Blerim Shala në PIKË me Veton Surroin

Shala: Takimi në Stubiçke Toplice ishte vendimtar për të mos e futur Kosovën në luftë më 1991

Gazetari dhe aktivisti politik Blerim Shala ka vlerësuar se takimi i mbajtur në Stubiçke Toplice të Kroacisë në vitin 1991 ka qenë moment kyç historik, ku udhëheqja politike e Kosovës mori vendimin strategjik për të mos hyrë në luftë, një zgjedhje që sipas tij e shpëtoi Kosovën nga një katastrofë e sigurt.

Në një bashkëbisedim në podcastin PIKË me publicistin Veton Surroi, Shala u shpreh se pavarësisht monopolit politik që kishte LDK-ja në atë kohë, me presidentin Ibrahim Rugova ka pasur gjithmonë hapësirë bashkëpunimi dhe komunikimi. Sipas tij, druajtja kryesore e Rugovës lidhej me pasojat që do t’i pësonte populli nga veprime të rrezikshme politike.

Shala kujtoi se Rugova kishte qenë kundër grevës së 3 shtatorit, duke e ditur se pas saj do të pasonin përjashtimet masive të shqiptarëve nga puna. 

“Pas 3 shtatorit u përjashtuan rreth 140 mijë shqiptarë. Nuk mund të hyje në konflikt sindikal me një pushtet autokratik që nuk mërzitet as për punëtorët e vet, e lëre më për tanët”, theksoi ai.

Duke folur për Stubiçke Toplice, Shala ka thënë se aty kishte nisma serioze për hyrjen e Kosovës në luftë, përfshirë idenë e ashtuquajtur “fronti jugor”. Megjithatë, sipas tij, roli i Ibrahim Rugovës, Veton Surroit, Fehmi Aganit dhe pjesës tjetër të delegacionit ishte vendimtar për ta ndalur këtë skenar.

“Logjika e shëndoshë mbizotëroi. U vendos qartë se nuk është momenti që Kosova të hyjë në luftë më 1991”, u shpreh Shala, duke shtuar se në atë kohë Kosova ishte plotësisht e papërgatitur, pa mbrojtje territoriale, pa mbrojtje civile dhe pa përkrahje reale nga faktori shqiptar.

Ai kujtoi edhe vizitat e para në Shqipërinë e vitit 1991, ku udhëheqësit e rinj politikë atje kishin pranuar hapur se nuk mund të bënin asgjë për Kosovën, duke dëshmuar se faktori shqiptar ishte praktikisht inekzistent.

“Po ta kishim bërë atë gabim më 1991 dhe të hynim në luftë, sot nuk do të bisedonim këtu. Ndoshta do të bisedonim diku në Suedi apo Danimarkë”, përfundoi Shala.
 

Shala tregon pikën e kthesës në raportet Kosovë - SHBA

Gazetari dhe aktivisti politik Blerim Shala ka vlerësuar se raportet mes Kosovës dhe Shteteve të Bashkuara të Amerikës hynë në një fazë vendimtare në fund të viteve ’80 dhe fillim të viteve ’90, duke u shndërruar më pas në një përkrahje të fuqishme dhe të qëndrueshme për çështjen e Kosovës.
Në një bashkëbisedim në podcastin PIKË me publicistin Veton Surroi, Shala ka thënë se në atë periudhë edhe Qeveria e Kosovës, e udhëhequr nga kryeministri Jusuf Zejnullahu, u rreshtua me atë që ai e quajti “Alternativa kosovare”, e cila gëzonte autoritet moral te qytetarët.

Sipas Shalës, ftesa në Washington dhe kontaktet e drejtpërdrejta me institucionet amerikane përbënin një “boost” të madh politik për Kosovën, ku rol kyç luajti edhe lobi shqiptaro-amerikan. Ai kujtoi pritjen e jashtëzakonshme në Washington dhe dëshminë në Senat, ku përballë delegacionit serb të udhëhequr nga Dobrica Qosiq, Kosova u përfaqësua nga Ibrahim Rugova dhe një delegacion prej rreth 15–16 vetash.

“Kjo ka qenë një pikë kthese në raportet mes nesh dhe Amerikës. Prej aty fillon një përkrahje e madhe për Kosovën, e pakrahasueshme në SHBA, sepse dy krahët e politikës amerikane nuk janë përplasur kurrë për Kosovën, por kanë garuar se kush po ofron më shumë mbështetje”, u shpreh Shala.
Ai theksoi se reagimi më i fuqishëm i lobit shqiptar dhe i politikës amerikane erdhi pas 5 korrikut 1990, kur Serbia mbylli institucionet e Kosovës dhe e shpalli de jure okupimin. Shala përmendi vizitën e Delegacionit të Shtatë Senatorëve amerikanë, të kryesuar nga Bob Dole dhe Alfonse D’Amato, në Prishtinë, pavarësisht situatës së tensionuar dhe mungesës së sigurisë.

Sipas tij, mesazhi i senatorit D’Amato për të mos u futur në luftë dhe për të pritur momentin e duhur ishte një porosi e rëndësishme dhe vizionare për udhëheqjen dhe shoqërinë kosovare, duke dëshmuar se përkrahja amerikane për Kosovën ishte e menduar dhe strategjike, dhe jo e rastësishme.
 

Shala: Më 1988 e kuptuam se mbrojtja e Kushtetutës së 1974-s ishte kusht për të ecur përpara

Gazetari dhe aktivisti politik Blerim Shala ka theksuar se dallimi thelbësor mes protestave të vitit 1981 dhe atyre të vitit 1988 në Kosovë qëndronte në vetëdijen politike dhe në qëllimin strategjik të shqiptarëve të Kosovës.

Në një bashkëbisedim në podcastin PIKË, me publicistin Veton Surroi, Shala kujtoi se në vitin 1981 parulla kryesore ishte “Republikë, Kushtetutë, ja me hatër, ja me luftë”, ndërsa në vitin 1988 dominonte thirrja “Krejt Kosova ka votu, Kushtetutën mos me e ndërru!”.

Sipas tij, fillimisht Kushtetuta e vitit 1974 shihej si e pamjaftueshme për të përmbushur kërkesat dhe vullnetin politik të shqiptarëve të Kosovës, por me kalimin e kohës u kuptua se ruajtja e atij statusi kushtetues ishte thelbësore për të avancuar më tej, sidomos në prag të periudhave të turbullta që po afroheshin në Jugosllavi.

“Ne e dinim që po vinin periudha të vështira, edhe pse nuk e dinim se do të shembej Muri i Berlinit dhe se do të ndodhnin lëvizje epokale në Evropë dhe botë”, u shpreh Shala, duke shtuar se shqiptarët e Kosovës u detyruan të hynin herët në histori përballë popujve të tjerë.

Ai theksoi se ngjarjet historike nuk njohin pendim dhe se zhvillimet e asaj kohe e çuan shoqërinë kosovare në pikën ku, në vitin 1988, mbrojtja e Kushtetutës së vitit 1974 u pa si domosdoshmëri dhe u bë me të gjitha mjetet.