-
Превод: Флутура Гаши-Мехмети
- 7 септември 2026 17:45 ч
- Споделете на:
Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, во понеделник ги откри плановите за инвестиции од 200 милиони евра од ЕУ во Гренланд и за зајакнување на врските со данската арктичка територија, за која американскиот претседател Доналд Трамп инсистираше дека треба да им припаѓа на Соединетите Држави.
Фон дер Лајен пристигна во Гренланд во недела на дводневна посета, што служи како знак на поддршка за владите на Гренланд и Данска, кои остро се спротивставија на кампањата на Трамп да ја преземе контролата врз најголемиот остров во светот.
Претседателот на извршното тело на Европската Унија, кое претставува 27 земји, изјави дека средствата на ЕУ ќе се фокусираат на сектори како што се критични минерали, сателитски комуникации и обновлива енергија во Гренланд, кој е полуавтономен дел од Кралството Данска.
„ЕУ е во целосна солидарност со Кралството Данска и народот на Гренланд“, изјави фон дер Лајен на прес-конференција. „И ќе продолжиме да го правиме тоа“, додаде таа.
Посетата на фон дер Лајен ја одразува растечката геополитичка важност на Арктикот за големите сили, како што се САД, Русија, Кина и Европа, бидејќи топењето на мразот отвора нови морски патишта и го прави минералното богатство на регионот подостапно.
исто така
Потпишан договор меѓу САД, Данска и Гренланд за безбедност на Арктикот
Шефицата на Европската комисија, која во неделата патуваше со брод до ледена површина, претходно напиша во X дека е воодушевена од спектакуларните пејзажи на Гренланд, но дека е свесна за „видливите знаци на климатските промени“.
„Додека мразот се топи, се создава нова реалност“, напиша таа.
Американскиот претседател Доналд Трамп предизвика криза во односите меѓу САД и Европа и превирања во трансатлантскиот воен сојуз НАТО оваа година, кога ги засили барањата САД да ја преземат контролата врз Гренланд, тврдејќи дека Данска, членка на НАТО, не може да ја одбрани.
Европските претставници нагласија дека Гренланд е дел од територијата на НАТО, што значи дека е опфатен со договорот за меѓусебна одбрана на алијансата. Тие исто така посочија дека САД веќе имаат право да го зголемат своето воено присуство таму, според долгогодишен договор.
Тензиите се намалија откако Трамп и генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, се согласија во Давос во јануари дека САД, Данска и Гренланд ќе започнат разговори за решавање на споровите и дека НАТО ќе ја зајакне својата улога во безбедноста на Арктикот.
исто така
Данска испраќа регрути во Гренланд за прв пат по долго време
Сепак, трилатералните разговори сè уште не доведоа до договор, а на самитот на НАТО во Турција во јули, Трамп го повтори своето инсистирање дека САД треба да го контролираат Гренланд.
Фон дер Лајен изјави дека иднината на Гренланд треба да ја одлучат народот на Гренланд и Данска, и никој друг.
„Арктикот стана едно од местата каде што се судираат тектонските плочи на геополитиката. Имаме директен интерес за тоа што се случува тука“, рече таа, додавајќи дека нејзината Комисија ќе претстави нова стратегија на ЕУ за Арктикот во наредните месеци.
Иако Данска е членка на ЕУ, Гренланд го напушти блокот во 1985 година.
исто така
Фон дер Лајен: ЕУ работи на масовен бран инвестиции во Гренланд
Сепак, нејзините жители, како дански граѓани, се и граѓани на Европската Унија.
ЕУ долго време обезбедува средства за Гренланд, главно за плаќање на правата за риболов и поддршка на нејзиниот образовен систем. Според претставниците на ЕУ, пакетот од 200 милиони евра претставува не само големо зголемување на финансирањето, туку и проширување на секторите што ќе имаат корист од европските фондови.
