Në episodin e 33-të të podcastit PIKË me publicistin Veton Surroi, i ftuar është një prej ekspertëve më eminent të ekonomisë, Muhamet Mustafa. (Pjesa e dytë)
Mustafa: Demonstratat e ’81-shit ishin të dëmshme për Kosovën
Një prej veprimtarëve politik gjatë Jugosllavisë, Muhamet Mustafa, ka thënë se demonstratat e vitit 1981 – pavarësisht se e rritën vetëdijen ndërkombëtare për problemet në Kosovë – në thelb ishin të dëmshme për zhvillimet politike të vendit.
Në një bashkëbisedime në podcastin PIKË me Veton Surroin, Mustafa theksoi se protestat çuan në spostimin e shumicës së kuadrove me taban kombëtar, duke krijuar “varfërim të elitës politike”, çka më pas ndikoi drejtpërdrejt në dobësimin e pozitës së Kosovës brenda Jugosllavisë.
Sipas tij, pasojë e kësaj dobësie ishte edhe miratimi i amendamenteve kushtetuese që i dhanë Serbisë mundësinë të ndryshonte Kushtetutën e Kosovës.
Ai shtoi se në një skenar pa demonstrata, Kosova mund të kishte arritur të ruante strukturat e saj të mbrojtjes dhe autonomisë, ndërsa zhvillimet e ashpra në Jugosllavi mund ta kishin goditur vendin edhe më herët.
Mustafa theksoi se, në fund, “shpëtimi” i Kosovës erdhi kryesisht si rezultat i rënies së Murit të Berlinit dhe shpërbërjes së Bashkimit Sovjetik.
Mustafa rrëfen si i kuptoi shenjat e para të demonstratave të ’81-shit: Askush s’e mori me seriozitet
Në një bashkëbisedim në podcastin PIKË me publicistin Veton Surroi, eksperti i ekonomisë dhe ish-veprimtari politik Muhamet Mustafa ka rrëfyer përvojat në periudhën para dhe gjatë demonstratave të marsit 1981, duke treguar detaje të panjohura për atmosferën, tensionet dhe sinjalet që paralajmëronin shpërthimin e protestave të studentëve.
Mustafa ka thënë se në fund të viteve ’70 kishte pasur tensione të nënshtruara dhe episode të orkestruara, të cilat, sipas tij, paralajmëronin mundësinë që situata të manipulohej. Ai përmendi një rast të vitit 1980 në Fushë-Kosovë, ku një shtëpi e shitur u shndërrua në xhami pranë një kishe, duke shkaktuar protesta të organizuara dhe presion mbi banorët.
Sipas Mustafës, problemet ishin të dukshme edhe në Qendrën e Studentëve. Ai tregoi se kishte shkuar personalisht për të parë kushtet në konvikte, mensë e banjo, të cilat i përshkroi si “shumë të këqija”. Mustafa u shpreh se gjendja ishte e tillë që “kushdo mujke me i çu studentët në protestë”.
Ai përshkroi edhe momentin kur mori lajmin për demonstratat e 11 marsit 1981. Pasi ishte thirrur nga drejtues të kohës që të dilte dhe të bisedonte me studentët, Mustafa u nis drejt Komitetit, ku u përpoq t’i bindte protestuesit të ktheheshin në Qendrën e Studentëve dhe të diskutonin kërkesat e tyre.
“Kur hymë brenda, i pyeta: çka po doni? Për kushtet pajtohesha krejtësisht, u thashë se do të përmirësohen. Por atëherë, dikush më erdhi te veshi e më tha: ‘Na po dojmë Republikë’”, rrëfeu Mustafa.
Ai u shpreh se në atë moment e kishte marrë si një deklaratë të papritur dhe të pamundur në atë kohë, duke menduar se mund të ishte edhe hajgare, por e konsideroi si një sinjal të hershëm të kërkesave politike që më pas do të artikuloheshin më qartë.
Mustafa tregoi se deri në orët e vona kishte tentuar dialog, por studentët “nuk ishin të disponum për bisedë”. Sipas tij, policia ndërhyri për t’i shpërndarë, ndërsa disa protestues u morën për intervistim por u liruan më pas.
Ai shtoi se në mbledhjen e Komitetit Krahinor më 12 ose 13 mars, u diskutua gjendja e rëndë sociale në Qendrën e Studentëve, por u la hapur edhe mundësia e ndërhyrjeve të jashtme që synonin destabilizimin e situatës në Kosovë.
Mustafa e përmbylli rrëfimin duke thënë se të gjitha këto ishin sinjale që nëse do të analizoheheshin me kujdes, “ish dashtë me u pa që mund të manipulohej dhe të shndërrohej në protestë të madhe”, por sipas tij, institucionet nuk treguan vëmendjen e nevojshme.