Μια λειτουργία τάνγκο για το Κόσοβο

Το τελευταίο μάθημα του Ilir Zhubi για τη σαλάτα, το ψάρι και το κράτος

1.

Ο αείμνηστος Ιλίρ Ζούμπι από το «Renesansa» είχε μια ιδιαίτερη αίσθηση για τη σαλάτα – έπρεπε να έχει λεμόνι και άνηθο μέσα, τα υπόλοιπα – ντομάτα και αγγούρι, κρεμμύδι και καρότο και ό,τι άλλο περιείχε – αναμειγνύονταν στη συνέχεια. Είχε αυτή την αίσθηση και για την πέστροφα. Έπρεπε να τρίβεται και να στύβεται απαλά με ένα είδος μασάζ για ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα (δεν έλεγε ποτέ πόσο) πριν πεταχτεί στη σχάρα. Και, είχε τη δική του εκδοχή του κουτιού μέτρησης για το κράτος. Δεν μπορούσε να γίνει χωρίς όπερα. Όχι στρατό, φορολογικό σύστημα, δικαστήριο και εισαγγελέα, αλλά απλώς, ακριβώς, μια όπερα. 

Αν και δεν το είπε, ούτε κατά την ερμηνεία του ούτε κατά την ερμηνεία μου για το τι νομίζω ότι εννοούσε, η όπερα θα έπρεπε να είναι το άθροισμα όλων, ένα είδος στέμματος, ένα είδος σφραγίδας που να αποδεικνύει ότι το κράτος υπάρχει. Αν το κράτος έχει όπερα, τότε κατά συνέπεια έχει και όλα τα άλλα - συμπεριλαμβανομένου του στρατού, του φορολογικού συστήματος, του δικαστηρίου και της εισαγγελίας, και ούτω καθεξής.

Υπήρχε μια γλυκιά ειρωνική αντίφαση στην τοποθέτηση του Ilir Zhubi. Τα εστιατόριά του ήταν χειροποίητα, χρησιμοποιώντας λιθόστρωτο για τοιχοποιία, όχι πολύ εξελιγμένο ξύλο για τραπέζια και καρέκλες, και με φωτισμό που δεν θα ξεπερνούσε το οπτικό όριο που είναι απαραίτητο για να αποτελέσει υπόγειο οποιασδήποτε εγκατάστασης. Τα ψάρια που είχαν υποστεί προσεκτικό μασάζ πριν μπουν στη σχάρα ήταν σε αντίθεση με το εσωτερικό. Ωστόσο, ήταν αποφασισμένος ότι το Κοσσυφοπέδιο δεν μπορούσε να αυτοαποκαλείται κράτος χωρίς όπερα.

2.

Μου θύμισε τον Ιλίρ την Τρίτη το βράδυ στο «Misa a Buenos Aires», ένα εξαιρετικό μουσικό κομμάτι του Αργεντινού Μάρτιν Παλμέρι, το οποίο συνδυάζει την κλασική καθολική λειτουργία με το τάνγκο, ένα «Misa Tango». 

Το «Misa Tango» παρουσιάστηκε στην Πρίστινα. Η ορχήστρα ήταν από την Αλβανία, η χορωδία από το Κόσοβο, ο μπαντονεονίστας (φυσαρμόνικα τάνγκο) από την Πορτογαλία, ο μαέστρος από την Ισπανία και η μεσόφωνος ήταν η παγκόσμια Αλβανίδα, ή η Αλβανίδα παγκόσμια, το ίδιο, Βικένα Καμένιτσα.

Πρόσφεραν τον καλύτερό τους εαυτό, μια εμπνευσμένη αλληλεπίδραση - σαν να ήταν μαζί χρόνια. 
Βρίσκονταν σε μια αίθουσα, απέναντι από την Κόκκινη Αίθουσα του «Μπόρο ε Ραμιζίτ» όπου συνήθως, κατά τη διάρκεια της Έκθεσης Βιβλίου, τοποθετούνται τα βιβλία των εκδοτών που δεν έχουν καταφέρει να εξασφαλίσουν μια θέση στην Κόκκινη Αίθουσα. 

Πριν ξεκινήσει η συναυλία, φωνές από άναρθρες λέξεις και γέλια ακούγονταν από την άλλη πλευρά του τοίχου· ήταν η καφετέρια του Εθνικού Θεάτρου. Η καφετέρια του Εθνικού Θεάτρου υποτίθεται ότι βρισκόταν σε ένα άλλο κτίριο, στο Εθνικό Θέατρο που βρίσκεται στην πλατεία «Μητέρας Τερέζα», αλλά για αρκετά, πολλά χρόνια, έχει μεταφερθεί στο «Boro e Ramiz», μαζί με την καφετέρια και τα γέλια, περιμένοντας την ανακαίνιση του κτιρίου του θεάτρου και την επαναχρησιμοποίησή του. 

Το αφοσιωμένο κοινό στάθηκε με ευγνωμοσύνη, καθισμένο σε άνετες καρέκλες για ένα διάλειμμα δεκαπέντε λεπτών από την ορθοστασία. Οι καρέκλες, πολύ κοντά η μία στην άλλη, είχαν σκοπό να εξοικονομήσουν όσο το δυνατόν περισσότερο χώρο, έτσι ώστε σε αυτήν την αίθουσα που δεν ήταν συναυλία, όλοι όσοι ήθελαν να παρευρεθούν σε μια συναυλία να μπορούν να χωρέσουν και, κλείνοντας τα μάτια τους, να νιώσουν ότι βρίσκονται σε μια συναυλία.

Μπορεί μια εκδήλωση αυτού του μεγέθους να πραγματοποιηθεί σε μια αίθουσα σαν κι αυτή; Μπορεί να πραγματοποιηθεί. 
Η ερώτηση του Ιλίρ θα έπαιρνε τη μορφή μιας επακόλουθης και επιπλήττουσας δήλωσης: σαν να συντηρείται το κράτος χωρίς την Όπερα.

3.

Η «Λειτουργία για το Μπουένος Άιρες» ή «Misa Tango», όπως είναι γνωστή, είναι ένα εξαιρετικό έργο του Μάρτιν Παλμιέρι. Είναι ένας διάλογος μεταξύ δύο αντίθετων παραδόσεων. Στη μία υπάρχει η παραδοσιακή καθολική λειτουργία, στα λατινικά. Στην άλλη υπάρχει το τάνγκο, η μουσική που γεννήθηκε στις φτωχές γειτονιές του Μπουένος Άιρες, κυρίως από Ευρωπαίους μετανάστες, κυρίως Ιταλούς, μια μουσική που ξεφεύγει όχι μόνο από τον εκκλησιαστικό κανόνα, αλλά και από αυτόν της κλασικής μουσικής. 

Αυτός είναι ένας διάλογος μεταξύ της ιερής εκκλησιαστικής παράδοσης και της καθημερινής ζωής των κοινωνικών περιθωρίων. Αυτός είναι ένας διάλογος μεταξύ Ευρώπης και Αμερικής, μεταξύ του δόγματος και της ελεύθερης ερμηνείας του. Μεταξύ μιας αυστηρής εποχής κλασικισμού και της ευρηματικής ελευθερίας του 20ού αιώνα. Και, στην Πρίστινα, ένας διάλογος μεταξύ μουσικών από διαφορετικά μέρη της Αλβανίας και διαφορετικά μέρη της Ευρώπης.
Σε αυτό το γεγονός, οι συνομιλητές, ακόμη και οι συνομιλητές των αντιθέτων, κατάφεραν να δημιουργήσουν μια κοινή έκφραση, αυτή την ιδιαίτερη Λειτουργία.

4.

Συμπτωματικά, το «Misa Tango» δόθηκε το ίδιο βράδυ που ξεκίνησε η συνεδρίαση για την εκλογή του προέδρου του Κοσσυφοπεδίου στη Βουλή του Κοσσυφοπεδίου. Το «Misa Tango» έληξε σε απόλυτη αρμονία, μια εντυπωσιακή αρμονία. Σε μεταφορική αντίθεση, η Βουλή του Κοσσυφοπεδίου ξεκίνησε με μια έκφραση δυσαρμονίας. Σχεδόν οι μισοί βουλευτές δεν ήταν στην αίθουσα και δεν ήθελαν να μπουν σε αυτήν. Μια εντυπωσιακή δυσαρμονία. 
Ο Ιλίρ Ζούμπι, παρατηρώντας μας από μια ζωή πέρα ​​από αυτό, θα κατέληγε στο συμπέρασμα ότι είχε δίκιο. Αν η Όπερα (Μέγαρο Μουσικής, Εθνικό Θέατρο) είχε χτιστεί πριν από είκοσι χρόνια, αυτό θα σήμαινε ότι το Κοσσυφοπέδιο είχε βρει την αρμονία του για το μέλλον. Και θα είχε εκδηλώσει το ίδιο στη Βουλή.

Ή, όπως επανέλαβε, «... ίσως έχουμε τη θέληση και το ταλέντο για όπερα (ή ένα κράτος), αλλά χρειαζόμαστε ακόμα λίγο περισσότερο».