ballkanin e Hapur”.

Fillimisht z. Escobar që në fillim e bëri të qartë se Amerika sot nuk është Amerika e para njëzet vjetëve. Prandaj, ai tha: “Ne nuk e shohim Ballkanin Perëndimor nga këndvështrimi i problemeve të ‘90-ave, por nga prizmi i mundësive të shekullit XXI”. Ky ishte mesazh ndoshta më i rëndësishëm dhe më i nënvlerësuar i takimit. Me fjalë të tjera, Serbia ka qenë “problem” në vitet ‘90, por sot është “mundësi”. Dhe këtu nuk dua të them se kjo është një gjë e keqe apo e mirë – kjo varet nga shumë të panjohura, por gjëja e parë që duhet të bëjmë është të njohim në diskursin tonë publik se pozicionimi i SHBA-së karshi aktorëve të rajonit ka ndryshuar. Faktori shqiptar nuk e ka tapinë e aleancës amerikane. Serbia është shtet më i madh i rajonit në kuptimin gjeografik, ushtarak dhe ekonomik. Si e tillë SHBA-ja me të drejtë dhe kokëftohtë sheh potencialin e mundësive që sjell një aleancë më e afërt me shtetin serb. Pra, me fjalë të tjera, për SHBA-në, Serbia në Ballkan do të duhej të ishte ajo çfarë është Gjermania në Evropë, Japonia në Azi apo Izraeli në Lindje të Mesme. Unë nuk e di përgjigjen se si duhet të pozicionohemi karshi këtij realiteti të ri, por për fillim besoj se duhet të njohim këtë realitet të ri dhe të fillojmë një debat se cilat janë pasojat nga një strategji amerikane, e cila në epiqendër të saj karshi Ballkanit njeh dhe legjitimon pozitën dominuese të Serbisë në rajonin tonë.