-
Translated by: Flutura Gashi-Mehmeti
- 26 October 2026 14:59
- Share to:
Kur militantët e udhëhequr nga Hamasi sulmuan Izraelin më 7 tetor 2023, dukej se ditët e Benjamin Netanyahut në postimin e kryeministrit ishin të numëruara.
Me vendin të mbërthyer nga dhimbja dhe zemërimi pas dështimit më të rëndë të sigurisë në historinë e tij, dorëheqja e Netanyahut dukej vetëm çështje kohe.
Por, gjatë një periudhe trevjeçare të trazuar, të shënuar nga kriza të vazhdueshme të brendshme dhe luftëra në mbarë rajonin, ky lider veteran izraelit ka luftuar me këmbëngulje për të rikthyer pozitat e tij, duke u përballur edhe fizikisht me sfidat. Duke i habitur kritikët, ai tani gjendet në një garë të ngushtë për rizgjedhje të martën.
Netanyahu ka qenë politikani më dominues i vendit për gati dy dekada dhe trashëgimia e tij politike është në rrezik. Një rezultat i dobët mund t'i japë fund karrierës së gjatë të 77-vjeçarit me një notë të hidhur dhe të hapë rrugën për një epokë të re në politikën izraelite. Një fitore do ta përforconte imazhin e tij si politikani që di të mbijetojë përballë çdo sfide.
Ish-kryeministri Ehud Olmert, dikur aleat e më pas rival i Netanyahut, ka tënë se asnjëherë më parë nuk kanë qenë në lojë kaq shumë çështje, nga siguria kombëtare te e ardhmja e institucioneve demokratike të Izraelit dhe pozita e tij në botë. Pas një sërë luftërash që kanë destabilizuar rajonin dhe tronditur ekonominë globale, bota po e ndjek nga afër situatën.
Politikanët shpesh thonë se zgjedhjet e radhës janë më vendimtaret në historinë e vendit të tyre, ka thënë Olmert, por “këtë herë, kjo është vërtet e vërtetë”.
Kundërshtarët e Netanyahut, të udhëhequr nga ish-shefi i ushtrisë Gadi Eisenkot, e shohin të martën si ditën e llogaridhënies. Ata thonë se Netanyahu duhet të mbajë përgjegjësi për sulmin e 7 tetorit dhe për dështimin që fitoret në fushëbetejë t'i shndërrojë në arritje diplomatike.
“Ajo që ai po ofron është një luftë e përjetshme”, ka thënë Eisenkot, të cilit i janë vrarë në luftime djali dhe dy nipat, në një intervistë radiofonike.
“Të zgjedhësh një lider, qëllimi i vetëm i të cilit është të mos dorëzohet, do të thotë të zgjedhësh një lider që nuk do të sjellë fitore”, ka shtuar ai.
Mbështetësit e Netanyahut thonë se establishmenti i mbrojtjes së Izraelit e tradhtoi dhe se ai e ka udhëhequr vendin drejt një përmbysjeje të jashtëzakonshme të situatës, përmes goditjeve shkatërruese kundër Hamasit, Hezbollahut në Liban dhe Iranit.
Lideri izraelit u është rikthyer gjithashtu taktikave të tij tradicionale të frikësimit. Slogani i fushatës së tij, “E djathta ose Palestina”, që rimon në hebraisht, lë të kuptohet se kundërshtarët e tij do të krijonin një shtet palestinez përkrah Izraelit, një ide që rivalët e tij kryesorë e kundërshtojnë me vendosmëri.
Zgjidhja me dy shtete, e cila ende shihet ndërkombëtarisht si mënyra e vetme realiste për zgjidhjen e konfliktit, është politikisht e papranueshme në Izrael, një tjetër trashëgimi e sundimit të gjatë të Netanyahut.
Plagët e 7 tetorit kanë rënduar mbi fushatën
Pothuajse çdo poster, fjalim elektoral apo debat televiziv duket se i referohet sulmit të 7 tetorit, i cili ka lënë plagë të thella në vend dhe mbetet ende i freskët në kujtesën e votuesve.
Rreth 1.200 njerëz u vranë atë ditë dhe 251 të tjerë u morën peng. Pengu i fundit u kthye vitin e kaluar, në kuadër të një marrëveshjeje për armëpushim.
Izraeli u kundërpërgjigj me një ofensivë ushtarake që, sipas autoriteteve lokale shëndetësore, ka vrarë më shumë se 74.000 palestinezë në Gaza, e ka lënë territorin në rrënoja dhe ka nxitur luftëra pa një afat të qartë përfundimi në Liban dhe Iran. Netanyahu përballet me një urdhër-arresti ndërkombëtar, ekspertët e kanë akuzuar Izraelin për gjenocid, ndërsa imazhi i vendit është përkeqësuar më tej nga rritja e dhunës së kolonëve në Bregun Perëndimor të pushtuar.
Shumica e izraelitëve, pavarësisht bindjeve të tyre politike, i kundërshtojnë akuzat për krime lufte dhe gjenocid. Por kundërshtarët e Netanyahut, përfshirë shumë ish-pengje, e quajnë koalicionin e tij në largim “qeveria e dështimit” dhe janë zotuar të nisin një hetim zyrtar për mënyrën se si u lejua të ndodhte sulmi i 7 tetorit.
Netanyahu ka refuzuar një hetim të tillë dhe i cilëson fushatat e tij ushtarake në vazhdim, të cilat ende nuk kanë sjellë një rezultat përfundimtar, si “luftë për çlirimin e Izraelit”.
I mbështetur nga përkrahja e presidentit, Donald Trump, Netanyahu është përpjekur gjithashtu ta zhvendosë vëmendjen tek Irani, duke kërcënuar me rifillimin e luftës dhe duke u zotuar se do ta shkatërrojë programin e tij bërthamor dhe do ta rrëzojë qeverinë.
“Donald, kemi një punë për ta përfunduar. Ti e the këtë dhe ne do ta përfundojmë së bashku”, tha ai në një bisedë me Trumpin, të publikuar nga ekipi i tij elektoral.
Dështimet e 7 tetorit kanë thelluar ndarjet e mëparshme në vend
Qeverisja e Netanyahut i ka ndarë thellësisht izraelitët edhe për çështje të tjera, veçanërisht për sistemin e kahershëm që u mundëson burrave ultraortodoksë të përjashtohen nga shërbimi ushtarak.
Në një vend ku shërbimi ushtarak është i detyrueshëm për shumicën e burrave dhe grave hebrenj, këto përjashtime kanë shkaktuar gjithmonë zemërim te pjesa tjetër e popullsisë. Por pakënaqësia është rritur, ndërsa qindra ushtarë të rinj janë vrarë në luftime dhe dhjetëra mijëra të tjerë janë larguar nga familjet dhe karrierat e tyre për të kryer shërbimin rezervist.
Netanyahu, i cili ka lidhje të ngushta me partitë ultraortodokse me ndikim të madh politik, u ka rezistuar përpjekjeve për t'i dhënë fund këtyre përjashtimeve.
Ai ka zemëruar shumë izraelitë edhe me përpjekjet për të ristrukturuar sistemin gjyqësor.
Para luftës, Netanyahu, i cili po gjykohet për akuza korrupsioni, nisi një plan të debatueshëm për të dobësuar gjykatat. Kjo shkaktoi protesta masive kundër qeverisë, ku pjesëmarrësit e akuzuan për përpjekje për të minuar sistemin e kontrollit dhe balancimit të pushteteve, me qëllim që t'i shpëtonte ndjekjes penale.
Të dyja palët e kanë akuzuar njëra-tjetrën se po e dobësonin Izraelin në prag të sulmeve të 7 tetorit. Plani është pezulluar kryesisht që nga ajo kohë, por aleatët e Netanyahut duan ta rikthejnë atë.
Nuk pritet një fitues i qartë
Izraelitët votojnë për partitë politike dhe jo për kandidatë individualë. Meqë asnjë parti politike nuk ka arritur ndonjëherë të sigurojë e vetme shumicën prej 61 mandatesh, liderët politikë duhet të formojnë koalicione.
Netanyahu ka dëshmuar aftësi të mëdha në krijimin e koalicioneve me partnerë fetarë dhe nacionalistë, por sondazhet sugjerojnë një garë të ngushtë mes bllokut të tij dhe atij të udhëhequr nga Eisenkot.
Me partitë arabe që nuk janë të rreshtuara me asnjërin bllok duke zhvilluar një fushatë intensive, ekziston një mundësi e madhe që asnjëri prej dy blloqeve kryesore hebraike të mos sigurojë shumicën. Kjo mund të hapë rrugën për javë apo edhe muaj negociatash mes dhjetëra partish që pritet të fitojnë mandate.