Vaksina kundër lisë së ujit mund të ulë rrezikun nga demenca

Vaksina kundër Herpes Zoster (e njohur si “lija e ujit”) jo vetëm që mbron nga infeksioni, por mund të ulë edhe rrezikun e demencës, sulmit në tru dhe infarktit, ka shkruar The Guardian

“Kemi një vaksinë që funksionon shumë mire. Por ka një lodhje nga vaksinat te njerëzit kohët e fundit”, ka thënë doktori Andrew Wallach.

Çka është herpes zoster?

Ky është një infeksion viral që shkaktohet nga i njëjti virus që shkakton lija e ujit. Pasi kalon lijën e ujit, virusi mbetet në trup dhe mund të rikthehet më vonë si herpes zoster, zakonisht pas moshës 50 vjeçe.

Simptomat kryesore janë: dhimbje (zakonisht e para që shfaqet), kruarje dhe ndjeshmëri në lëkurë, skuqje dhe flluska, shpesh në një anë të trupit.

Në disa raste mund të ketë edhe temperaturë, lodhje dhe dhimbje koke.

Rreth 1-4 për qind e rasteve kërkojnë shtrim në spital, sidomos te të moshuarit dhe personat me imunitet të dobët.

Pse shfaqet?

Virusi qëndron “i fjetur” në trup dhe mund të aktivizohet nga dobësimi i imunitetit, stresi dhe sëmundje si diabeti

Po. Vaksina kundër herpes zoster, Shingrix, ndihmon dhe është mbi 90 për qind efektive te personat mbi 50 vjeç.

Kjo vaksinë ul rrezikun për t’u sëmurë, e bën sëmundjen më të lehtë nëse ndodh dhe parandalon komplikime serioze.

Një nga komplikimet më të zakonshme është dhimbja kronike e nervave, e njohur si Neuralgjia postherpetike.

“Kjo dhimbje mund të zgjasë muaj apo edhe vite”, ka shpjeguar doktoresha Rosanne Leipzig.

Efektet anësore

Sipas Qendrës për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve, vaksina është e sigurt dhe pa efekte serioze.

Megjithatë, mund të ketë afekte anësore si dhimbje dhe ënjtje në vendin e injeksionit, temperaturë të lehtë apo dhimbje muskujsh.

Këto zakonisht kalojnë brenda pak ditësh.

Vaksinën rekomandohet ta marrin të gjithë njerëzit mbi 50 vjeç (2 doza) dhe persona mbi 19 vjeç me imunitet të dobët.

Vaksina nuk rekomandohet për persona që aktualisht janë të sëmurë me herpes zoster, gra shtatzëna dhe ata që kanë pasur reaksion alergjik ndaj vaksinës.

Ani pse një në tre persona mund të preket nga kjo sëmundje, vetëm rreth 35 për qind e të rriturve mbi 60 vjeç në SHBA janë vaksinuar.

Ekspertët theksojnë se, përveç mbrojtjes nga sëmundja, vaksina mund të ketë përfitime më të gjera për shëndetin e trurit dhe zemrës, ndaj ia vlen të merret në konsideratë.

A mund ta ulë vaksina kundër lisë së ujit rrezikun e demencës?

Studime të shumta sugjerojnë se vaksina kundër Herpes Zoster mund të lidhet me një rrezik më të ulët për Demenca.

“Ka prova të forta për lidhjen mes vaksinës dhe rrezikut më të ulët të demencës”, ka thënë Emily Rayens nga Kaiser Permanente në California.

Një studim i vitit 2026 zbuloi se personat e vaksinuar me Shingrix kishin 51 për qind më pak rrezik për demencë, ani pasi u morën parasysh faktorë si mënyra e jetesës dhe statusi ekonomik.

Pse mund të ndodhë kjo?

Sipas Dr Pascal Geldsetzer, ka dy shpjegime të mundshme:

1. Virusi dhe truri
   Viruse si ai i herpes zoster mund të qëndrojnë në trup dhe të riaktivizohen, duke krijuar stres kronik për sistemin imunitar.
   “Kjo mund të ndikojë në proceset inflamatore që lidhen me sëmundje kronike, përfshirë demencën”, ka shpjeguar ai.
2. Efekti më i gjerë i vaksinës
   Vaksina mund të forcojë sistemin imunitar në mënyrë më të gjerë, jo vetëm kundër virusit.

Megjithatë, ekspertët theksojnë se duhen studime më të thelluara për të vërtetuar plotësisht këtë lidhje.

“Mund të kemi një zgjidhje të lirë dhe të lehtë për t’u përdorur që ndihmon në parandalimin e demencës”, ka shtuar Geldsetzer.

Përfitime të tjera të mundshme

Disa studime sugjerojnë se vaksina mund të ulë edhe rrezikun për infarkt dhe sulm në tru

Pse ia vlen vaksina?

Edhe pa lidhjen me demencën, vaksina mbetet shumë e rëndësishme për të parandaluar komplikimet e herpes zoster, si dhimbja kronike e nervave.

“Nëse ekziston mundësia që të mbrojë edhe nga demenca, pse jo?”, ka thënë doktori Andrew Wallach.

Si trajtohet herpes zoster?

Nëse sëmureni, trajtimi kryesor janë ilaçet antivirale, që funksionojnë më mirë nëse merren brenda 72 orëve nga shfaqja e skuqjes.

Sipas Organizatës Botërore të Shëndetit, trajtimi i hershëm është shumë i rëndësishëm.

Ndihmojnë gjithashtu edhe qetësuesit kundër dhimbjes, losione si kalamina dhe kompresa të ftohta.