10 perditesime
21:40

Palushi: Nëse ka dëshmi pa prova rrethanore mbi ngjarjen, ato dëshmi mund të jetë të pabesueshme

Avokati Kushtrim ka thënë se nëse ekziston vetëm dëshmia e një dëshmitari, por pa prova rrethanore mbi një ngjarje, atëherë ato dëshmi mund të jenë të pabesueshme.

Palushi ka thënë në DESKUN e KOHËS ka thënë se çështja e dëshmitarëve dhe vërtetimit të fakteve se pretendohet që kanë ndodhur është e përcaktuar me rregulloren e provave dhe ka disa mënyra për vërtetimin e fakteve. Ajo direkte është përmes dëshmitarëve.

“Mënyra direkte është përmes dëshmitarëve, përmes personave që kanë qenë, dhe kur kemi deklaratën e vetëm një dëshmitari e nuk kemi asnjë provë tjetër materiale apo dëshmi tjetër që përputhet me deklarimin e dëshmitarit, atëherë vijmë te çështja e besueshmërisë së dëshmitarit, dhe trupi gjykues duhet të vlerësojë se sa e besueshme është deklarata e atij dëshmitari. Pikërisht për faktin se mbrojtja mund të ballafaqohet me një dëshmitar të tillë, atëherë synimi i mbrojtjes është se nëse kemi të bëjmë me vetëm një dëshmitar, atëherë të bëjmë dëshmitarin e pabesueshëm për trupin gjykues përmes faktit që ai pyetet për data të rëndësishme, nëse ai kujtohet apo ka deklarime të ndryshme për një ngjarje, atëherë mbrojtja e përdor atë. Me prova rrethanore, edhe nëse kemi një dëshmitar të vetëm që ka qenë viktimë apo dëshmitar i rastit, e në anën tjetër prokuroria siguron edhe prova tjera rrethanore, si shembull nëse siguron se në vendin x ka pasur një qendër të burgimit, apo nëse siguron se në x vendin janë mbajtur 5 apo dhjetë të burgosur, apo nëse siguron që personat e akuzuar kanë pasur dijeni për atë qendër apo e kanë menaxhuar atë. Nëse deklarata e dëshmitarit përputhet me këto prova tjera materiale rrethanore, atëherë mund të merret si provë e besueshme. Por nëse vetëm dëshmia e dëshmitarit ekziston pa provë rrethanore mbi ngjarjen, atëherë sigurisht se një dëshmi e tillë mund të jetë e pabesueshme për trupin gjykues”, ka thënë Palushi.

21:25

Puka: Faktet për të cilat ngarkohen të akuzuarit, duhet të vihen në dispozicion të mbrojtjes

Profesori i së drejtës penale, Avni Puka, ka thënë se në raport me mbrojtjen, faktet për të cilat ngarkohen personat që akuzohen duhet të vihen në funksion të mbrojtjes.

ka thënë se ato dokumente që i kanë në dispozicion nuk mund t’i bëjnë në mënyrë periodike sepse sipas tij është strategji që e vë në pozitë të pabarabartë mbrojtjen dhe të drejtat e të akuzuarit.

“Ka pas raste kur faktet e reja janë paraqitur edhe në faza të reja. Sot u përmend çështja e redaktimit që duket të jenë teknike por janë shumë të rëndësishme për të kuptuar akuzën e pastaj për t’u mbrojtur”, ka thënë ai.

21:20

Palushi: Mbrojtja mund të angazhojë hetues privat, ekspertë e kompani për të verifikuar dëshmitë

Avokati Kushtrim Palushi ka thënë se mbrojta mund të angazhojë hetues privat, ekspertë apo edhe kompani për të verifikuar dëshmitë e paraqitura në Gjykatën Speciale.

Ai në DESKUN e KOHËS ka thënë se një mënyrë se si verifikohet apo vërtetohet një provë, është përmes ballafaqimit të akuzuarit me dëshmitarët, por një prej të drejtave është edhe të angazhojë hetues privat apo edhe kompani të ekspertëve.

“Në radhë të parë, mënyra se si vërtetohet apo verifikohet autenticiteti i një prove, është përmes ballafaqimit të akuzuarit me dëshmitarët, apo mbrojtjes me dëshmitarë të tillë. Kjo është një prej garancive të njohura me Konventën Evropiane të Drejtave të Njeriut dhe me Kushtetutën e Kosovës. Personat e akuzuar duhet të kenë mundësinë e ballafaqimit me dëshmitarë dhe me personat të cilët dëshmojnë në favor apo kundër tyre. Mënyra tjetër është përmes hetimeve që ka të drejtë të bëjë prokuroria gjatë kësaj kohe së përgatitjes për të paraqitur rastin. Një prej të drejtave që ka mbrojtja në bazë të rregullave të procedurës dhe provave, është që të angazhojë po ashtu hetues privat, që të hetojnë faktet dhe të gjejnë dëshmi për raste të caktuara, fakte të caktuara”, ka thënë Palushi. “Ka të drejtë të angazhojnë ekspertë, kompani të specializuara si shembull, që mund të verifikojnë autenticitetin e nënshkrimeve apo të një dëshmie apo një dokumenti. Nëse është dokument i shkruar me dorë, që tregon për një fakt që ka ndodhur në vitin 1999 ose 2000, atëherë mund të vërtetohet me ekspertiza të ndryshme nëse ai dokument është shkruar vërtetë në vitin 1999 apo është shkruar në vitin 2018, 2015 apo 2011”.

21:12

Palushi: Procesi i gjykimit të Speciales pritet të zgjasë më shumë se pesë vjet

Avokati Palushi ka thënë se nga Gjykata Speciale do të ketë një proces të gjatë, duke shtuar se nuk po flitet për një ose dy vjet, por më shumë se pesë.

Ai ka thënë se nëse mbrojtja insiston që të ketë kohën e njëjtë sikurse prokuroria për të përgatitur mbrojtjen e saj, atëherë mund të ketë formalisht pesë vjet të përgatitjes së mbrojtjes.

Rrjedhimisht, sipas tij, vetëm pas pesë vjetëve mund të ketë gjykim të shkallës së parë.

“Megjithatë një dallim që duhet bërë është se në Speciale nuk zbatohet Kodi i Procedurës Penale me të cilën ne e njohim. Ne tashmë jemi mësuar që Prokuroria e ka një afat kohor brenda të cilit duhet të hetojë dhe të sigurojë prova dhe në momentin që ngritët aktakuza nuk ka të drejtë më të zhvillojë hetime”, ka thënë ai.

Palushi ka thënë se kjo rregullore është konfirmuar nga dhoma e posaçme i Gjykatës Kushtetuese në Dhomat e Specializuara, duke shtuar se ato dispozita të cilat kanë shkelur të drejtat procedurale të palëve në procedurë janë larguar.

“Ne po e shohim tash zbatimin e rregullores në praktikë, ku një interpretim e ka Prokuroria sipas të cilit mund të zhvillojë hetime, mund të thërras viktima të reja, e të zhvillojë bastisje, megjithatë mbrojtja do të ketë një argument tjetër, ku thotë se në lidhje me aktakuzën e tillë nuk mund të hetosh”, ka thënë ai.

 

21:10

Puka: Dyshoj se palët mund t'i drejtohen Gjykatës së Strasburgut

Avni Puka, profesor i të drejtës penale, në emisionin Desku në KTV ka shprehur dyshimet e tij për mundësinë që palët t’i drejtohen Gjykatë së Strasburgut.

“Dyshoj se ka mundësi që të referohen në Strasburg sepse kjo mund të diskutohet gjerë e gjatë, por është një argumentim tjetër pse gjykata është vendos në Hagë ose jashtë Kosove. Por, është një krijesë juridike që bazohet në legjislacionin tonë. Specialja është formuar me ligjin që është miratuar në Kuvendin e Republikës së Kosovës me votimin e deputetëve të Kosovës dhe ky aspekt na bën skeptikë që ka mundësi që të gjendet një zgjidhje që t'i drejtohemi Gjykatës së Strasburgut”, ka thënë Puka.

Ai thotë se të drejtat e të akuzuarve burojnë nga Kushtetua e Kosovës.

“Në këtë rast gjithë baza juridike për të zhvilluar një proces gjyqësor këtu edhe për të garantuar liritë e të drejtat e personave që janë pjesëmarrës në procedurë penale burojnë nga Kushtetua e Kosovës. Në këtë rast nuk kemi dilema se ajo referohet në standardet e Strasburgut”, ka thënë ai.

21:04

Palushi: Palët mund t'i drejtohen Këshillit të Evropës nëse pretendohet se ka shkelje të të drejtave

Avokati Kushtrim Palushi beson se palët mund t’i drejtohen Këshillit të Evropës nëse pretendohet se ka shkelje të të drejtave të njeriut. Palushi në DESKUN e KOHËS ka thënë se me faktin se gjykimi po ndodh në një territor apo shtet si Holanda, që është e mbuluar nga Konventa Evropiane për Të Drejtat e Njeriut, e bën të mundur këtë.

“Unë pretendoj dhe kam besim se një mundësi e tillë ekziston përvet faktin se gjykimi po ndodh në radhë të parë në një territor apo shtet, që është i mbuluar nga Konventa Evropiane për të drejtat e Njeriut. Në radhë të dytë përbërja e gjykatës nuk është përbërje vendore, nuk është përbërëje e gjyqtarëve të Kosovës, por janë prokurorë francezë, holandezë, të shteteve tjera evropiane. Apo gjyqtarët e Gjykatës nuk janë gjyqtarë të Kosovës, por janë gjyqtarë ndërkombëtarë të shteteve të Evropës, që në tërësi, pavarësisht se juridikisht edhe formalisht quhet si gjykatë e Kosovës, mirëpo në esencë dhe përbërje është Gjykatë Ndërkombëtare ose Evropiane, nëse mund t’i themi kushtimisht ashtu, kur marrim faktin se edhe financimi i kësaj gjykate është kryesisht nga fondet e BE-së”, ka thënë Palushi.

Ai ka shtuar se ka pasur raste që më herët i janë drejtuar Gjykatës së Strasburgut qytetarët kundrejt veprimeve të KFOR-iut e po ashtu edhe është paditur në të shteti i Serbisë.

“Kur palët i drejtohen Gjykatës së Strasburgut zakonisht kjo gjykatë ka tendencë të shikojë substancën e të drejtës ose substancën e argumenteve që trajtohen, e jo formalizmat që përfshihen, si pretendimet se gjykata nuk është gjykatë ndërkombëtare apo evropiane, por e Kosovës. Kjo është një fazë e mëvonshme dhe ka argumente. Për këto argumente që i përmenda, palët mund, në besimin tim, t’i drejtohen Gjykatës së Strasburgut. Ne kemi pasur rast që i janë drejtuar Gjykatës së Strasburgut kundrejt veprimeve të KFOR-it. Por, për faktin se KFOR-i ka qenë me mandat nga Këshilli i Sigurimit, kjo gjykatë ka gjetur që nuk ka kompetencë. Megjithatë kemi pasur qytetarë të Kosovës që kanë paditur shtetin e Serbisë në Gjykatën Evropiane dhe gjykata ka gjetur juridiksion, për faktin se ka pasur kontroll efektiv ose për faktin se në kohën që është kontestuar ka pasur shtrirje gjeografike Konventa Evropiane”, ka shtuar Palushi.

21:01

Puka: Mbrojtja është në një pozicion krejtësisht të pabarabartë me organin e akuzës

Avni Puka, profesor i të drejtës penale, ka thënë mbrojtja e të akuzuarve të Speciales është krejtësisht e pabarabartë me organin e akuzës.

Sipas tij, materialet të cilat vijnë në mënyrë periodike janë për të keqorientuar strategjinë mbrojtëse ose argumentimin nga ana e mbrojtjes. Sipas tij, kjo nuk ka qenë praktikë e tribunaleve ndërkombëtare.

“Në kuptim procedural gjykata e ka të përcaktuar instancat e shkalles së dytë, garancitë që mund të ndiqen, por kjo nënkupton që mbase mund të jetë në favor por një gjykim jo i drejtë nënkupton që merr një kohë të konsiderueshme dhe është një dëm që i shkaktohet personave të akuzuar. Që një përudhe e gjatë shkoi, mund të ndodhë kundërshtimi për shkak të shkeljeve procedurale, mund të ketë një proces të rigjykimit, një proces pa përfundim, por nëse vazhdon kështu, është një cënim i parimit të barazisë së palëve në procedurë, organit të akuzës në raport me mbrojtjen”, ka thënë ai.

20:59

Puka: Specialja ka qasje paragjykuese

Avni Puka, profesor i të drejtës penale, në emisionin Desku në KTV ka thënë se Gjykata Speciale ka një qasje paragjykuese.

“Një deklaratë si kjo, përveç që është në aspektin formal dhe si standard që nuk duhet të ndodhë kjo shpërfaq në një formë një standard që e ka përcjell Gjykatën prej fillimit në kuptimin se ka një qasje paragjykuese dhe nëse vazhdon kështu vërejmë një orientim të një gjykate me profesionistë ndërkombëtarë që është prit që të zbatojë standardet më të larta të gjykimit të drejtë, madje duke marrë praktikën të tribunaleve të tjera që të ketë standard më të avancuar”, ka thënë Puka.

Sipas tij e drejta për t'i informuar saktë nga akuzat dhe në kohën e duhur, që është e ndërlidhur drejtpërsëdrejti edhe teknikisht me përgatitjen e mbrojtjes kjo nuk ka ndodhë deri më tash në Gjykatën Speciale.

“As kur është dërguar ftesa, por edhe tani kur personat e akuzuar qëndrojnë të ndaluar. Edhe kjo deklaratë është në vazhdën e asaj që tregon një parim që është parimi themelor në drejtësinë penale bashkëkohore e aq më tepër kur zbatohet një praktikë që pretendohet të jenë standardet më të larta ndërkombëtare për garantimin e të drejtave të tyre, është prezumimi i pafajësisë”, ka thënë ai.

Sipas tij praktika e deritanishme cenon frymën e parimit të prezumimit të pafajësisë dhe ka një orientim nga subjekti.

“Marrë nga perspektiva e sistemit të drejtësisë penale është kthim prapa, me dekada. Në praktika edhe të vendeve që kanë një traditë juridike të sistemit të drejtësisë. Deklarata pastaj tutje që e dinë cilët janë viktimat etj është paragjykuese dhe një qasje mbase pikërisht cenon barazinë e anëve në një proces gjyqësor. Mbase kjo koha që do t'i vihet në dispozicion mbrojtjes do të jetë e pamjaftueshme që të ketë një mbrojtje profesionale, të kenë mundësi të bëjnë hetime, të ketë analizë dhe argumente për t'u shfajësuar”, shprehet Puka.

20:49

Palushi për aktakuzat e redaktuara: Të akuzuarit janë të befasuar se nuk e dinë për çka akuzohen

Avokati Kushtrim Palushi, ka thënë se një afat i arsyeshëm për të përgatitur mbrojtjen në një rast të tillë kompleks siç është rasti i katër të akuzuarve, duhet së paku të ketë kohën e njëjtë apo të arsyeshme me kohën që ka pasur prokurori që të përgatis rastin dhe hetimin.

Ai ka thënë se është për t’u habitur që edhe pesë vjet, Prokuroria deri në këtë fazë nuk e ka përgatitur dokumentacionin që i njëjti t’u dorëzohet të akuzuarve në momentin që dorëzohet edhe aktakuza e konfirmuar.

“Ne sot pamë që prokuroria kërkonte rreth 30 ditë që t’i dorëzojë materialin fillestare mbrojtjes, ndërkohë që brenda 30 ditëve personat e akuzuar të deklarohen në lidhje me fajësinë lidhje me veprat që akuzohen”, ka thënë ai.

Palushi ka thënë se të njëjtit nuk e kanë aktakuzën e plotë por të redaktuar ashtu siç e ka publiku.

Ai ka thënë se është legjitime që të befasohen me akuzat, pasi sipas tij, nuk e dinë as me çfarë akuzohen.

“nuk e dinë për cilat viktima, për cilat raste bëhet fjalë. Në këtë rast sikurse kishim pretendimin e mbrojtjes të gjithë personave të akuzuar, duhet siguruar garanci të akorduara me nenin 6 të Konventës Evropiane për të drejtat e njeriut, sepse për vet faktin që gjykimi do të ndodhë në një vend anëtarë të Këshillit të Evropës, atëherë personat e akuzuar do të kenë të drejtën legjitime t’i drejtohen Gjykatës për të drejtat e njeriut në Strasburg”, ka thënë ai.

20:45

Puka: Tribunali i Hagës kishte standard më të lartë të argumentimit të zhvillimit të procedurave

Avni Puka, profesor i të drejtës penale, ka thënë se Tribunali i Hagës kishte një standard shumë më të lartë të argumentimit të zhvillimit të procedurave e sidomos garancive ndaj të pandehurve.

Ai ka thënë se ndan mendimin edhe me shumë juristë tjerë penalë, se ndoshta po të krijohej ndonjë gjykatë nga Kombet e Bashkuara në vitin 2015, nuk do të shfaqeshin dilemat që po shfaqen me Gjykatën Speciale.

Ai ka thënë se Gjykata Speciale është një krijesë juridike sui generis, me disa standarde që nuk i sheh në asnjë gjykatë e as tribunale ndërkombëtare.

“Vërtetë Gjykata Speciale është një krijesë juridike sui generis, ka disa standarde që nuk i hasim në gjykata tjera, si tribunale ndërkombëtare apo gjykata të tilla hibride me element ndërkombëtar. Është një lëshim. Është dashur përgjigje tjetër në vitin 2011 por edhe në vitin 2015. Po flitet se nëse nuk do të votohej në vitin 2015 në Kuvend të Kosoës, atëherë do ta formonte OKB-ja. Unë personalisht e ndaj mendimin edhe me shumë juristë penalistë tjerë, mbase më mirë në këtë situatë. Po të krijonte OKB-ja shumë probleme që po shfaqen sot dhe dilema rreth Gjykatës Speciale, jam i bindur se po të ndjekej një model si i Tribunalit të Hagës, nuk do të ishin prezentë. Me Tribunalin e Hagës kemi qenë shumë të familjarizuar edhe me procedurat edhe me kuptimin se ka pasur juridiksion për hapësirën e Kosovës dhe të tjerat hapësira të ish-Jugosllavisë. Deri më tash tregon se ka pasur një standard shumë më të lartë të argumentimit të zhvillimit të procedurave e sidomos të garancive ndaj të pandehurve”, ka thënë Puka në DESKUN e KOHËS.

Ai ka thënë se institucionet e Kosovës kanë gabuar se nuk i janë qasur seriozisht raportit të Dick Martyt.

“Nëse kthehemi në këtë kuptimin e themelimit apo arsyet pse është themeluar kjo gjykatë, në disa raste më herët kemi thënë, jo vetëm unë, por edhe juristë tjerë, se ky ka qenë sukës i shtetit të Serbisë e dështim i institucioneve të Republikës së Kosovës. Them i institucioneve të Kosovës posaçërisht atyre nga pavarësia e këndej, që adresimi i krimeve të luftës të Serbisë në Kosovë në këtë drejtim nuk është bërë asgjë, e për këtë ka mjaftueshëm argumente. Arsye pse kemi Gjykatë Speciale sot, nuk i jemi adresuar si duhet, nuk i jemi përgjigjur si duhet raportit të Martyt, ato pretendime që kanë qenë. Është neglizhuar. Tani po flasim në vitin 2020, por në vitin 2011 është dashur sjellje tjetër, po ashtu edhe në vitin 2015”, ka thënë Puka.

20:40

Puka: Profesionistët e drejtësisë në vend ishin skeptik në pretendimet e Dick Martyt

Avni Puka, profesor i të drejtës penale, në emisionin Desku në KTV ka thënë se profesionistët e drejtësisë në Kosovë ishin skeptikë mbi pretendimet e Dick Martyt.

“Mbase është problematike të fiksohet një kohë nëse është e mjaftueshme si e tillë, sepse një gjykim i arsyeshëm ose i drejtë gjithmonë varet nga vëllimi dhe provat se sa janë komplekse në këtë rast për mbrojtjen që t'i adresojë, që të ketë mundësi të bëjë një hetim të mjaftueshëm, t'i analizojë dhe të bëjë një mbrojtje të mjaftueshme me kundërargumente”, ka thënë Puka.

Sipas tij ajo që vërehet në seancën statusore ishte njëlloj praktike që e përcjell Gjykatën Speciale si të tillë mbase edhe para themelimit.

“Që nga raporti i Martyt ne kemi qenë skeptikë edhe komuniteti i profesionistëve që është një raport që nuk është i argumentuar, pra ka përshkrim të fakteve që apriori është problematike që të besohet që mund të argumentohet. Vazhdimësi e saj ka qenë edhe fillimi i punës së Gjykatës. Kujtojmë këtu ftesat për dëshmitarë, të dyshuar, praktikat që janë ndjekë, të cilat kanë qenë të reja e që lënë për të dyshuar mbase mbi garancitë që një gjykatë, në këtë rast me element ndërkombëtar duhet të ofrojë ndaj të akuzuarve”, ka thënë Puka. “Kjo është përcjellë në Gjykatën Speciale edhe në seancën që ishte për të informuar për gjendjen e lëndës palën mbrojtësi dhe të akuzuarit ku ju përmendet pesë vite, mbase edhe më shumë që janë zhvilluar hetime”.

Ai ka shtuar se lëndët janë mjaft voluminoze lëndët për çka ngarkohen, mbi të cilën mbështetet aktakuza.

“Por, aktualisht kur po flasim, mbrojtja, të akuzuarit nuk i kanë në dispozicion ato, pra ka një vonesë dhe kjo jep me kuptuar se nuk cenohet një barazi mes palëve. Në rast organit të akuzës dhe mbrojtjes”, ka thënë ai.