Shtojca për Kulturë

Enver Hoxha, Fadil Hoxha dhe Josip Broz Tito: Kosova si pikë ndarëse dhe përafruese

Bulevardi “Mareshali Tito” në Prishtinë, më 1963

Periudha e faktorizimit politik të Shqipërisë, e cila vetëm nga vitet ‘60 dhe ‘70 filloi që në arenën ndërkombëtare të konsiderohej si shtet plotësisht i pavarur dhe njëkohësisht faktorizimi i shqiptarëve në RSFJ, që po kalonin periudhën e vonuar të rilindjes kombëtare, ndikuan jo vetëm në institucionalizimin e vetëdijes kombëtare dhe politike të shqiptarëve, por për herë të parë përafroi edhe mundësinë për zgjidhjen e çështjes së shqiptarëve në Jugosllavi. Enver Hoxha në Shqipëri dhe Fadil Hoxha në Kosovë, që të dy mbështetnin idenë që shqiptarët të shfrytëzonin sa më shumë mundësitë legale për barazi kombëtare të shqiptarëve dhe avancimin e statusit të Kosovës

 

Periudha e faktorizimit politik të Shqipërisë, e cila vetëm nga vitet ‘60 dhe ‘70 filloi që në arenën ndërkombëtare të konsiderohej si shtet plotësisht i pavarur dhe njëkohësisht faktorizimi i shqiptarëve në RSFJ, që po kalonin periudhën e vonuar të rilindjes kombëtare, ndikuan jo vetëm në institucionalizimin e vetëdijes kombëtare dhe politike të shqiptarëve, por për herë të parë përafroi edhe mundësinë për zgjidhjen e çështjes së shqiptarëve në Jugosllavi. Enver Hoxha në Shqipëri dhe Fadil Hoxha në Kosovë, që të dy mbështetnin idenë që shqiptarët të shfrytëzonin sa më shumë mundësitë legale për barazi kombëtare të shqiptarëve dhe avancimin e statusit të Kosovës

Republika Popullore Federative e Jugosllavisë, që nga periudha e pasluftës (1945) e deri në fillim të viteve ‘60 të shekullit XX, dëshmoi në praktikë se politika e përqendrimit të pushtetit nuk i kishte zgjidhur kundërthëniet kombëtare, politike dhe ekonomike në Federatën Jugosllave. Prandaj Jugosllavia në fillim të viteve ‘60 të shekullit XX fillon reformat që synonin decentralizimin e shtetit dhe të partisë. Me Kushtetutën e vitit 1963, RPF e Jugosllavisë ndërroi emrin në Republika Socialiste Federative e Jugosllavisë, ndërsa statusi i Kosovës (që vazhdonte të quhej Kosova dhe Metohia) u avancua nga rajon në krahinë autonome, duke u barazuar në të drejta me Vojvodinën.

Ky ndryshim i vogël dhe pozitiv për Kosovën erdhi pas një periudhe të gjatë të përndjekjes ndaj shqiptarëve (aksioni i mbledhjes së armëve dhe i shpërnguljes së tyre për në Republikën e Turqisë), gjë që kishte ndikuar që raportet, edhe ashtu të tendosura ndërmjet shqiptarëve dhe serbëve, të rëndonin edhe më shumë marrëdhëniet shtetërore ndërmjet Shqipërisë dhe Jugosllavisë.