Yapay Zeka tarafından yaratılan sanat eserleri, insan yaratıcılığı hakkında büyük soruları gündeme getiriyor. Fotoğraf tarihi, bu tartışmanın terimlerinin neden yanlış olduğunu gösteriyor.
1835'te William Henry Fox Talbot nihayet evinin ham bir fotoğrafını çekmeyi başardı. Muzaffer bir şekilde, bunun boyadığı bilinen ilk ev olduğunu ilan etti. Fox Talbot, fotomekanik sürece katkısı olan kalotipi insan müdahalesini ortadan kaldırmak olarak tanımladı. Talbot'un tanımına göre, fotojenik çizim "ışığın hassas kağıt üzerindeki basit hareketiyle" oluşturuldu. Fotoğraf, doğaya ancak optik ve kimyasal yollarla görünebileceği bir "kalem" sunuyordu.
Fox Talbot'un kendi kendine çizim evi, fotoğrafçılığın gelişiminin bir otomasyon hikayesi olduğunu hatırlatıyor. XNUMX. yüzyılın ortalarına gelindiğinde, detaylı bir görüntünün işlenmesi artık bir tasarımcıya emanet edilmek zorunda değildi, çünkü süreç bir kamera ile anında gerçekleştirilebiliyordu. Teknolojinin savunucuları, fotoğrafın insan elinden daha doğru olmasının yanı sıra daha hızlı ve daha ucuz olduğuna dikkat çekti.
İnsan hatalarının ortadan kaldırılması
İnsan hatasının ortadan kaldırılması, fotoğraf satışını etkileyen ana noktalardan biriydi, ancak bu, yeni ortamın görsel kültür üzerindeki etkileri hakkında hararetli tartışmaları ateşledi. Araba ile çekilen fotoğraflar sanat olarak kabul edilebilir mi? Eğer öyleyse, insan eli bu sürecin neresine giriyor?
Bir asırlık büyük anlaşmazlığın ardından gelen cevap, fotoğrafı hem nesnel bir mekanik belgeleme biçimi hem de yaratıcı insan ifadesi olarak yerleştirdi. Birbirine zıt iki yaklaşımı bünyesinde barındırıyordu. Bir görüntünün yazarlığının esas olarak kenarda -bir görüntünün çerçevelenmesinde ve geliştirilmesinde- var olduğu, ancak geri kalanı kameranın doldurduğu belirlendi. Diğeri, fotoğrafın her adımda bir insan operatörden etkilendiğini ve hafif çizime benzer yaratıcı bir süreci temsil ettiğini iddia etti. İkinci argüman, fotoğrafın telif hakkı korumasını güvence altına almasına yardımcı oldu. Ortamı sanayileşmiş Avrupa için kabul edilebilir kılan ve ticari yayılmayı teşvik eden ilk kişiydi.
Ayrıca
Yapay Zeka Çağında Yaratıcılık ve Ticarileşme
XNUMX. yüzyıl giderek daha fazla otomatik hale geldikçe, teknolojik olarak aracılık edilen bir süreçte insan müdahalesinin nerede bulunduğunu belirlemeye çalışmak giderek daha zor hale geliyor. OpenAI ve Stabilty.ai gibi şirketler tarafından yapay zeka ile oluşturulan görüntüler, fotoğrafın ortaya çıkışıyla ortaya çıkanlara benzer soruları gündeme getiriyor. Kullanıcılar, bir Google aramasına eşdeğer bir cümle yazarak, İnternet'te kazınmış görüntülerden derlenen, bazıları gizemli ve diğerleri şüpheli olan "yeni" görüntüler oluşturabilir. Bu, daha önce insan yazarlara özel olan yerlerde yapay zeka tarafından oluşturulan görüntülerin seline neden oldu. O zamandan beri resim yarışmaları, ticari grafik tasarım ve portre türü, teknolojiyle rahatsız edici şekillerde çatıştı.
AI tarafından oluşturulan görüntülerin şaşırtıcı kalitesi, insan yaratıcılığı hakkında derin sorular soruyor. İnsan ifadesinin göstergesi olan bir süreci nasıl otomatik hale getirebilirsiniz? Bu yılın başlarında, orijinalliğin insan yaratıcısının münhasır alanı olup olmadığı konusunda Stability AI aleyhine bir dava açıldı. Bu konuyu ele alan telif hakkı yasası düzenlemesinin yaratıcı ekonomiler üzerinde muazzam bir etkisi olması muhtemeldir. Fotoğrafçılığın tarihi bir şey gösteriyorsa, o da tartışmanın hızla, hemen ya da genellikle kültürel geçitle ilişkilendirdiğimiz kurumlar tarafından çözülmeyeceğidir. Ancak bu süreç, ortaya çıkan teknolojileri anlamamıza yardımcı olan kültürel koşullar hakkında bize çok şey anlatacak.
Sanat ve belge olarak fotoğraf
Kameranın fotoğraf üretme yeteneğine olan inanç, XNUMX. yüzyılda insan öznelliği üzerindeki teknolojik etkiyi vurgulayarak oluşturuldu. Fox Talbot, insan yorumunu sildiği için evinin kendi kendini çizme yeteneğini kutladı. Fransız çağdaşları Louis Daguerre ve Joseph Nicéphore Niépce - ortamın icadına dair eşit derecede güçlü iddialarla - doğanın görsel ifadelerini "düzeltmede" tehlikeli bir adım olarak ressamı ortadan kaldırmakta ısrar ettiler.
Bilim tarihinde var olan bir literatür, fotoğrafın gelişiminin tarafsız bir kavramsal kategori olarak "nesnelliği" müzakere etmeye nasıl yardımcı olduğunu izler. On dokuzuncu yüzyıl biliminde, biyolojik ve anatomik örneklerin fotoğrafları, daha az net olsa da en güvenilir görselleştirme biçimleri olarak resimlerin yerini aldı. Fotoğraflar, elle çizilmiş resimlere kıyasla daha bulanık ve görsel olarak net olmayabilir, ancak mekanik yapıları, daha inandırıcı bir şey olarak dolaşıma girmelerine yardımcı oldu.
Fotoğrafı, insan yanılabilirliğinin açıkça dışında bir şey olarak çerçevelemek, teknolojinin en büyük satış noktalarından biriydi. Ancak bu fikrin sürdürülmesi zor sorulara yol açtı. Bir fotoğraf gerçekten otomatikleştirilmiş bir çizim biçimiyse, fotoğrafçılar sanatçı olarak düşünülebilir mi? Bir fotoğrafın üretimi kesinlikle insan operatörler olmadan gerçekleşemez, ancak bir fabrikada makine çalıştıran birinden daha yaratıcı olarak kabul edilebilirler mi?
Yazarlığın "otomasyonu"
Yapay zeka tarafından yaratılan sanat eserlerinde olduğu gibi, "otomasyon" yazarlık hakkında yeni düşünme biçimlerine yol açtı. Fotoğrafın gerçek yazarlığı için erken bir rakip, güneş adına bağımsız hareket eden ışıktı. 1826'da Niépce tarafından icat edilen erken bir teknoloji biçimi, tüm gün güneşe maruz kalmayı gerektiriyordu ve bu nedenle "heliografi" veya "güneş yazısı" icat edildi. 1830'larda ortaya çıkan türü tanımlayan İngiliz sanat eleştirmeni Elizabeth Eastlake, kamera merceğini çekmek için ışığı kullanan fotoğrafik ortamdan toplu olarak bir tür "güneş kalemi" olarak bahsetti. Bu, 1859'daki Salon sırasında derinden rahatsız olan Fransız eleştirmen Charles Baudelaire'in fotoğrafı güneşe fanatik bir tapınma biçimi olarak kınadığı zaman kınandı - ama karşı çıkılmadı.
Baudelaire'in 1859'daki azarlaması, bir fotoğrafın sözde nesnelliğinin henüz evrensel bir değer olarak kabul edilmediğini gösteriyor. Daguerre'yi "intikamcı bir Tanrı" nın Mesih'i olarak tanımlayarak, gerçek sanatın doğanın tam bir kopyası olduğuna inanan Fransız aristokratlarla alay etti. "Ve şimdi inananlar kendi kendilerine şöyle diyorlar: 'Fotoğraf bize isteyebileceğimiz her türlü doğruluk garantisini verdiğine göre (buna gerçekten inanıyorlar, sizi çılgın aptallar!), o zaman fotoğraf ve sanat aynı şeydir.' Baudelaire, fotoğrafın bir sanat formu olarak sınıflandırılmasına değil, aynı zamanda onun gerçekliğin mükemmel bir kopyası olarak işlev gördüğü iddiasına da karşı çıktı.
Ayrıca
Yapay Zeka cevaplar: Gerçek sanatçı değiştirilemez
Gerçek yazar için ikilemler
XNUMX. yüzyılda, her biri kendi teknik özelliklerine sahip çok sayıda fotoğraf teknolojisi ortaya çıktı. Dagerreyotipler, kalotiplerden farklı görünüyordu ve günümüzün fotoğraflarına kıyasla hepsi daha bulanıktı. Bunlardan hangisinin gerçeği en iyi temsil ettiği söylenebilir? Bireysel kameralar, belirli görsel bilgi türlerini tekrar tekrar üretebiliyordu, ancak bu, bir tür olarak fotoğrafçılık için henüz doğru değildi.
Aristokrat sanat eleştirmenlerinin itirazlarına rağmen, ticari fotoğrafçılık on dokuzuncu yüzyıl Fransa'sında bir pazar olarak sağlamlaştı. Fotoğrafın sürekli artan kârlılığı karşısında, yaratıcı değerin bulunmadığına dair tartışmalar yavaş yavaş azaldı. Bununla birlikte, teknik yeniliği nedeniyle, fotoğrafın Fransız telif hakkı yasasının koruması altına giren bir şey olarak nitelendirilmesi için yeterli insan yaratıcılığını içerip içermediği açık değildi. Fotoğraf sürecinden insan etkisinin silinmesi, nesnellikle ilgili tartışmaların altını çizmek için iyiydi, ancak ticari uygulanabilirliği karmaşık hale getirdi. Fotoğrafların yeni bir mülkiyet biçimi olarak dolaşıma girmesi için mülkiyetin belirlenmesi gerekirdi. Bir fotoğrafın gerçek yazarı kamera mıydı yoksa operatör mü?
1862. yüzyılın ortalarında bu soruya verilen cevaplar daha sık hale geldi. Fotoğrafın yaratıcı bir sanat formu olarak ilk yasal tanımı, XNUMX Nisan'ında, Fransız fotoğrafçı Mayer et Pierson'ın ünlülerin stüdyoları tarafından çekilmiş rötuşlanmış ve değiştirilmiş portrelerinin satışını başarıyla engellemesiyle gerçekleşti. Mayer et Pierson, orijinal fotoğrafları çekenlerin kendileri olduğu için bunlardan yalnızca kendilerinin para kazanabileceğini savundu. Mahkemenin kararı zor kazanılmış bir başarıyı yansıtıyordu. O yılın başlarında, fotoğrafın işlevsel olarak otomatik olduğu gerekçesiyle davalarını reddetmişti - araç, bir makine kullanarak nesnelerin dış görüntüsünü yakalamak için kullanılan kimyasal bir süreçten biraz daha fazlasıydı.
Bu görüşü ne değiştirdi? Mayer ve Pierson, Nisan 1862 kararına itiraz ettiğinde, insan faktörünü fotoğraf sürecine yeniden sokan bir argüman kullandılar. Fotoğrafları “les dessins photographiques” – veya fotoğraf çizimleri – olarak yeniden şekillendiren davacılar, karanlık bir odada fotoğraf çekmenin bir kameramanın yaratıcı sürecinin bir parçası olduğunu başarılı bir şekilde ortaya koydular. Bir fotoğraf yerleştirmeye ek olarak, fotoğrafçı, çizimin yaratıcı çıktısına benzeyen bir süreçte görüntüyü kamera filminden çıkarmak zorundaydı. Kamera, ışığa ve ışığa duyarlı yüzeylerle çizim yapabilen, ancak bir insan tarafından tutulan ve çalıştırılan bir kalemdi. Telif hakkı koruması, XNUMX. yüzyıl Fransa'sında fotoğrafın ticarileşmesine yardımcı oldu, ancak bu gelişme, fotoğrafik sürecin ne yaptığını açıklığa kavuşturmak yerine, onu hem sanat hem de belgeleme olarak kodladı.
Mahkeme, işin çoğunu kamera yaptığı için fotoğrafların korunmadığına karar vermiş olsaydı, o zaman yaratıcı süreçle ilgili yepyeni bir sorun dalgası ortaya çıkacaktı. Bir çırak ekibi çalıştıran ressam ne olacak? Ünlü tablolara dayanan el yapımı gravürler satan bir oymacı mı? Bir portre modeli, iş tamamlandıktan sonra sanatsal süreçte hak iddia edebilir mi? Titizlikle korunan bir peyzajın bahçıvanı, suluboya bir çizim üzerinde yazarlık iddiasında bulunabilir mi? Bir sanat eseri ve bir belge olarak fotoğrafla ilgili karar, felsefi olarak dürüst olmayabilir, ancak daha da zor birçok sorudan kaçındı.
1899. yüzyılda çoğu Batı sanat piyasası, fotoğraf için bir tür telif hakkı koruması oluşturdu ve bu, ortamın önemli ölçüde insan yaratıcı girdisi içerdiğini ima etti. Bununla birlikte, popüler hayal gücünde fotoğrafçılar hala teknisyen olarak görülüyordu. XNUMX'da Alfred Stieglitz, "konu seçiminden, pozlamadan, ışıklandırmadan, pozlamadan ve geliştirmeden sonra, sonraki her adımın ... çok az dikkat gerektirdiği veya hiç dikkat gerektirmediği" görüşünden yakınıyordu. Fotoğraf sürecindeki insan müdahalesi, kurulumda ve ardından geliştirmede hala küçük bir rol oynuyor gibi görünüyordu ve süreç boyunca sürekli bir rol üstlendi. Fotoğraf, bir sanat formu olarak yasal tanımını XNUMX. yüzyılda kazandı ve XNUMX. yüzyılın büyük bir bölümünü şüpheci müze küratörlerini ikna etmekle geçirdi.
Kültür Eki'nin bir sonraki sayısında devam edecek.
Ayrıca
Yapay zekânın yardımıyla polis, 20 yıl önce kaybolan bir tabloyu buldu.
Neomag.com'dan alındı. Çeviren: Mirjete Sadiku
