60 targets hit, 18 million barrels of oil protected - US record day in Hormuz

Ushtria amerikane shoqëroi 40 anije tregtare që transportonin rreth 18 milionë fuçi naftë përmes Ngushticës së Hormuzit, ndërsa vazhdoi sulmet ndaj objektivave iraniane pranë saj. SHBA-ja synon të dobësojë aftësinë e Iranit për të kërcënuar trafikun detar dhe të mbajë të hapur këtë rrugë strategjike për eksportet e naftës. Megjithatë, kompanitë e transportit mbeten skeptike për sigurinë dhe kostot e larta të kalimit, ndërsa konflikti nuk duket pranë një zgjidhjeje të shpejtë

Ushtria amerikane shoqëroi 40 anije tregtare që transportonin 18 milionë fuçi naftë përmes Ngushticës së Hormuzit, duke shënuar një rekord të ri gjatë luftës, ndërsa Irani dhe SHBA-ja shkëmbyen një rund të ri sulmesh të martën, thanë për CNN dy zyrtarë amerikanë të njohur me operacionet.

Para nisjes së luftës, pak më shumë se gjashtë muaj më parë, rreth 20 milionë fuçi naftë kalonin çdo ditë përmes ngushticës.

SHBA-ja përdori një sërë mjetesh ajrore, detare dhe hapësinore, jo vetëm për të vazhduar goditjen e aftësive të Iranit për të sulmuar anijet tregtare në ngushticë, por njëkohësisht edhe për të zmbrapsur valë sulmesh me dronë, ndërsa zhvillonte operacionet e rrezikshme të shoqërimit të anijeve që transportonin miliona fuçi naftë, thanë zyrtarët.

Forcat amerikane neutralizuan gjithashtu raketa lundruese kundër anijeve gjatë operacionit të shoqërimit, shtoi zyrtari i parë.

Kjo ndodhi ndërsa SHBA-ja ka përqendruar strategjinë e saj në luftë te goditja e objektivave përreth ngushticës, zhvillimi i operacioneve për shoqërimin e anijeve tregtare përmes kësaj rruge ujore kyç, dhe ruajtjen e bllokadës detare ndaj porteve iraniane, si pjesë e një “presioni maksimal” nga administrata Trump për të rritur presionin ekonomik ndaj udhëheqjes së regjimit iranian, sipas zyrtarëve.

Edhe pse operacioni i së martës së kësaj jave ishte i suksesshëm, zyrtarët nuk kanë shpresa se një zgjidhje e shpejtë e konfliktit është pranë, ndërsa kompanitë e energjisë mbeten të shqetësuara për rreziqet e mëdha që përfshihen në dërgimin e anijeve të tyre përmes ngushticës, edhe kur ato shoqërohen nga ushtria. Çmimet e energjisë mbeten të larta, duke shkaktuar luhatje në tregun global.

Prioritetet e tjera të deklaruara të presidentit Donald Trump, përfshirë operacionet që synojnë eliminimin e elementeve të programit bërthamor të Iranit, janë lënë efektivisht “në plan të dytë” për momentin, sipas zyrtarit të parë. Ai përsëriti se Komanda Qendrore e SHBA-së është udhëzuar të përqendrojë të gjitha përpjekjet te ngushtica dhe te parandalimi i eksporteve të naftës nga portet iraniane dhe hyrjes së tyre në këto porte.

Vetë Trumpi ka sugjeruar kohët e fundit se është i kënaqur që rezervat e Iranit me uranium shumë të pasuruar, të cilat nuk u shkatërruan plotësisht gjatë sulmeve amerikane të vitit të kaluar ndaj tri objekteve kryesore bërthamore, të mbeten të groposura dhe të monitorohen përmes pamjeve satelitore, pavarësisht se më parë kishte këmbëngulur se sigurimi i këtij materiali ishte një nga prioritetet kryesore të konfliktit aktual.

Të martën, SHBA-ja zhvilloi një operacion shumëdimensional në përputhje me strategjinë aktuale, duke goditur rreth 60 objektiva ushtarake pranë ngushticës, përfshirë pozicione të mbrojtjes ajrore, sisteme radarësh, mjete detare, kapacitete për vendosjen e minave dhe qendra komunikimi, ndërsa njëkohësisht shoqëronte anijet, thanë të dy zyrtarët për CNN.

Ushtria amerikane pret të vazhdojë kryerjen e sulmeve pranë ngushticës, pjesërisht sepse Irani ka dëshmuar se ka kapacitetin për të rikthyer aftësitë e tij ushtarake në një mënyrë që kërkon goditje të vazhdueshme, tha zyrtari i dytë. Kryerja e këtyre sulmeve është përshkruar si “kositja e barit” ose një lojë “godit një, del një tjetër”, me synimin për të dobësuar aftësinë e Iranit për të kërcënuar anijet tregtare.

Dobësimi i ndikimit të Iranit

Por këto sulme janë gjithashtu një pjesë thelbësore e strategjisë më të gjerë ushtarake për të dobësuar në mënyrë sistematike aftësinë e Iranit për të përdorur ngushticën si mjet presioni.

Ndërkohë, bllokada amerikane ka penguar Iranin të eksportojë naftë që nga korriku, tha zyrtari i dytë amerikan.

Trumpi tha  të mërkurën se rundi më i fundit i sulmeve amerikane shkoi përtej goditjes së sistemeve radarike të Iranit, në përpjekje për të eliminuar aftësinë e vendit për të gjurmuar anijet që kalojnë përmes Ngushticës së Hormuzit.

“Ata po përpiqeshin të shihnin anijet”, tha ai nga Zyra Ovale. “Nuk mund t’i shohin, sepse nuk kanë radar, sepse ne e shkatërruam”, tha ai.

Trumpi nuk specifikoi se çfarë tjetër ishte goditur gjatë sulmit. Por ai këmbënguli sërish se SHBA-ja ruan kontrollin mbi ngushticën dhe ka treguar se mund të godasë objektivat iraniane përgjatë bregdetit, ndërsa njëkohësisht mbron anijet nga sulmet e mundshme.

Megjithatë, mbetet për t’u parë nëse këto operacione ushtarake në disa fronte do ta detyrojnë përfundimisht Iranin të dorëzohet dhe, edhe nëse kjo ndodh, sa kohë mund të marrë një gjë e tillë.

Sekretari i Thesarit, Scott Bessent, iu referua në fillim të kësaj jave rritjes së sasisë së naftës që kalon përmes ngushticës. Ai tha për CNBC se eksportet kishin arritur të hënën një rekord gjatë luftës, prej më shumë se 17 milionë fuçish në ditë.

“Ky nuk është kontroll iranian mbi ngushticën”, tha Bessent.

Zyrtarët amerikanë i kanë thënë CNN-it se besojnë se ngushtica po bëhet një aset gjithnjë e më pak i vlefshëm për Iranin, duke iu referuar përparimit të fundit si dëshmi për këtë vlerësim. Megjithatë, Irani ka të ngjarë ta shohë ende aftësinë e tij për të ndikuar negativisht në qarkullimin e anijeve përmes kërcënimeve të besueshme, ndaj transportit tregtar si një mjet presioni. Ndërkohë, kompanitë e transportit mbeten përgjithësisht skeptike se SHBA-ja mund të vendosë një sistem të qëndrueshëm.

Zyrtarët e administratës Trump kanë këmbëngulur vazhdimisht se përmes ngushticës po kalon më shumë naftë nga sa dihet publikisht, për shkak të praktikës gjithnjë e më të zakonshme të anijeve për të fikur transponderët, në mënyrë që të mos zbulohen teksa lundrojnë në këtë rrugë ujore. Shumica, nëse jo të gjitha, nga 40 anijet tregtare që kaluan përmes Ngushticës së Hormuzit të martën i fikën transponderët në përpjekje për të shmangur zbulimin, sipas zyrtarit të parë të njohur me operacionin.

Në gusht, sekretari i Energjisë, Chris Wright, deklaroi se eksportet e naftës nga Lindja e Mesme ishin rritur për një periudhë, në nivelet e para luftës.

Skepticizëm ndaj pretendimeve për “kontroll të plotë”

Megjithatë, pavarësisht javëve të përpjekjeve të koordinuara për të marrë kontrollin e ngushticës, administrata vazhdon të përballet me skepticizëm të madh nga zyrtarët e industrisë dhe analistët, të cilët thonë se SHBA-ja ende nuk ka treguar se mund t’i mbështesë në mënyrë të besueshme pretendimet e saj për “kontroll të plotë” të rrugës detare.

“Është e sigurt të thuhet se administrata nuk ka fituar besueshmëri”, tha një person i njohur me dinamikat e industrisë. Ai shtoi se edhe nëse rritjet ditore të volumit të transportit janë reale, “nuk njoh askënd që mendon se mesatarja është kaq e lartë”.

Ndërkohë, kompanitë tregtare që vendosin të kalojnë përmes ngushticës po i marrin këto vendime kryesisht rast pas rasti, thanë dy persona të njohur me situatën. Edhe çmimi i marrjes me qira të një naftëtankeri përmes ngushticës është rritur ndjeshëm, pasi disa vlerësime e vendosin koston në më shumë se 500 mijë dollarë në ditë. Kjo krijon një nxitje financiare shtesë për kompanitë e transportit që janë të gatshme të rrezikojnë udhëtimin.

Por industria në tërësi vazhdon të kërkojë më shumë garanci. Kostoja e sigurimit të anijeve, e cila u rrit ndjeshëm në fillim të luftës, mbetet e lartë, duke i komplikuar edhe më shumë llogaritjet që duhet të bëjnë kompanitë detare. Edhe nëse sulmet nuk janë të suksesshme, raportimet e vazhdueshme për sulme iraniane ndaj anijeve që kalojnë përmes ngushticës, mbeten një faktor frenues.

Nafta është vetëm një prej llojeve të ngarkesave energjetike që transportohen përmes kësaj rruge ujore. Anijet që transportojnë burime të tjera energjie, veçanërisht gaz natyror të lëngshëm, duket se po tregohen edhe më të kujdesshme për shkak të pasojave potencialisht katastrofike nëse një anije e tillë do të goditej nga një dron, minë ose raketë iraniane, sipas zyrtarit të parë të njohur me operacionet e vazhdueshme ushtarake amerikane rreth Iranit.

Disa zyrtarë amerikanë pranojnë se do të duhet kohë dhe këmbëngulje që ushtria amerikane jo vetëm të vazhdojë të godasë objektivat ushtarake iraniane pranë ngushticës që ende nuk janë eliminuar, aftësi që janë rikthyer të paktën pjesërisht gjatë pauzës së fundit në luftime, por edhe të bindë industrinë e transportit se udhëtimi është i sigurt.

Kjo e fundit përfshin zhvillimin e operacioneve të vazhdueshme të shoqërimit, si ai i së martës, ku forcat amerikane shoqëruan anijet tregtare përmes një korridori të pastruar nga minat. Deri muajin e ardhshëm, ushtria amerikane shpreson ta zgjerojë këtë korridor përmes ngushticës, në mënyrë që anijet të mund të manovrojnë më lirshëm, me synimin për të rritur gradualisht sasinë e naftës që kalon përmes kësaj rruge ujore.

CNN ka identifikuar anijet tregtare specifike, në hyrje dhe në dalje, që kaluan përmes ngushticës të martën. Ato ishin anije me flamuj të vendeve të ndryshme, që varionin nga Arabia Saudite deri në Francë.

Më herët gjatë konfliktit, ushtria amerikane tentoi të zhvillonte një operacion të ngjashëm shoqërimi, të quajtur “Project Freedom”, i cili u ndërpre shpejt pasi njoftimi kapi në befasi aleatët kryesorë të SHBA-së në Gjirin Persik, veçanërisht Arabinë Saudite. Kjo nxiti kërcënime për kufizimin e qasjes amerikane në bazat ushtarake dhe hapësirën ajrore për operacionet kundër Iranit.

Muaj më vonë, lufta duket se ka hyrë në një fazë të re dhe, me rebelët Houthi që tashmë po ndërmarrin sulme kundër Arabisë Saudite, ka më shumë mbështetje nga partnerët rajonalë për operacionet e shoqërimit të anijeve përmes ngushticës, tha zyrtari i parë i njohur me operacionin.