Shtojca për Kulturë

Dija albanologjike e Joklit një shekull më vonë

Norbert Jokl (25 shkurt 1877 – 6 maj 1942)

Pesëdhjetë vjet më parë, në kolokuiumin e rëndësishëm në 30-vjetorit të zhdukjes së Norbert Joklit nga nazistët, Eqrem Çabej figurën e tij e vendoste në radhën e historikisht të më­dhenj­ve të shkencës al­ba­nologjike. E shquante si mjeshtër të vërtetë, që kishte sjellë frymë të re, gjerësi në metodë, thellim qenësor në njo­hjen shkencore të shqipes. Në atë bilanc Çabej nuk ngurronte që veprën e Joklit ta cilësonte të mbetur torso: e papërfunduar në shumë anë. Megjithatë, rezultate të shënueshme të tij shtriheshin në shumë fusha, preknin të gjitha aspektet e studimit të shqipes.

 

Ata që e kanë njohur Norbert Jokl-in, i kanë theksuar tiparet e tij prej shkencëtari serioz, kritik, objektiv dhe kër­kes­tar, njeriu të butë dhe të afrueshëm. Sipas E. Çabejtë: “ Norbert Jokli ishte njeri i parimeve dhe me karakter. Mik i madh i natyrës dhe kafshëve, në sjellejet në jetën e përditshme me kolegët dhe studentët ishte dashamirës dhe i gatshëm për ndihmë dhe gjithashtu shumë korrekt... Në kritikën shkencore ai ndiqte si rregull parimin 'suaviter in modo, fortiter in re'”. Çabej shprehte keqardhjen për fatin e materialeve që kishte mbledhur Jokli në punën e tij frymëgjatë lidhur me etimologjitë. e të tjerët e kanë theksuar objektivi­tetin dhe paan­shmërinë në vë­shtrimet e tij

Pesëdhjetë vjet më parë, në kolokuiumin e rëndësishëm në 30-vjetorit të zhdukjes së Norbert Joklit nga nazistët, Eqrem Çabej figurën e tij e vendoste në radhën e historikisht të më­dhenj­ve të shkencës al­ba­nologjike. E shquante si mjeshtër të vërtetë, që kishte sjellë frymë të re, gjerësi në metodë, thellim qenësor në njo­hjen shkencore të shqipes. Në atë bilanc Çabej nuk ngurronte që veprën e Joklit ta cilësonte të mbetur torso: e papërfunduar në shumë anë. Megjithatë, rezultate të shënueshme të tij shtriheshin në shumë fusha, preknin të gjitha aspektet e studimit të shqipes.

Në studimin “Albanisch” të vitit 1917 Jokli gjendjen e studimeve krahasuese për shqipen e kishte vlerësuar si vijon: “Gjuha e shqipëtarëve deri sot ka mbetur fëmijë jetim i gjuhësisë indoeuropiane.” Me këtë ai kup­tonte se në studimet për shqipen kishte pak hulumtues, shumë çështje që prisnin zgjidhje. Kjo ndodhte për arsye të ndrysh­me, si: gjendja e gjuhës si e veçantë, e vetme brenda degës, e vërshuar nga elemente të huaja, me dokumentim të vonë; rrethana të jashtme që lidhen me prapa­mbet­jen e vendit, me mungesën e gjurmimit sistematik të dialekteve, të thesarit leksikor, etj. Këtë vle­rësim e kishin rimarrë E. P. Hamp më 1966, W. Fiedler më 2006, B. Joseph më vonë, edhepse ndërkohë kanë ndodhur zhvi­llime të shoqë­ruara me ndry­shime paradigmash, konceptesh dhe mënyrash të studi­mit, zhven­dosje bërthamash të interesimit (Schwehr­punk­t), hapje hori­zontesh të reja. Janë krijuar përvoja dhe qendra të studimit sis­te­matik të gjuhës ndër shqiptarë.