Derisa Izraeli po lëviz për të zgjeruar kontrollin e tij mbi Bregun Perëndimor — duke nxitur dënim ndërkombëtar — janë ngritur shqetësime serioze për trashëgiminë kulturore të këtij territori.
Një projektligj i ri, që synon krijimin e një autoriteti civil izraelit për administrimin e antikiteteve dhe lokaliteteve arkeologjike në Bregun Perëndimor, është denoncuar nga grupe aktiviste, të cilat pretendojnë se ai shkel të drejtën ndërkombëtare.
Projektligji, i miratuar për lexim të parë nga anëtarët e Komitetit Ministror për Legjislacion të Knessetit (Kuvendit të Izraelit) më 8 shkurt, do t’i jepte “kompetenca të gjera” ministrit të Trashëgimisë — aktualisht Amihai Eliyahu — për të emëruar këshillin Drejtues, për të shpallur zona si lokalitete antikitetesh dhe për të shpronësuar toka dhe objekte arkeologjike në të gjithë Bregun Perëndimor. Ai pritet t’i nënshtrohet leximit të parë, të dytë dhe të tretë në Knesset Plenu — organi qendror autoritativ i parlamentit izraelit — dhe parashikohet të miratohet më vonë gjatë këtij muaji.
Grupet “Peace Now” dhe “Geneva Initiative”, së bashku me OJQ-në izraelite “Emek Shaveh”, publikuan një deklaratë të përbashkët ku shprehin shqetësimin e tyre për këtë projektligj mbi trashëgiminë. Letra e përshkruan projektligjin si një “aneksim ekstraterritorial” që “paraqet një kërcënim serioz për qëndrueshmërinë e një zgjidhjeje të negociuar me dy shtete”.
Gjithashtu thuhet se projektligji shkel Konventën e Hagës të vitit 1954 dhe Konventën e Katërt të Gjenevës, “të cilat ndalojnë një fuqi pushtuese të bëjë ndryshime të përhershme institucionale ose të ushtrojë të drejta sovrane”. Deklarata shton se “zbatimi i autoritetit izraelit në Zonat A dhe B do ta çmontonte praktikisht Marrëveshjen Oslo II, e cila ia caktoi përgjegjësinë civile për antikitete autoritetit palestinez”.
Marrëveshjet e Oslos e ndanë Bregun Perëndimor në tri zona administrative: Zona A, Zona B dhe Zona C. Sipas këtyre marrëveshjeve, trashëgimia në Zonat A dhe B administrohet nga Autoriteti Palestinez (ndërsa Izraeli kontrollon sigurinë në Zonën B), ndërsa Izraeli ka autoritet mbi trashëgiminë në Zonën C. Sipas deklaratës: “Korniza e Oslo II e njohu se këto site të lashta janë trashëgimi e përbashkët e izraelitëve dhe palestinezëve dhe parashikoi krijimin e një komiteti të përbashkët izraelito-palestinez për administrimin e antikitetit (Shtojca III, Neni 2: Arkeologjia). Komiteti nuk u mblodh kurrë, por logjika që qëndroi pas krijimit të tij është më aktuale se kurrë.”
Në një postim të fundit në Facebook, ministri izraelit i Trashëgimisë Amichai Eliyahu, anëtar i partisë ultranacionaliste të ekstremit të djathtë Otzma Yehudit — pjesë e qeverisë izraelite — konfirmoi planet për të ecur përpara “me krijimin e një Autoriteti të pavarur të Antikitetit për Judenë dhe Samarinë” (terma të përdorur nga lëvizja e kolonëve për Bregun Perëndimor).
Ai shkroi: “Dhe bota po vëzhgon dhe po e kupton mesazhin: populli i Izraelit nuk do t’i braktisë vendet e lindjes së tij… Sovraniteti nuk është një deklaratë. Është një veprim. Nuk ka nevojë për devotshmëri të rreme apo mohim. Po, ne po pushtojmë. Ashtu siç Jozefi pushtoi tokën e Abrahamit, Isakut dhe Jakobit, paraardhësve të tij”.
Ai vazhdoi: “Izraeli merr përgjegjësi të plotë për trashëgiminë e tij… Ajo që po bëjmë tani është thjesht të kujdesemi siç duhet për këtë trashëgimi”.
Grupet aktiviste që qëndrojnë pas letrës kritike e quajnë këtë lëvizje një grabitje toke. Shumë nga 6 mijë lokalitetet arkeologjike në Bregun Perëndimor ndodhen brenda ose pranë qyteteve palestineze, dhe deklarata thekson se “pushteti për të shpallur site dhe për të shpronësuar toka krijon një justifikim ligjor për vendosjen e kontrollit izraelit thellë brenda qendrave të banuara palestineze”.
Masat e reja, të shpallura gjithashtu më 8 shkurt, që do të zgjeronin kontrollin izraelit mbi Bregun Perëndimor për të përfshirë Zonat A dhe B, dhe do ta bënin më të lehtë për kolonët marrjen e tokave palestineze në zona nën administrim palestinez, kanë shtuar ndjesinë e urgjencës. Këto masa pritet të miratohen nga komandanti më i lartë ushtarak izraelit për Bregun Perëndimor.
(Marrë nga “The Art Newspaper”)