-
Превод: Вита Абраши-Кајтази
- 29 октомври 2026 13:15 часот
- Споделете на:
Ndërsa rastet e kancerit kolorektal kanë rënë gradualisht te personat mbi 65-vjeçar, një prirje shqetësuese po vërehet te moshat më të reja, ka shkruar Њујорк пост.
Sipas një studimi që analizoi të dhënat nga viti 1999 deri në vitin 2020, rastet u rritën gjashtëfish te fëmijët 10-14 vjeç, më shumë se katërfish te adoleshentët 15-19 vjeç dhe pothuajse dyfish te të rinjtë 20-24 vjeç.
Megjithatë, studiuesit theksojnë se kanceri kolorektal mbetet i rrallë te fëmijët dhe se rritja e përqindjes së rasteve nuk do të thotë se sëmundja është e zakonshme në këtë grupmoshë.
Pse sëmundja është më shqetësuese te të rinjtë?
Përveç rritjes së numrit të rasteve, mjekët janë të shqetësuar edhe për mënyrën se si zhvillohet sëmundja te pacientët e rinj.
Hulumtimet tregojnë se shumë prej tyre diagnostikohen në stade të avancuara, kur kanceri është përhapur përtej vendit ku ka nisur. Gjithashtu, ekziston rreziku që sëmundja të rikthehet edhe pas trajtimit.
Kirurgia pediatrike, doktoresha Erica Arnold, e cila ka studiuar rastet e kancerit kolorektal te pacientët e rinj, ka theksuar se kjo sëmundje mund të jetë e ndryshme nga ajo që shfaqet te të moshuarit.
Në studimin e saj, kanceri u rikthye te 37 për qind e pacientëve, ndërsa 45 për qind e tyre vdiqën nga sëmundja deri në përfundim të periudhës së vëzhgimit.
“Një pjesë e kësaj mund të lidhet me vonesat në diagnostikim, por, sipas mendimit tim, kjo tregon se këto lloje kanceri po zhvillohen ndryshe”, ka shpjeguar onkologu gastrointestinal Christopher Lieu.
Çka mund ta shkaktojë këtë rritje?
Shkencëtarët ende nuk e dinë me siguri pse kanceri kolorektal po shtohet te të rinjtë. Megjithatë, disa faktorë janë duke u studiuar:
Ushqyerja jo e shëndetshme: Konsumimi i shpeshtë i ushqimeve ultra të përpunuara mund të ndikojë në shëndetin e zorrëve.
Obeziteti dhe mungesa e aktivitetit fizik: Këta faktorë lidhen me rrezik më të lartë për disa lloje kanceri.
Mikrobioma e zorrëve: Ndryshimet në ekuilibrin e baktereve të zorrëve mund të nxisin inflamacionin dhe procese që favorizojnë zhvillimin e sëmundjes.
Përdorimi i antibiotikëve: Studiuesit po shqyrtojnë nëse ndryshimet që këto barna shkaktojnë në mikrobiomë mund të ndikojnë në rrezikun afatgjatë.
Mikroplastikat dhe faktorët mjedisorë: Po hetohet nëse ekspozimi ndaj tyre mund të ndikojë në mbrojtjen natyrore të zorrëve.
Sipas Lieut, shkaku mund të jetë një kombinim i disa faktorëve, përfshirë ushqimin, përdorimin e antibiotikëve dhe ekspozimin ndaj faktorëve mjedisorë.
Megjithatë, këto mbeten hipoteza që kërkojnë studime të mëtejshme. Ende nuk është vërtetuar se ndonjëri prej këtyre faktorëve shpjegon i vetëm rritjen e rasteve te të rinjtë.
Shenja që nuk duhen neglizhuar
Edhe pse kanceri kolorektal është i rrallë te fëmijët dhe personat nën 20 vjeç, njohja e simptomave është e rëndësishme, sidomos te personat që nuk janë në moshën e rekomanduar për kontrolle rutinë.
Një nga shenjat më të rëndësishme është gjakderdhja nga rektumi, pra pjesa e fundit e zorrës së trashë.
Kirurgia kolorektale Sandra Kavalukas ka theksuar rëndësinë e vlerësimit mjekësor të kësaj simptome te të rinjtë.
Sipas saj, një person 35-vjeçar që paraqitet me gjakderdhje rektale mund të ketë një rrezik dukshëm më të lartë për kancer kolorektal sesa dikush pa këtë simptomë.
Shenja të tjera që kërkojnë vlerësim mjekësor përfshijnë ndryshime të vazhdueshme në jashtëqitje, si diarre ose kapsllëk, gjak në jashtëqitje, dhimbje ose shqetësime të vazhdueshme në bark, humbje peshe pa shkak të qartë si dhe lodhje të pazakontë, e cila mund të lidhet me aneminë.
Këto simptoma nuk nënkuptojnë domosdoshmërisht kancer, pasi mund të shkaktohen edhe nga probleme të tjera shëndetësore. Megjithatë, nëse shfaqen ose vazhdojnë, është e rëndësishme të konsultoheni me mjekun.
Pse është i rëndësishëm diagnostikimi i hershëm?
Në SHBA, kontrollet rutinë për personat me rrezik mesatar rekomandohen të fillojnë në moshën 45-vjeçare. Megjithatë, personat me simptoma nuk duhet të presin deri në këtë moshë për t’u kontrolluar.