Support TIME. Preserve the truth.
Arberi

Mijatović: I expect greater readiness in Serbia for dialogue

Boris Mijatovic

Deputeti gjerman në Bundestag, Boris Mijatoviq, ka shprehur pritjen që ndryshimet politike në Serbi të sjellin më shumë gatishmëri për dialog me Kosovën dhe më pak tensione me vendet fqinje. Në një intervistë për KOHËN, ai ka thënë se fokusi i lëvizjes studentore do të jetë fillimisht në rindërtimin e institucioneve, luftimin e korrupsionit dhe rikthimin e sundimit të ligjit. Mijatoviq ka folur edhe për rolin e Bashkimit Evropian në dialog, zbatimin e marrëveshjeve dhe mundësinë e anëtarësimit të Kosovës në Këshillin e Evropës

Ndryshimet politike në Serbi mund të hapin një mundësi për një qasje më konstruktive ndaj Kosovës, por jo domosdoshmërisht për një ndryshim të menjëhershëm të politikës së jashtme të Beogradit, ka thënë deputeti gjerman në Bundestag, Boris Mijatoviq.

Në një intervistë për KOHËN, ai ka shprehur pritjen që qeveria e ardhshme serbe të jetë më e gatshme për dialog dhe të heqë dorë nga, siç i quan ai, lojërat taktike e politike që kanë kërcënuar vendet fqinje.

Mijatoviq ka theksuar se Bashkimi Evropian duhet të jetë partner i ekuilibruar për Kosovën dhe Serbinë, pa favorizuar asnjërën palë në procesin e normalizimit të marrëdhënieve.

Ky deputet gjerman që ka mbështetur anëtarësimin e Kosovës në Këshillin e Evropës, ka folur në intervistë edhe për kushtëzimin e këtij procesi me Asociacionin e komunave me shumicë serbe, përgjegjësinë e palëve për zbatimin e marrëveshjeve dhe nevojën që dialogu të prodhojë rezultate konkrete për qytetarët.


KOHA: Do të doja ta filloja këtë intervistë me ndryshimin që kemi parë në Serbi. Cilat janë pritjet tuaja nga qeveria e ardhshme lidhur me marrëdhëniet fqinjësore, veçanërisht në lidhje me Kosovën? 

Mijatoviq: Mendoj se pritjet e mia janë të njëjta, që populli serb të ketë shumicën, siç e kemi parë në zgjedhjet që ende nuk kanë qenë të drejta dhe të lira. Që shumica të marrë pjesë dhe të kërkojë ndryshime dhe rindërtimin e demokracisë dhe sundimit të ligjit. Lëvizja Studentore filloi të gjithë rrugën e saj me rënien e çatisë që vrau 16 persona në Novi Sad. Pra, rindërtimi i shtetit do të thotë të vësh institucionet në punë, të luftosh korrupsionin në të gjitha nivelet dhe të mos jesh viktimë e rastësishme e dështimit të një shteti që është shkatërruar prej kohësh. 

KOHA: Bazuar në deklaratat publike që kemi parë deri më tani, nga qëndrimi i Listës Studentore në lidhje me situatën në Kosovë nuk kemi parë ndonjë ndryshim nga qeveria e kaluar. Çfarë qasje besoni se do të ndjekë qeveria e re bazuar në deklaratat e partisë fituese tani?

Mijatoviq: Lëvizja Studentore ka filluar me çështje të brendshme. Detyra e tyre kryesore është rindërtimi i institucioneve të tyre shtetërore. Pra, është pak a shumë për përfitimin e tyre që shteti do të mbështesë punën përsëri. Pres që status quo-ja në politikën e jashtme të mos ketë shumë ndryshime sepse fokusi i tyre është brenda vendit, jo jashtë. Por parashikoj, si të thuash, që të ketë më shumë gatishmëri për dialog dhe më pak, le të themi, lojëra taktike dhe politike, të cilat kërcënojnë vendet fqinje, përfshirë Republikën e Kosovës. Kemi parë shumë ndikime dhe bisedime të këqija në të kaluarën, të cilat pres të mos ndiqen më tej. Por përsëri, mendoj se fokusi kryesor është brenda vendit, kështu që e kuptoj që qëndrimet e jashtme nuk kanë ndryshuar aq shumë. Por siç thashë, pres që gatishmëria për dialog të jetë më e madhe. 

KOHA: Si e vlerësoni qasjen e BE-së ndaj normalizimit të marrëdhënieve midis Kosovës dhe Serbisë? 

Mijatoviq: Duhet të rifitojmë besueshmërinë në rajon. Nuk e them këtë për Komisionin e BE-së si të tillë. E them këtë për të gjitha shtetet që kanë qenë këtu në rajon, aktive. Shikoni Bullgarinë dhe Maqedoninë e Veriut. Shikoni Francën dhe Serbinë. Shikoni Gjermaninë dhe Serbinë. Pra, të gjitha shtetet kemi përgjegjësinë të luftojmë për sundimin e ligjit dhe të mbështesim Lëvizjen Studentore për të rindërtuar institucionet e vendit. Unë besoj fuqimisht se një sistem i drejtë dhe i lirë është i mundur dhe shpresoj se do ta kemi këtë sukses së shpejti. 

KOHA: Pse mendoni se BE-ja nuk ka qenë në gjendje të ulë të dy udhëheqësit e Kosovës dhe të Serbisë? Po flas për muajin e kaluar dhe vitet e kaluara. Dhe çfarë mendoni se duhet të ndryshojë nga BE-ja drejt kësaj qasjeje ndaj dialogut dhe të qenit në gjendje t’i ulë të dy udhëheqësit dhe të bien dakord ose për marrëveshjet e reja ose për të zbatuar marrëveshjet për të cilat kanë rënë dakord më parë?

Mijatoviq: Shikoni, unë jam rritur në vitet ’90 dhe hera e fundit që pashë tre udhëheqës të ulur dhe të merreshin vesh për një vend ishte në Dayton. Pra, ka gjëra të mira në të. Lufta mbaroi, por ka disa sfida me të cilat përballemi ende sot. Marrëveshja e Paqes së Daytonit nuk është një kushtetutë ose zëvendësim i një kushtetute për një vend si Bosnjë-Hercegovina. Pra, nëse më pyetni pse BE-ja nuk i detyron të dy kryeministrat të ulen së bashku për të punuar për diçka, epo duhet të përgjigjem: kjo është gjithashtu diçka që ka dalë edhe nga shoqëria. Kemi parë që kjo shoqëri ka kërkesa ndaj qeverisë së mëparshme për shkak të dështimeve që la qeveria e fundit. Dhe mendoj se nëse mund të ecim përpara me këto sfida, atëherë mund të diskutojmë çështje të mëtejshme në zgjidhjen e situatës. E di që për momentin është një temë e vështirë dhe jam shumë i lumtur nëse askush nuk e prek status quo-në. Nuk do të doja të shihja askënd që e përdor situatën për përfitimin e vet, as njëra palë, as tjetra. Për momentin jam shumë i lumtur nëse Kosova mund të zhvillohet për vete me qasjet e veta. E njëjta gjë vlen edhe për Serbinë. Dhe këtu BE-ja duhet të jetë një partner i ekuilibruar për të dyja palët dhe jo duke përmbysur njërën palë në favor të tjetrës. Kemi parë që kjo është përdorur nga politikanët vendas, politikanët kombëtarë, për të ndjekur këtë lloj interpretimi, për t’ua dhënë narrativat shoqërive të tyre. Kjo ka qenë pjesë e lojës ose pjesë e atmosferës politike. Nuk më pëlqen kjo sepse procesi i pajtimit dhe procesi i paqes për rajonin është që njerëzit në vende duan një jetë të mirë. Ata kanë votuar këtu për këtë ndryshim dhe po luftojnë për këtë ndryshim. Dhe më besoni, kam qenë duke vëzhguar zgjedhjet. Ata kanë pritur dy orë e më shumë dhe nuk kanë hequr dorë nga vota e tyre. Dhe shpresoj që ky lloj ndryshimi, revolucioni nëse doni, ky lloj eksperimenti të shkojë mirë dhe kjo është ajo që ne duhet ta mbështesim fuqimisht tani. 

KOHA: Ndër vite, Kosova dhe Serbia kanë arritur dhjetëra marrëveshje që ende nuk janë zbatuar. Çfarë duhet të bëjë BE-ja, si dhe të dyja vendet, për të ndryshuar situatën? 

Mijatoviq: Është përgjigjja e vjetër e dialogut dhe është përgjigjja e vjetër e të vepruarit në terren për atë që duan njerëzit. Kemi një humbje të madhe të të rinjve që largohen nga vendet, të dyja vendet, për të shkuar në Bashkimin Evropian, për të shkuar në SHBA, në Australi, Kanada, kudo në botë, jo sepse nuk u pëlqen atdheu apo familjet e tyre, por për shkak të shanseve që kanë në jetë, për jetën e tyre të mirë. Këto lloj dëshirash duhet të mbështeten me dialog dhe kjo është e vetmja përgjigje që mund t’ju jap.

KOHA: Nëse Serbia vazhdon të dështojë në zbatimin e marrëveshjes së arritur me Kosovën, e cila gjithashtu refuzon të përafrohet në politikën e jashtme me BE-në, a duhet të ketë pasoja konkrete për të? 

Mijatoviq: Pasojat janë se situata mbetet në frigorifer, nëse doni. Askush nuk prek asgjë nëse këto situata nuk trajtohen siç duhet. Ne kemi pasur shumë situata të vështira në Bashkimin Evropian. Në të kaluarën kemi pasur vende që dolën nga një diktaturë: Spanja, Portugalia, Greqia, dhe iu bashkuan Bashkimit Evropian me një situatë të vështirë, një sfidë, por vullneti i popullit ishte për një jetë të mirë. Dhe nënshtrimi i gjithçkaje që është në tryezë si sfidë nën këtë lloj çështjeje duhet ta zgjidhë edhe këtë çështje. Nëse thoni se njëra palë nuk bëri përpjekje për këtë marrëveshje, mund t’ju them se edhe pala tjetër nuk bëri po aq përpjekje. Pra, mund të flasim për pakicat, rajonet, mund të flasim për trashëgiminë, historinë, nëse doni, por kjo vazhdon me orë të tëra. Për mua, pyetja kryesore është, nëse shikojmë në Evropë, kemi një brez që ankohet për arsimin, që ankohet për jetën, për shanset e tyre, për klimën, për një situatë mirëqenieje ekonomike, për pensionet e tyre. Pra, ka shumë gjëra që duhet t’u përgjigjemi si të moshuar. Pra, unë jam më i vjetër se ti tani, por ajo që duhet t’u përgjigjemi është nga të gjithë njerëzit deri te brezi i ri. Këto janë pyetjet që do t’i trajtojmë më me kujdes.

KOHA: Z. Mijatoviq, Gjermania e ka mbështetur anëtarësimin e Kosovës në Këshillin e Evropës, por ky proces ishte i lidhur me krijimin e Asociacionit. Çfarë duhet të prioritizojë Kosova, nëse mund ta them kështu, dhe ta marrë në konsideratë për t’u siguruar që ky anëtarësim të mos dështojë përsëri, ndoshta vitin tjetër në maj?

Mijatoviq: Kjo është diçka shumë personale sepse kam luftuar për këtë njohje dhe më lejoni të them se ishte Asambleja Parlamentare e Këshillit të Evropës që votoi në favor që Republika e Kosovës të anëtarësohet në Këshill. Këshilli i Evropës është një nga institucionet më të vjetra evropiane. Ai lufton për qytetarët. Është një institucion për qytetarët nëse ata kanë mosbesim ndaj qeverisë së tyre. Pra, mbështet të drejtat e pakicave, mbështet të drejtat e njeriut, mbështet njerëzit nëse ka mungesë performance brenda qeverisë. Ekziston një gjykatë për të drejtat e njeriut në këtë nivel. Ekzistojnë mundësi për të sfiduar qeverinë tuaj si qytetar i këtij vendi. Hapi i parë ishte i suksesshëm. Më shumë se 80 për qind thanë ‘po’. Ne duam që Republika e Kosovës të anëtarësohet në Këshillin e Evropës. Hapi i dytë është Komiteti i Ministrave. Dhe atje shumë njerëz kanë frikë në kryeqytete se nevojitet një shumicë prej dy të tretash dhe ende ka 10 ose 11 vende që nuk e njohin Republikën e Kosovës, unë them se ka një shans për të marrë këtë shumicë edhe në nivel shtetëror në mënyrë që të mund të shkojmë për hapin e dytë. Të tjerë janë më të kujdesshëm dhe thonë se nëse dështojmë, dëmi është më i madh. Mund ta kuptoj këtë perspektivë, por mendoj se disa nga vendet që nuk e kanë njohur deri më tani kanë çështje të caktuara kombëtare pse i frikësohen situatës, por jam shumë i bindur se ky institucion është në dobi të popullit dhe jo të qeverisë. 

KOHA: A mendoni se ecja përpara me zbatimin e marrëveshjes për Asociacionin e Komunave me Shumicë Serbe do t’i jepte Kosovës një shans për të pasur sukses në hapin tjetër? 

Mijatoviq: Ky është gjithmonë truku në politikë. Nëse ke një gjë për të bërë, atëherë ne i bashkëngjitim dy të tjera për ta bërë edhe atë. Nuk mendoj se është një kusht i mirë ose një situatë e mirë sepse njerëzit e vendit do të kenë qasje në më shumë të drejta të njeriut. Pra, nëse e vendos kushtin e Asociacionit pranë çështjes së Këshillit të Evropës, është një efekt i dyfishtë për qytetarët. Nëse është e mundur, po, por në këtë moment nuk ishte e mundur, kështu që po bllokon edhe gjënë tjetër, kështu që ka një problem të dytë me këtë kusht. Por, po, siç thashë, do të doja shumë. Parlamentarët kanë thënë, po, ne duam. Dhe meqë ra fjala, nuk e di, 80 ose 85 për qind, ka pasur shtete që nuk e kanë njohur dhe parlamentarë që votuan në favor të anëtarësimit. Dhe kështu do të isha shumë i sigurt se do të marrim shumicën e dy të tretave edhe nga shtetet.