Vështrime

Jordania: 100 vjet shtetësie, mrekulli për shekullin e parë e sfida për shekullin e ri

Vjet, më 1 shtator, Libani zyrtar festoi 100-vjetorin e themelimit me kufijtë e sotëm, kurse ky festim zyrtar u prit ndryshe prej opozitës si “krijesë” e Francës kolonialiste, e cila me Britaninë e Madhe - në bazë të marrëveshjes sekrete Sykes-Picot në maj 1916 - krijuan kufijtë e Lindjes së Mesme ashtu siç duket tani. Ndaj, nëse shikohen kufijtë tani duken se janë vizituar lehtë me vizore, e vetë ministri britanik i kolonive W.Churchil u lavdërua më 1921 se ai në një pasdite shumë shpejt i caktoi me vizore kufijtë e Jordanisë.

Jordania po hyn në shekull të ri me sfida të reja, por përvojat e shekullit të parë dhe deklarimi i mbretit Abdulla II për reforma politike dhe ligjore janë çelës për një përtëritje të Jordanisë si vend demokratik properëndimor

Vjet, më 1 shtator, Libani zyrtar festoi 100-vjetorin e themelimit me kufijtë e sotëm, kurse ky festim zyrtar u prit ndryshe prej opozitës si “krijesë” e Francës kolonialiste, e cila me Britaninë e Madhe - në bazë të marrëveshjes sekrete Sykes-Picot në maj 1916 - krijuan kufijtë e Lindjes së Mesme ashtu siç duket tani. Ndaj, nëse shikohen kufijtë tani duken se janë vizituar lehtë me vizore, e vetë ministri britanik i kolonive W.Churchil u lavdërua më 1921 se ai në një pasdite shumë shpejt i caktoi me vizore kufijtë e Jordanisë.

Vërtet Jordania e sotme ishte deri më 1918 pjesë e Vilajetit të Sirisë, ku në Damask, më 8 mars 1920, u shpall pavarësia e Sirisë së madhe nga një kuvend që u zgjodh sipas ligjit osman duke përgatitur një kushtetutë përparimtare për atë kohë, e cila e caktoi një sistem parlamentar dhe laik për shtetin e ri. Mirëpo Franca dhe Britania modifikuan marrëveshjen e 1916-s dhe e zbatuan atë me forcë duke eliminuar ndërtimin e demokracisë së parë në rajon. Ndaj vlen të përmendet këtu libri i historianes amerikane Elizabith F. Thompson “How the West Stole Democracy from the Arabs”, i cili u botua më 2020, pra në 100-vjetorin e atij sistemi demokratik e laik që u inspirua prej Perëndimit.