Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, ka njoftuar se Ushtria amerikane ka kryer të premten sulme të reja dhe të kufizuara ndaj Iranit, duke shënjestruar një sistem iranian të mbrojtjes ajrore, raporton агенцијата „АП“.
Mediat shtetërore iraniane raportuan se janë dëgjuar dy shpërthime në zonën Suza të ishullit Qeshm, i cili ndodhet në një rrugë ujore jetike për transportin e naftës.
Në një bisedë me gazetarët, Trump e përshkroi aksionin ushtarak si “të vogël”.
“Ata ndërtuan një pajisje të vogël kundërajrore dhe ne e shkatërruam për rreth 15 minuta, ndoshta për pesë minuta”, u tha Trump gazetarëve të premten në mbrëmje, pak pasi kishte mbërritur në West Palm Beach të Floridas.
Trumpi nuk dha detaje të tjera për objektivin e sulmit. Megjithatë, zyrtarët amerikanë kanë raportuar se shumica e sistemeve të mbrojtjes ajrore të Iranit u shkatërruan ose u dëmtuan rëndë gjatë bombardimeve izraelite në qershor të vitit 2025 dhe në fazat e para të konfliktit aktual. Zyrtarët amerikanë kanë vlerësuar se Irani do të përpiqet t'i rindërtojë këto sisteme dhe infrastrukturën tjetër ushtarake me kalimin e kohës.
Ushtria amerikane njoftoi gjithashtu se të hënën kishte kryer atë që i cilësoi si sulme mbrojtëse. Shpërthime u dëgjuan në ishujt Qeshm dhe Hengam, në Ngushticën strategjike të Hormuzit, si dhe në zonën pranë Bandar Abbasit.
Sulmet e së premtes janë të parat që nga humbja e thellë e Partisë Republikane të Trumpit në zgjedhjet e mesmandatit të së martës në SHBA.
Goditja elektorale – republikanët humbën të dyja dhomat e Kongresit – u ndikua pjesërisht nga pakënaqësia e votuesve me mënyrën se si Trumpi po e menaxhon konfliktin dhe me rritjen e çmimeve të karburanteve. Këto çmime janë një pasojë e luftës, e cila ka prekur pothuajse çdo sektor të ekonomisë globale.
Në ditët pas humbjes së republikanëve në zgjedhje, Trumpi ka luhatur qëndrimet e tij, duke kaluar nga kërcënimet për ta “shkatërruar” Iranin te sugjerimet se një zgjidhje për luftën është afër.
Më herët të premten, dy zyrtarë të qeverive të Lindjes së Mesme, thanë se Irani po shqyrton propozimet e paraqitura nga Katari, i cili po luan rolin e ndërmjetësuesit kryesor, me synimin për të zgjidhur mospajtimet mes Teheranit dhe Shteteve të Bashkuara lidhur me programin bërthamor iranian.
Megjithatë, njëri nga zyrtarët theksoi se iranianët, të paktën për momentin, nuk janë të gatshëm të hyjnë në negociata me administratën Trump për aktivitetet e tyre bërthamore, derisa SHBA-ja të pajtohet me disa kushte themelore që Irani kërkon të përfshihen në çdo marrëveshje për armëpushim.
Mospajtimet me Iranin lidhur me programin e tij bërthamor mbetet çështja më e vështirë për t'u zgjidhur. Trumpi këmbëngul se kjo çështje duhet të zgjidhet si pjesë e çdo marrëveshjeje që synon t'i japë fund luftës, e cila ka hyrë në muajin e nëntë.
Ndërkohë, Komanda Qendrore e SHBA-së (CENTCOM), e cila mbikëqyr operacionet ushtarake amerikane në Lindjen e Mesme, njoftoi në një postim në rrjetin X të premten vonë se Shtetet e Bashkuara po ofrojnë “një shpërblim deri në 20 milionë dollarë dhe mundësinë e zhvendosjes” për informacione rreth programit bërthamor të Iranit.
Kjo përfshin informacione për objektet, pajisjet dhe personelin përkatës, siç janë pjesëtarët e komunitetit shkencor, si dhe për lëvizjen e cilitdo prej tyre.
Postimi përmbante një lidhje drejt programit të Departamentit amerikan të Shtetit “Shpërblime për Drejtësi”.
E Shtëpia e Bardhë refuzoi të komentonte propozimet e paraqitura nga Katari lidhur me programin bërthamor të Iranit. Megjithatë, Trumpi tha më herët të premten, gjatë një bisede me gazetarët, se diskutimet e ndërmjetësuesve me Iranin po vazhdojnë.
“Ne po flasim me Iranin. Kemi qenë duke folur”, tha Trump, i cili këmbëngul se Ushtria amerikane vazhdon të ketë kontrollin mbi konfliktin me Iranin, i cili ka pësuar dëme të mëdha.
Megjithatë, Teherani këmbëngul në disa lëshime nga ana e SHBA-së, të cilat Trumpi i ka refuzuar edhe më parë.
Ndër kërkesat kryesore të Iranit, të cilat duhet të plotësohen përpara se të angazhohet në bisedimet për programin bërthamor, janë: përfundimi i bllokadës amerikane ndaj porteve iraniane, heqja e sanksioneve, zhbllokimi i aseteve të tij financiare, kompensimi për dëmet e shkaktuara nga lufta dhe përfundimi i armiqësive në të gjithë rajonin, përfshirë edhe operacionet izraelite në Liban.
Ndërmjetësuesit dhe Irani kanë diskutuar për një marrëveshje të mundshme kalimtare, e cila synon të hapë rrugën për bisedime të mëtejshme lidhur me programin bërthamor të Teheranit, thanë zyrtarë rajonalë.
Sipas tyre, propozimi, i cili së fundmi iu paraqit të dyja palëve nga ndërmjetësuesit e Katarit, parashihte zbatimin e masave për ndërtimin e besimit gjatë një periudhe dyditore.
Këto masa përfshijnë heqjen e bllokadës amerikane dhe lirimin e një pjese të miliarda dollarëve të fondeve iraniane të ngrira, të bllokuara ndër vite si pjesë e fushatës amerikane për izolimin e Iranit, për shkak të programit të tij bërthamor.
Në këmbim, Teherani do të lejonte inspektorët e Agjencisë Ndërkombëtare për Energjinë Atomike (IAEA) të hynin në objektet e bombarduara nga SHBA-ja dhe Izraeli, thanë zyrtarët.
Në ditën e dytë, Irani do ta rihapte Ngushticën e Hormuzit, në përputhje me një marrëveshje të ndryshuar që Irani dhe Omani kanë arritur lidhur me këtë rrugë ujore, por e cila ende nuk është miratuar nga Shtetet e Bashkuara.
Sipas zyrtarëve, ky mekanizëm do të ishte i përkohshëm, deri në arritjen e një marrëveshjeje të përhershme për Ngushticën, në bashkëpunim me vendet e tjera të Gjirit.
Pas zbatimit të këtyre masave, SHBA-ja dhe Irani do të nisnin bisedime të gjera për rezervat e Iranit me uranium të pasuruar në nivel të lartë, si dhe për aspekte të tjera të programit të tij bërthamor, thanë zyrtarët.
Irani ka këmbëngulur prej kohësh se programi i tij bërthamor ka qëllime paqësore.
Sipas Agjencisë Ndërkombëtare për Energjinë Atomike, Irani posedon 440.9 kilogramë (972 paund) uranium të pasuruar deri në 60 për qind pastërti, një hap të shkurtër teknik larg nivelit prej 90 për qind, i cili konsiderohet i përshtatshëm për armë bërthamore.
Një sërë bisedash telefonike diplomatike, të zhvilluara ditët e fundit mes udhëheqësve të vendeve të Gjirit Persik dhe më gjerë, kanë pasur për qëllim uljen e tensioneve në rajon.
Shqetësimet janë shtuar lidhur me mundësinë që Trumpi të urdhërojë sërish Ushtrinë amerikane të kryejë sulme të reja ndaj Iranit.
Sekretari amerikan i Mbrojtjes, Pete Hegseth, zhvilloi të premten një bisedë telefonike me homologun e tij nga Katari, Sheikh Saoud bin Abdulrahman Al Thani, lidhur me zhvillimet e fundit, njoftoi Qeveria e Katarit.
Qeveria e Katarit njoftoi për bisedën mes zyrtarëve të mbrojtjes, pasi më herët të premten kishte konfirmuar se Trumpi dhe emiri i Katarit, Tamim bin Hamad Al Thani, kishin zhvilluar një bisedë të veçantë telefonike për të diskutuar përpjekjet për uljen e tensioneve.
Edhe ministri i Jashtëm i Iranit, Abbas Araghchi, zhvilloi të premten biseda telefonike me homologët e tij nga Iraku dhe Tunizia për të diskutuar tensionet në rajon.