О, време, о, навики!

Fushata parazgjedhore e Aleksandar Vuçiqit është shndërruar në një spektakël të vazhdueshëm politik, ndërsa Serbia përballet me probleme serioze. Argumenti kryesor i kësaj fushate duket se është i qartë: Vuçiqi përpiqet të paraqitet njëkohësisht si “njeri i popullit” dhe si politikani i gjithëfuqishëm që mund të zgjidhë çdo problem, duke përdorur ekspozimin mediatik për të forcuar pozitat e tij dhe për të larguar vëmendjen nga krizat reale

Ndërsa në vend ka zjarre dhe tensione politike, Vuçiqi shfaqet vazhdimisht në televizionet e tij, duke vizituar provincat, duke biseduar me qytetarë, duke u fotografuar me gjyshe e gjyshër, duke ngrënë në furra buke, duke takuar zjarrfikës dhe duke kontrolluar çmimet në farmaci. Çdo lëvizje shoqërohet nga kamera dhe fotoreporterë. Ai sillet si një president që është kudo dhe që personalisht mund të zgjidhë çdo problem.

Kjo është arsyeja pse fushata e tij është krahasuar me një “teatër udhëtues të absurdit”. “Si një mbret mesjetar, qëndron në shesh dhe pret lutjet”, komentojnë qytetarët. Të tjerë thonë se përpara tij do të turpërohej edhe baroni Munhauzen.

Në të njëjtën kohë, Vuçiqi përdor edhe retorikën e kërcënimeve dhe të krizave. Ai ka kërcënuar Kosovën se do të “mbyllë” Ibrin, duke shkaktuar reagime të ashpra në Bashkimin Evropian. Në një tjetër rast, autoritetet serbe folën për një “top të zjarrtë” që, sipas disa mediave, ishte “hedhur” nga Kosova drejt Serbisë qendrore. Këto deklarata ushqejnë atmosferën e tensionit dhe i japin fushatës një dimension tjetër: atë të paraqitjes së Vuçiqit si mbrojtës i shtetit përballë kërcënimeve të jashtme.

Por pas gjithë këtij spektakli qëndron edhe një çështje më e rëndësishme: lufta për pushtet. Edhe pse zgjedhjet formalisht nuk ishin shpallur, Vuçiqi më 21 gusht përsëri deklaroi se do t’i shpallte “brenda disa ditësh” dhe përmendi 18 ose 25 tetorin si data të mundshme të votimit. Gjatë një viti e gjysmë ai kishte paralajmëruar më shumë se 30 herë zgjedhje të parakohshme, ndaj edhe këto deklarata nuk garantonin se zgjedhjet do të zhvilloheshin.

Vuçiqi ka deklaruar gjithashtu se pas zgjedhjeve të parakohshme mund të kthehet në postin e kryeministrit. Ndërkohë, Ana Brnabiq, kryetarja e parlamentit, ka folur për ndryshime kushtetuese. Kjo ka ushqyer edhe më tej kritikat se sistemi politik po personalizohet gjithnjë e më shumë rreth Vuçiqit dhe pushtetit të tij.

Një pjesë e kësaj strategjie është përshtatja e komunikimit politik me formatet e rrjeteve sociale. Në fillim të gushtit, Vuçiqi publikoi një video të ritualit të tij të mëngjesit në Kalna. Ai tregoi dhomën ku kishte fjetur, shpjegoi se kishte bashkuar dy shtretër sepse njëri ishte shumë i shkurtër, foli për mungesën e televizionit kabllor dhe tha se ishte “i detyruar” të shikonte RTS-in. Më pas u filmua duke u rruar dhe duke shkuar në farmaci për të kontrolluar çmimet e ilaçeve.

Kjo përpjekje për ta kthyer komunikimin presidencial në një lloj “daily vlog” nuk duket se ka funksionuar veçanërisht te të rinjtë. Sipas një hulumtimi të CRTA-s dhe Stanfordit, vetëm 9 për qind e të rinjve kanë besim te Vuçiqi. Ndërsa një studim i KOMS-it, i publikuar në gusht, tregoi se të rinjtë nga 15 deri në 30 vjeç i dhanë atij një notë mesatare prej vetëm 1.15 në një shkallë nga 1 deri në 5.

Turneu i tij vazhdoi edhe jashtë Serbisë. Në Qipuliq, në Bosnjë-Hercegovinë, ai vizitoi shtëpinë familjare të restauruar dhe u bëri thirrje serbëve, boshnjakëve dhe kroatëve të zonës të mblidheshin “për një gotë muhabet”. Në kantierin e EXPO-s, ndërkohë, premtoi se, nëse punimet nuk përfundonin në kohë, në nëntor do të hidhej në Sava, duke ushtruar kështu presion publik mbi ministrin e Financave, Sinisha Mali.

Këto skena, sipas kritikëve, nuk janë thjesht spontane. Ato janë pjesë e një fushate të personalizuar, në të cilën Vuçiqi përdor burimet dhe platformat shtetërore për t’u paraqitur si ndërtuesi, kontrolluesi dhe shpëtimtari i vetëm i vendit. Edhe udhëtimet me makinë nëpër lagje periferike, ku ai vëren se çfarë duhet riparuar, shërbejnë për të krijuar të njëjtin imazh: presidenti që sheh gjithçka dhe merret personalisht me çdo problem.

Në këtë spektakël hyjnë edhe takimet me figura të njohura. Darka me Jean-Claude Van Damme përfundoi me një garë për shtyrjen e dorës, ndërsa Vuçiqi u takua gjithashtu me presidentin ukrainas, Volodymyr Zelensky, drejtuesin e Axel Springer, Mathias Döpfner, ambasadorin kinez dhe të tjerë. Edhe këto takime i japin fushatës një dimension mediatik dhe personal.

Por kontrasti më i madh shfaqet në Deliblatska Peshçara. Ndërsa Vuçiqi ishte i pranishëm në mënyrë të vazhdueshme në media për çështje të ndryshme, zjarri kishte përfshirë prej javësh një sipërfaqe të madhe të kësaj zone. Dhjetëra mijëra hektarë u përfshinë nga flakët, ndërsa Serbia iu drejtua BE-së për ndihmë vetëm pas disa ditësh. Sipas autorit, BE-ja reagoi menjëherë pas kërkesës, ndërsa Rusia, së cilës i ishte kërkuar ndihmë më herët, dërgoi avionin e saj vetëm pas më shumë se 20 ditësh.

Pikërisht këtu autori e vendos theksin kryesor të kritikës: problemi nuk është vetëm mënyra spektakolare e komunikimit të Vuçiqit, por fakti se kjo fushatë mund të jetë duke e zhvendosur vëmendjen nga problemet reale të vendit. Sipas të dhënave të CRTA-s të cituara në tekst, Vuçiqi është shfaqur 49 herë drejtpërdrejt në televizion, ndërsa për Deliblatska Peshçaran pothuajse nuk është prononcuar. Për zonën madje ekzistojnë edhe dyshime se zjarri mund të jetë shkaktuar qëllimisht për ndryshimin e destinacionit të tokës për qëllime ndërtimore, megjithëse këto mbeten dyshime.

Personalizimi i tillë i politikës nuk është i ri për Vuçiqin. Edhe më parë ai është përpjekur të paraqitet si “njeri i zakonshëm”, për shembull duke përgatitur sanduiçe me parizer. Ajo që ka ndryshuar është reagimi i publikut. Sot këto skena po përballen gjithnjë e më shpesh me kritika, tallje dhe pyetje të pakëndshme.

Kjo mund të jetë shenja më e rëndësishme për Vuçiqin: spektakli që dikur mund të shërbente për të krijuar imazhin e një udhëheqësi të afërt me popullin, po përballet gjithnjë e më shumë me mosbesim. Mund të përsëritet se Serbia është një parajsë që rrjedh, mund të premtohen ura, rrugë, ilaçe dhe pensione, por propaganda nuk mund t’i fshehë pafundësisht problemet që qytetarët i shohin dhe i përjetojnë çdo ditë.

Sepse njerëzve u ka ardhur në majë të hundës.

(Авторот е новинар и политички аналитичар)