Në dimrin e vitit 1912, në viset e Luginës së Preshevës, por edhe më gjerë filloi instalimi “i pushtetit të ri“, që në fakt ishte pushtet ushtarak, i ndihmuar nga banda kriminale të njohura si “policia popullore“, që iu binin kryq e tërthorë vendbanimeve të okupuara të Luginës së Preshevës.
Masat e reja shtrënguese ishin drejtuar drejt prishjes së sistemit pronësor ekzistues, sepse sipas përpiluesve të strategjisë së pastrimit etnik të këtyre viseve, marrëdhëniet ekzistuese pronësore i kishin imponuar në kohën e Perandorisë Osmane pozitën nënshtruese popullatës minoritare serbe, shkruan sot Skënder Latifi në Koha Ditore.
Mbështete KOHËN. Ruaje të vërtetën.
Gazetaria profesionale është interes publik. Mbështetja juaj ndihmon që ajo të mbetet e pavarur dhe e besueshme. Kontribuoni edhe ju. 1 euro e bën dallimin.
Letër lexuesit — pse po kërkojmë mbështetjen tuaj KontribuoRrethanat e reja – trevat e Luginës së Preshevës në kuadër të Qarkut të Kumanovës
Më 25 dhjetor 1913, Ministria e Punëve të Brendshme ia drejtoi Kuvendit në Beograd propozimin mbi bashkimin e “viseve të çliruara“ me Mbretërinë e Serbisë.
Kjo kërkesë ishte si rrjedhojë e proklamatës së mbretit Petër, të datës 7 shtator 1913. Në këtë rast “viset e çliruara“ u ndanë në dymbëdhjetë rrethe, në dyzet e pesë qarqe. Banorët e “viseve të çliruara“ u bënë nënshtetas të Mbretërisë së Serbisë. Lugina e Preshevës u radhit në Qarkun e Kumanovës. Presheva si qendër e rrethit në këtë kohë përbëhej nga nëntë komuna, përfshirë këtu edhe ato të Bujanocit, Bilaçit, Zhunicës e të tjera.
(Detajet mund t’i gjeni në numrin e sotëm të Kohës Ditore)