Foshnjat e modifikuara gjenetikisht afrohen drejt realitetit, por debati etik mbetet i hapur

Përparimet në shkencën e modifikimit gjenetik kanë afruar mundësinë që në të ardhmen të korrigjohen sëmundje të trashëguara që para lindjes. Megjithatë, përdorimi i kësaj teknologjie te embrionet njerëzore vazhdon të shkaktojë debate të mëdha shkencore dhe etike, ka shkruar CNN.

Konsensusi shkencor – dhe ligji në më shumë se 70 shtete – e ka pranuar prej kohësh se është e rrezikshme të përdoret teknika për rregullimin e linjës embrionale njerëzore, procesin e manipulimit të ADN-së për të shmangur sëmundje gjenetike dhe për të parandaluar kalimin e tyre nga brezi në brez.

Gjithsesi, një hulumtim i ri ka gjetur se tani është e mundshme të bëhet modifikimi i ADN-së me saktësi të jashtëzakonshme, duke sugjeruar se kjo çështje po i afrohet shumë njerëzimit. Megjithatë, shkencëtarët paralajmërojnë se mbeten pengesa të konsiderueshme para se të arrihet në pikën kur gjithçka të konsiderohet e sigurt.

Video nga Oliver Bower nga Universiteti i Cambridget:

Një embrion njerëzor i modifikuar, në javën e parë pas fekondimit, teksa ndahet nga një qelizë e vetme për t’u shndërruar përfundimisht në një strukturë prej 200 qelizash të quajtur blastociste.

Edhe Lifestyle 5 muaj më parë Po testohet nëse modifikimi i gjeneve mund të ulë nivelin e yndyrës së dëmshme në gjak

Teknika më e njohur, CRISPR-Cas9, ka revolucionarizuar mjekësinë, por shkencëtarët kanë paralajmëruar se mund të shkaktojë ndryshime të padëshiruara në ADN.

Kërkimet më të fundit kanë përdorur një version më të avancuar, të quajtur “base editing”, i cili mund të ndryshojë vetëm një pjesë shumë të vogël të ADN-së me më shumë saktësi. Dy studime të reja kanë treguar se kjo metodë mund të përdoret në embrione njerëzore për kërkime shkencore, duke ulur rrezikun e dëmtimeve të mëdha gjenetike.

“‘Base editing’ mund të ndryshojë me saktësi një çift bazash të ADN-së në një gjenom njerëzor prej rreth 3 miliardë çifte bazash. Kjo është një arritje e jashtëzakonshme”, ka thënë studiuesja Kathy Niakan.

Megjithatë, ekspertët theksojnë se teknologjia është ende larg përdorimit për krijimin e foshnjave të modifikuara gjenetikisht. Problemet kryesore mbeten mozaicizmi (kur ndryshimi gjenetik nuk ndodh në të gjitha qelizat) dhe ndryshimet e paqëllimshme në pjesë të tjera të ADN-së.

“Ky është një udhëtim i gjatë me shumë hapa. Kemi bërë disa hapa përpara, por ende jemi në fillim”, ka thënë studiuesi Dietrich Egli.

Shkencëtarët thonë se kjo teknologji mund të ndihmojë në të ardhmen familjet që rrezikojnë t’u transmetojnë fëmijëve sëmundje të rënda gjenetike. Por kritikët paralajmërojnë për rrezikun e kalimit nga trajtimi i sëmundjeve te krijimi i të ashtuquajturave “foshnja të dizajnuara”, ku gjenet ndryshohen për tipare të dëshiruara.

“Problemi i mozaicizmit ende nuk është zgjidhur dhe ne nuk i kuptojmë plotësisht efektet afatgjata të ndërhyrjes”, ka thënë bioeticistja Laurie Zoloth.

Edhe Lifestyle 11 muaj më parë Fëmijë pa sëmundje trashëguese falë kombinimit të tri ADN-ve

Ekspertët paralajmërojnë gjithashtu se kjo teknologji mund të thellojë pabarazitë sociale, nëse vetëm njerëzit më të pasur do të kenë mundësi ta përdorin.

Për momentin, shumica e vendeve e kufizojnë ose e ndalojnë modifikimin gjenetik të embrioneve që synon lindjen e fëmijëve. Shkencëtarët kërkojnë rregulla të qarta që të lejojnë kërkimin, duke parandaluar përdorimet e rrezikshme të kësaj teknologjie.